Điểm mới Luật Phục hồi, phá sản 2025 thay thế Luật Phá sản 2014

Kể từ ngày 01/03/2026, Luật Phục hồi, Phá sản chính thức có hiệu lực, thay thế Luật Phá sản năm 2014. Luật Phục hồi, Phá sản 2025 đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong khuôn khổ pháp lý về xử lý tình trạng mất khả năng thanh toán tại Việt Nam, thể hiện sự chuyển dịch rõ rệt từ cách tiếp cận thiên về thanh lý doanh nghiệp sang ưu tiên tái cấu trúc và phục hồi hoạt động kinh doanh. Sau đây, Luật Việt An sẽ làm rõ điểm mới Luật Phục hồi, phá sản 2025 thay thế Luật Phá sản 2014.

Tổng hợp điểm mới Luật Phục hồi, phá sản 2025 thay thế Luật Phá sản 2014

Điểm mới Luật Phục hồi, phá sản 2025 thay thế Luật Phá sản 2014

• Ghi nhận phục hồi doanh nghiệp và phá sản doanh nghiệp là các thủ tục tố tụng độc lập;
• Hoàn thiện trình tự, thủ tục giải quyết phá sản;
• Bổ sung cơ chế hỗ trợ của Nhà nước trong phục hồi, phá sản doanh nghiệp
• Khuyến khích sử dụng các phương án thương lượng, hoà giải trong giải quyết phục hồi, phá sản doanh nghiệp;
• Giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản trên môi trường điện tử;
• Bổ sung thủ tục phục hồi, phá sản rút gọn;
• Quy định về giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản có yếu tố nước ngoài;
• Bổ sung cơ chế Nhà nước tạm ứng chi phí phá sản;

Ghi nhận phục hồi doanh nghiệp và phá sản doanh nghiệp là các thủ tục tố tụng độc lập

Một điểm mới mang tính nền tảng của Luật Phục hồi, Phá sản 2025 là việc ghi nhận thủ tục phục hồi doanh nghiệp như một thủ tục tố tụng độc lập, có vị trí ngang hàng với thủ tục phá sản. Cụ thể:

• Tên gọi của Luật: Đổi tên “Luật Phá sản” thành “Luật Phục hồi, Phá sản” để phù hợp với phạm vi điều chỉnh của Luật.
• Nội dung: Thủ tục phục hồi và thủ tục phá sản được quy định riêng lần lượt tại Chương II và Chương III của Luật Phục hồi, Phá sản 2025. Để doanh nghiệp được áp dụng thủ tục phục hồi, cần phải thông qua 2 giai đoạn: (i) Giai đoạn yêu cầu mở thủ tục phục hồi; và (ii) Giai đoạn thực hiện phương án phục hồi.

Thủ tục phục hồi được mở khi doanh nghiệp có đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi (Khoản 1 Điều 24 Luật Phục hồi, Phá sản 2025). Quyền nộp đơn yêu cầu phục hồi cho các chủ thể bao gồm:

Quyền nộp đơn yêu cầu phục hồi doanh nghiệp

• Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã;
• Hội đồng quản trị của công ty cổ phần, Hội đồng thành viên của công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, Hội đồng thành viên của công ty hợp danh;
• Đại hội thành viên của hợp tác xã;
• Chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ sở hữu công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên.

Có thể thấy, các quy định tại Luật Phục hồi, Phá sản 2025 đã có xu hướng chuyển đổi cách tiếp cận khi đặt trọng tâm vào việc phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh thay vì chỉ tập trung vào xử lý phá sản và phục hồi chỉ được xem là một bước phát sinh tỏng quá trình giải quyết thủ tục phá sản. Các phương án phục hồi được thiết kế rõ ràng và cụ thể hơn, tạo cơ chế khuyến khích doanh nghiệp, chủ nợ và các chủ thể liên quan cùng tham gia vào quá trình tái cấu trúc nhằm giảm thiểu các hệ quả kinh tế, xã hội phát sinh từ việc phá sản.

Hoàn thiện trình tự, thủ tục giải quyết phá sản

So với Luật Phá sản 2014 thì Luật Phục hồi, Phá sản 2025 đã có các quy định rõ ràng hơn về trình tự, thời hạn giải quyết yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản và các trường hợp khắc phục tình trạng kéo dài thủ tục trong thực tế.

Đối tượng được quyền nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản được mở rộng, cho phép:

• Cơ quan quản lý thuế nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp theo quy định của Luật Quản lý thuế; và
• Cơ quan bảo hiểm nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp khi cơ quan bảo hiểm đã thông báo đôn đốc với khoản chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế nhưng không có phản hồi trong 03 năm liên tiếp gần nhất theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế.

Bổ sung cơ chế hỗ trợ của Nhà nước trong phục hồi, phá sản doanh nghiệp

Theo Điều 4 Luật Phục hồi, Phá sản 2025, Nhà nước có chính sách hỗ trợ đối với doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạt động kinh doanh khi thực hiện thủ tục phục hồi hoặc phá sản, bao gồm các biện pháp hỗ trợ về thuế, phí, tín dụng, lãi suất, đất đai, công nghệ, chuyển đổi số và các hình thức hỗ trợ khác theo quy định của pháp luật. Các cơ chế, chính sách hỗ trợ cụ thể sẽ được Chính phủ xem xét và ban hành dựa trên cơ sở khả năng cân đối nguồn lực của Nhà nước tại từng thời kỳ.

Đối với người nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản là (i) người lao động, công đoàn, cơ quan quản lý thuế, cơ quan bảo hiểm xã hội; hoặc (ii) trong trường hợp doanh nghiệp không còn tài sản hoặc còn tài sản nhưng không thanh lý, thu hồi được hoặc còn tài sản nhưng không đủ để nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản, thanh toán chi phí phá sản, Điều 20 Luật Phục hồi, Phá sản 2025 cho phép sử dụng ngân sách nhà nước để bảo đảm tạm ứng chi phí phá sản. Tiền tạm ứng chi phí phá sản trong trường hợp này sẽ được hoàn trả ngay vào ngân sách nhà nước khi bán được tài sản của doanh nghiệp.

Các quy định nói trên được thiết kế nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoặc phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoặc rút lui khỏi thị trường theo một quy trình có trật tự và minh bạch, từ đó góp phần nâng cao chất lượng môi trường đầu tư kinh doanh và thúc đẩy sự vận hành lành mạnh của nền kinh tế.

Khuyến khích sử dụng các phương án thương lượng, hoà giải trong giải quyết phục hồi, phá sản doanh nghiệp

Luật Phá sản năm 2014 không có điều khoản riêng quy định đầy đủ, cụ thể về thương lượng, hòa giải trong quá trình giải quyết thủ tục phá sản. Việc hòa giải, thương lượng nếu có, thường chỉ được thực hiện theo nguyên tắc chung của tố tụng dân sự hoặc kinh nghiệm thực tiễn.

Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 đã bổ sung điều khoản về khuyến khích và tổ chức thương lượng, hòa giải trong quá trình giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản, quy định trách nhiệm cụ thể cho quản tài viên, doanh nghiệp quản lý tài sản và Thẩm phán… Cụ thể tại Điều 22 Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 quy định: “Khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã, chủ nợ, người tham gia thủ tục phục hồi, phá sản khác thực hiện thương lượng, hòa giải trong quá trình giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản”.

Đây chính là một điểm mới đáng chú ý của Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 nhằm hướng tới giảm tính đối kháng, gắn kết các chủ thể tham gia; tăng hiệu quả giải quyết vụ việc; giảm thời gian, chi phí cho các bên; phù hợp với xu hướng giải quyết tranh chấp thân thiện hơn và bảo vệ quan hệ kinh tế. Đồng thời, quy định trên cũng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc đạt được các thỏa thuận về phương án phục hồi hoặc xác nhận nợ, giải quyết tranh chấp phát sinh trong thủ tục phá sản.

Giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản trên môi trường điện tử

Khác với Luật Phá sản 2014 chủ yếu thực hiện theo phương thức truyền thống dựa trên hồ sơ giấy, tại Điều 17, Điều 23 Luật Phục hồi, phá sản 2025 quy định bổ sung, việc giải quyết thủ tục của cơ quan nhà nước đang thực hiện theo hướng tự động và số hóa trên nền tảng trực tuyến để giải quyết công việc nhanh gọn, tiết kiệm thời gian. Với mục đích phù hợp với xu thế thực tế, dự thảo Luật Phá sản có các quy định mới về quá trình giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản bằng hình thức trực tuyến. Các thủ tục có thể được thực hiện trên nền tảng trực tuyến gồm:

• Cấp, tống đạt, thông báo, gửi văn bản;
• Nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phục hồi, phá sản;
• Nộp lệ phí, tạm ứng chi phí, chi phí phục hồi, phá sản;
• Cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ;
• Phiên họp giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản;
• Ủy thác trong giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản;
• Hoạt động khác theo quy định của pháp luật.

Bổ sung thủ tục phục hồi, phá sản rút gọn

Thủ tục phục hồi rút gọn

Điều 68 Luật Phục hồi, phá sản 2025 quy định, áp dụng thủ tục phục hồi rút gọn đối với các doanh nghiệp, hợp tác xã đáp ứng điều kiện nhất định nhằm rút ngắn thời gian, đơn giản hóa trình tự giải quyết.

• Theo đó, trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu, Thẩm phán xem xét và quyết định áp dụng thủ tục phục hồi rút gọn đối với doanh nghiệp, hợp tác xã có không quá 20 chủ nợ không có bảo đảm và tổng nợ gốc từ 10 tỷ đồng trở xuống; doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ; hoặc các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
• Trong quá trình giải quyết, nếu phát sinh căn cứ cho thấy vụ việc không còn đáp ứng điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn, Tòa án quyết định chuyển sang giải quyết theo thủ tục phục hồi thông thường. Tòa án nhân dân tối cao có trách nhiệm hướng dẫn chi tiết việc thực hiện thủ tục này.

Thủ tục phá sản rút gọn

Điều 70 Luật Phục hồi, phá sản 2025 quy định áp dụng thủ tục phá sản rút gọn đối với:

• Doanh nghiệp, hợp tác xã có quy mô nhỏ, số lượng chủ nợ và giá trị nợ thấp;
• Doanh nghiệp không còn hoặc không đủ tài sản để chi trả chi phí phá sản;
• Tổ chức tín dụng;
• Doanh nghiệp bảo hiểm, tái bảo hiểm không khắc phục được tình trạng bị kiểm soát, cùng các trường hợp khác theo quy định pháp luật.

Việc bổ sung quy định về thủ tục phục hồi, phá sản rút gọn trong Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 có ý nghĩa quan trọng trong việc đơn giản hóa và tăng tính linh hoạt của thủ tục giải quyết, cho phép xử lý nhanh các trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã có tình trạng pháp lý, tài chính rõ ràng. Quy định này giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí, hạn chế kéo dài thủ tục làm giảm giá trị tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tư pháp và bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

Về giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản có yếu tố nước ngoài

Tại Chương V Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 đã bổ sung, hoàn thiện quy định về giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản có yếu tố nước ngoài, bao gồm: Yêu cầu tòa án, cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài hỗ trợ vụ việc phục hồi, phá sản; hỗ trợ vụ việc phục hồi, phá sản nước ngoài; công nhận và cho thi hành bản án, quyết định về phục hồi, phá sản của tòa án, cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.

Việc bổ sung và hoàn thiện quy định về giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản có yếu tố nước ngoài trong Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý phù hợp với bối cảnh hội nhập quốc tế. Quy định này tạo cơ sở pháp lý cho sự phối hợp, hỗ trợ tư pháp giữa Việt Nam và các quốc gia khác, nâng cao khả năng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, đồng thời bảo đảm việc giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản có yếu tố nước ngoài được thống nhất, minh bạch và hiệu quả hơn trong thực tiễn.

Bổ sung cơ chế Nhà nước tạm ứng chi phí phá sản

Một trong những điểm mới nổi bật của Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 là quy định Nhà nước tạm ứng chi phí phá sản trong trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã không còn khả năng chi trả. Cơ chế này nhằm bảo đảm thủ tục phá sản vẫn được tiến hành, tránh tình trạng hồ sơ bị đình trệ do thiếu kinh phí, đồng thời tăng tính khả thi trong thực thi pháp luật.

Cụ thể tại khoản 3 Điều 20 Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 quy định: “Ngân sách nhà nước bảo đảm tạm ứng chi phí đối với các trường hợp quy định tại điểm b khoản 1, khoản 3 và khoản 4 Điều 38 và điểm c khoản 1 Điều 70 của Luật này”. Theo đó là các trường hợp sau:

• Người nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản là người lao động, công đoàn, cơ quan quản lý thuế, cơ quan bảo hiểm xã hội;
• Doanh nghiệp, hợp tác xã không còn tài sản hoặc còn tài sản nhưng không thanh lý, thu hồi được hoặc còn tài sản nhưng không đủ để nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản, thanh toán chi phí phá sản.

Như vậy, Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy lập pháp về xử lý doanh nghiệp, hợp tác xã gặp khó khăn, thể hiện rõ định hướng ưu tiên phục hồi thay vì chỉ tập trung vào phá sản, đồng thời bảo đảm việc rút lui khỏi thị trường được thực hiện một cách minh bạch, có trật tự và đúng pháp luật.

Với kinh nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực tư vấn doanh nghiệp và giải quyết thủ tục phá sản, Luật Việt An sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ khách hàng trong việc áp dụng hiệu quả các quy định pháp luật mới, góp phần bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.