Điểm mới Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp

Ngày 27/10/2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư 99/2025/TT quy định chế độ kế toán doanh nghiệp. Thông tư này thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026. Việc ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc chuẩn hóa, hiện đại hóa và số hóa công tác kế toán, hướng tới tiệm cận Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) và phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong quản lý tài chính – kế toán. Sau đây, Luật Việt An sẽ cập nhật một số điểm mới Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp.

Quy định về nguyên tắc lập báo cáo tài chính khi thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán

Nếu như trước đây Thông tư 200/2014/TT-BTC chỉ quy định nguyên tắc khi Thông tư 200/2014/TT-BTC thì quy định mới tại Điều 5 Thông tư 99/2025/TT-BTC đã quy định về nguyên tắc lập báo cáo tài chính khi thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán, cụ thể như sau:

• Tại kỳ kế toán đầu tiên kể từ khi thay đổi, doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi số dư các khoản mục trên sổ kế toán và Báo cáo tình hình tài chính sang đơn vị tiền tệ mới theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình (là trung bình cộng giữa tỷ giá mua chuyển khoản và tỷ giá bán chuyển khoản) của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch tại ngày thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán.
• Đối với thông tin so sánh (cột kỳ trước) trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, doanh nghiệp sử dụng tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch tại kỳ kế toán liền kề trước kỳ thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán.
• Doanh nghiệp có trách nhiệm trình bày rõ trên Bản thuyết minh Báo cáo tài chính về lý do thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán cũng như các ảnh hưởng đối với Báo cáo tài chính do việc thay đổi này.

Quy định này giúp đảm bảo tính thống nhất, minh bạch và khả năng so sánh thông tin tài chính, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp có hoạt động quốc tế sử dụng ngoại tệ làm đơn vị kế toán, phù hợp với xu hướng hội nhập kinh tế toàn cầu.

Quy định mới về hệ thống biểu mẫu chứng từ kế toán

Thông tư 99/2025/TT-BTC đã dành hẳn một chương riêng để quy định về chứng từ kế toán. Theo đó, Thông tư 99/2025/TT-BTC đã quy định biểu mẫu hệ thống chứng từ kế toán tại Phụ lục I để doanh nghiệp có thể tham khảo.

Khi áp dụng chứng từ kế toán, doanh nghiệp cần lưu ý:

• Trường hợp để phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản lý, doanh nghiệp được thiết kế thêm hoặc sửa đổi, bổ sung biểu mẫu chứng từ kế toán so với biểu mẫu hướng dẫn.
• Biểu mẫu chứng từ kế toán của doanh nghiệp khi thiết kế thêm hoặc sửa đổi, bổ sung phải đảm bảo tuân thủ quy định tại Điều 16 Luật Kế toán và phải phản ánh đầy đủ, kịp thời, trung thực, minh bạch, dễ kiểm tra, kiểm soát và đối chiếu được tài sản, nguồn vốn của doanh nghiệp.
• Khi thiết kế thêm hoặc sửa đổi, bổ sung về biểu mẫu chứng từ kế toán thì doanh nghiệp có trách nhiệm ban hành Quy chế hạch toán kế toán (hoặc các tài liệu tương đương) về các nội dung sửa đổi, bổ sung để làm cơ sở thực hiện. Quy chế phải nêu rõ sự cần thiết của việc sửa đổi, bổ sung đó và trách nhiệm của doanh nghiệp trước pháp luật về các nội dung đã sửa đổi, bổ sung.
• Trường hợp doanh nghiệp không thiết kế thêm hoặc sửa đổi, bổ sung về biểu mẫu chứng từ kế toán thì áp dụng hệ thống chứng từ kế toán hướng dẫn tại Phụ lục I.

Cập nhật hướng dẫn mới về hệ thống tài khoản kế toán

Doanh nghiệp áp dụng hệ thống tài khoản kế toán theo quy định mới tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC để phục vụ việc ghi sổ kế toán các giao dịch kinh tế phát sinh tại doanh nghiệp.

Tuy nhiên, cần lưu ý:

• Trường hợp để phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất, kinh doanh và yêu cầu quản lý của đơn vị, doanh nghiệp được sửa đổi, bổ sung về tên, số hiệu, kết cấu và nội dung phản ánh của các tài khoản kế toán hướng dẫn tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.
• Việc sửa đổi, bổ sung phải đảm bảo phân loại và hệ thống hóa được các nghiệp vụ phát sinh theo nội dung kinh tế, không trùng lặp đối tượng, tuân thủ các nguyên tắc kế toán theo quy định và không được làm thay đổi hoặc ảnh hưởng đến các chi tiêu, thông tin trình bày trên Báo cáo tài chính.
• Khi sửa đổi, bổ sung về tên, số hiệu, kết cấu và nội dung phản ánh của các tài khoản kế toán, doanh nghiệp có trách nhiệm ban hành Quy chế hạch toán kế toán (hoặc các tài liệu tương đương) về các nội dung sửa đổi, bổ sung để làm cơ sở thực hiện. Quy chế phải nêu rõ sự cần thiết của việc sửa đổi, bổ sung đó và trách nhiệm của doanh nghiệp trước pháp luật về các nội dung đã sửa đổi, bổ
• Trường hợp doanh nghiệp có các nghiệp vụ kinh tế phát sinh chưa được hướng dẫn kế toán tại Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp căn cứ vào nội dung, bản chất của giao dịch kinh tế phát sinh, quy định của Luật Kế toán, văn bản hướng dẫn Luật Kế toán, Chuẩn mực kế toán Việt Nam và các nguyên tắc hướng dẫn tại Thông tư 99/2025/TT-BTC để thực hiện.

Hệ thống tài khoản mới được xây dựng tiệm cận IFRS, giúp thông tin tài chính của doanh nghiệp Việt Nam có thể so sánh và hội nhập quốc tế, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp tự nâng cao năng lực quản trị tài chính.

Cập nhật biểu mẫu mới về sổ kế toán

Doanh nghiệp cần lưu ý cập nhật biểu mẫu sổ kế toán mới tại Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Ngoài ra, cũng cần lưu ý:

• Trường hợp để phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản lý, doanh nghiệp được thiết kế thêm hoặc sửa đổi, bổ sung biểu mẫu sổ kế toán so với biểu mẫu hướng dẫn.
• Khi thiết kế thêm hoặc sửa đổi, bổ sung về biểu mẫu sổ kế toán thì doanh nghiệp có trách nhiệm ban hành Quy chế hạch toán kế toán (hoặc các tài liệu tương đương) về các nội dung sửa đổi, bổ sung để làm cơ sở thực hiện.

Quy định mới về Hệ thống Báo cáo tài chính của doanh nghiệp

Trước đây, Điều 100 Thông tư 200/2014/TT-BTC quy định Hệ thống Báo cáo tài chính gồm: Báo cáo tài chính năm và Báo cáo tài chính giữa niên độ.

Tuy nhiên, theo quy định mới tại Thông tư 99/2025/TT-BTC, hệ thống Báo cáo tài chính gồm:

• Báo cáo tình hình tài chính;
• Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh;
• Báo cáo lưu chuyển tiền tệ;
• Bản thuyết minh Báo cáo tài chính;

Trong đó, trong mỗi Báo cáo tài chính năm và Báo cáo tài chính giữa niên độ sẽ bao gồm các hệ thống Báo cáo tài chính trên. Cụ thể:

Báo cáo tài chính năm

Báo cáo tài chính năm gồm:

• Báo cáo tài chính đối với doanh nghiệp đáp ứng giả định hoạt động liên tục;
• Báo cáo tài chính năm đối với doanh nghiệp không đáp ứng giả định hoạt động liên tục.

Báo cáo tài chính giữa niên độ

Báo cáo tài chính giữa niên độ gồm:

• Báo cáo tài chính giữa niên độ dạng đầy đủ;
• Báo cáo tài chính giữa niên độ dạng tóm lược.

Việc chuẩn hóa cấu trúc Báo cáo tài chính giúp tăng tính minh bạch, hỗ trợ so sánh và phân tích hiệu quả tài chính giữa các kỳ kế toán, đồng thời phù hợp hơn với mô hình kế toán quốc tế.

Thời hạn nộp báo cáo tài chính chậm nhất là 90 ngày

Trước đây, Điều 109 Thông tư 200/2014/TT-BTC quy định thời hạn nộp báo cáo tài chính với nhiều thời hạn khác nhau tùy vào báo cáo tài chính quý/năm cũng như tùy vào doanh nghiệp nhà nước/doanh nghiệp.

Tuy nhiên, theo quy định mới tại Thông tư 99/2025/TT-BTC, thời hạn nộp báo cáo tài chính được quy định chung “chậm nhất là 90 ngày, kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm”. Quy định thống nhất này giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng tính chủ động của doanh nghiệp và phù hợp với tiến độ lập, công bố Báo cáo tài chính theo thông lệ quốc tế.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý:

• Doanh nghiệp là công ty mẹ, tổng công ty quy định thời hạn nộp Báo cáo tài chính của công ty con, đơn vị trực thuộc để hợp nhất hoặc tổng hợp Báo cáo tài chính phủ hợp với quy định của pháp luật hiện hành và yêu cầu quản lý của đơn vị.
• Đối với các doanh nghiệp mà pháp luật liên quan có quy định về việc nộp Báo cáo tài chính theo kỳ kế toán khác (Báo cáo tài chính quý, bán niên…) thì thời hạn nộp các Báo cáo tài chính này thực hiện theo quy định của pháp luật liên quan đó.

Quy định mới về điều kiện tối thiểu đối với phần mềm kế toán

Một trong điểm mới Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp là lần đầu tiên quy định về điều kiện tối thiểu đối với phần mềm kế toán.

Doanh nghiệp có thể sử dụng các phần mềm kế toán để thực hiện công tác kế toán. Theo quy định mới tại Điều 29 Thông tư 99/2025/TT-BTC, phần mềm kế toán mà doanh nghiệp lựa chọn sử dụng phải đảm bảo tối thiểu các yêu cầu chuyên môn, nghiệp vụ về kế toán như sau:

• Các quy trình, nghiệp vụ kế toán được thiết lập trên phần mềm phải đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật kế toán, pháp luật thuế và pháp luật khác có liên quan, không làm thay đổi bản chất, nguyên tắc, phương pháp kế toán và thông tin, số liệu trình bày trên sổ kế toán và Báo cáo tài chính theo quy định.
• Việc xử lý các quy trình kế toán, các thông tin, số liệu liên quan đến nhau phải đảm bảo sự chính xác, phù hợp, không trùng lắp. Khi sửa chữa phải lưu lại dấu vết các nội dung đã ghi sổ kế toán theo trình tự thời gian.
• Thông tin, dữ liệu trên phần mềm kế toán phải đảm bảo tính bảo mật, an toàn và phải tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo mật, an toàn thông tin. Hệ thống thông tin được thiết lập có khả năng cảnh báo hoặc ngăn chặn việc can thiệp có chủ ý làm thay đổi thông tin, số liệu đã ghi sổ kế toán.
• Cung cấp đầy đủ, kịp thời được thông tin và dữ liệu đầu ra theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền và các bên sử dụng dữ liệu, thông tin.
• Có khả năng kết nối hoặc sẵn sàng kết nối với các phần mềm có liên quan khi thực hiện công tác kế toán (phần mềm hóa đơn điện tử, chữ ký số,…).
• Có khả năng nâng cấp, sửa đổi, bổ sung phù hợp với những thay đổi của pháp luật kế toán, thuế và pháp luật khác có liên quan.

Người quản lý điều hành doanh nghiệp, kế toán trưởng/phụ trách kế toán và những người có liên quan phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của thông tin, số liệu kế toán được cung cấp từ phần mềm kế toán.

Đây là bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa và số hóa công tác kế toán, góp phần đảm bảo tính minh bạch, an toàn và liên thông dữ liệu tài chính, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia.

Trên đây là cập nhật điểm mới Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp. Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay có nhu cầu tư vấn về chế độ kế toán doanh nghiệp, vui lòng liên hệ Luật Việt An để được tư vấn, hỗ trợ tốt nhất!