Vay ngang hàng (P2P Lending) là gì?

Cho vay ngang hàng (P2P Lending) là một trong những giải pháp công nghệ tài chính Fintech phát triển mạnh mẽ trong thời gian gần đây, thay thế các khoản cho vay truyền thống của các ngân hàng thương mại trên thế giới. Ở Việt Nam, mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 94/2025/NĐ-CP, theo đó, từ ngày 1/7/2025 sẽ cho phép thử nghiệm cho vay ngang hàng. Vậy, vay ngang hàng (P2P Lending) là gì? Sau đây, Luật Việt An sẽ giúp quý khách hàng tìm hiểu rõ hơn nội dung này. 

Vay ngang hàng là một trong những giải pháp Fintech

Theo Khoản 2 Điều 1 Nghị định 94/2025/NĐ-CP, các giải pháp công nghệ tài chính (viết tắt là giải pháp Fintech) được tham gia thử nghiệm tại Cơ chế thử nghiệm bao gồm:

• Chấm điểm tín dụng;
• Chia sẻ dữ liệu qua giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API);
• Cho vay ngang hàng.

Như vậy, vay ngang hàng là một trong những giải pháp công nghệ tài chính Fintech và được tham gia thử nghiệm tại cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng đối với việc triển khai sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới thông qua ứng dụng giải pháp công nghệ.

Bản chất của vay ngang hàng (P2P Lending) là gì?

Theo Khoản 3 Điều 3 Nghị định 94/2025/NĐ-CP quy định như sau: “Giải pháp cho vay ngang hàng là giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin do công ty cho vay ngang hàng cung cấp để kết nối thông tin, hỗ trợ giao kết hợp đồng trên nền tảng số giữa khách hàng là bên đi vay và bên cho vay. Đồng tiền sử dụng trong giải pháp cho vay ngang hàng là đồng Việt Nam.”

Như vậy, vay ngang hàng (P2P Lending) có đặc trưng như sau:

Ứng dụng công nghệ thông tin

• Đây là đặc điểm cốt lõi. Hoạt động vay – cho vay diễn ra trên nền tảng giao dịch trực tuyến, không phải thông qua ngân hàng hoặc tổ chức tài chính trung gian truyền thống.
• Các công ty cung cấp dịch vụ cho vay ngang hàng trên website hoặc app online cho phép kết nối người có nhu cầu cho vay với người có nhu cầu vay tiền phù hợp ở bất kỳ nơi đâu, giúp cho việc vay vốn trở nên dễ dàng hơn. Các nền tảng cho vay ngang hàng cung cấp dịch vụ đầu tư và cho vay cho rất nhiều các đối tượng nhà đầu tư và người đi vay, từ các khoản vay nhỏ và thời hạn ngắn đến các khoản vay lớn và thời hạn dài, kết nối trực tiếp người đi vay và người cho vay. 

Công ty cho vay ngang hàng

• Công ty cho vay ngang hàng là công ty Fintech cung cấp giải pháp cho vay ngang hàng cho khách hàng. 
• Công ty cho vay ngang hàng (P2P) không trực tiếp cho vay. Công ty chỉ cung cấp nền tảng kết nối, không phải là bên đi vay hay bên cho vay, và cũng không sử dụng vốn của mình để cho vay. 

Khách hàng sử dụng giải pháp cho vay ngang hàng

Khách hàng sử dụng giải pháp cho vay ngang hàng gồm bên cho vay và bên vay. Khách hàng do công ty cho vay ngang hàng cung cấp, bao gồm: 

• Bên cho vay là pháp nhân (bao gồm cả tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài) được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam, cá nhân có quốc tịch Việt Nam: đây là cá nhân có tiền nhàn rỗi muốn đầu tư kiếm lãi;
• Bên đi vay là pháp nhân (không bao gồm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài) được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam, cá nhân có quốc tịch Việt Nam: thường là cá nhân hoặc doanh nghiệp nhỏ, thường cần khoản vay nhanh, thủ tục đơn giản. 

Bên vay và bên cho vay giao kết hợp đồng trực tiếp với nhau, nhưng được hỗ trợ bởi nền tảng công nghệ do công ty P2P cung cấp.

Ngoại tệ sử dụng

Mọi giao dịch phải sử dụng đồng Việt Nam, điều này nhằm quản lý chặt chẽ dòng tiền và tránh các hoạt động tài chính xuyên biên giới trái phép.

Phạm vi hoạt động

Công ty cho vay ngang hàng chỉ được thực hiện cung ứng giải pháp cho vay ngang hàng trong phạm vi thử nghiệm tại Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm được Ngân hàng Nhà nước cấp cho Công ty cho vay ngang hàng theo quy định tại Nghị định này. 

Công ty cho vay ngang hàng tham gia Cơ chế thử nghiệm không được thực hiện các hoạt động kinh doanh khác không được nêu tại Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm, không được tự cung cấp biện pháp bảo đảm cho khoản vay của khách hàng, hoạt động với tư cách là khách hàng và cung ứng giải pháp cho vay ngang hàng cho công ty cầm đồ.

Cơ chế thử nghiệm đối với giải pháp vay ngang hàng từ 1/7/2025

Theo Nghị định 94/2025/NĐ-CP, từ ngày 1/7/2025 sẽ cho phép thử nghiệm cho vay ngang hàng. Thời gian thử nghiệm đối với vay ngang hàng tối đa 02 năm. Công ty cho vay ngang hàng chỉ được thực hiện cung ứng giải pháp cho vay ngang hàng trong phạm vi thử nghiệm tại Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm được Ngân hàng Nhà nước cấp cho Công ty cho vay ngang hàng. Việc xin Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm cần lưu ý các quy định tại Mục 2 Chương II Nghị định 94/2025/NĐ-CP, như sau:

Điều kiện và tiêu chí tham gia Cơ chế thử nghiệm 

Giải pháp cho vay ngang hàng được xem xét cấp Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm khi giải pháp đáp ứng các tiêu chí quy định tại khoản 1 Điều 8 Nghị định 94/2025/NĐ-CP và các tiêu chí sau:

• Có biện pháp để xác định và quản lý dư nợ tối đa đối với một bên đi vay tại giải pháp cho vay ngang hàng do mình cung cấp, báo cáo và khai thác thông tin tức thời về bên đi vay tại Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam để đảm bảo tuân thủ quy định về dư nợ tối đa đối với một bên đi vay tại giải pháp cho vay ngang hàng do mình cung cấp và dư nợ tối đa đối với một bên đi vay tại toàn bộ các giải pháp cho vay ngang hàng tham gia Cơ chế thử nghiệm;
• Việc giải ngân, thanh toán khoản vay, lãi, phí cho các giao dịch của khách hàng tại giải pháp cho vay ngang hàng phải được thực hiện thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoặc ví điện tử của khách hàng tại tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán;
• Có biện pháp để đảm bảo thời hạn hợp đồng giữa bên đi vay và bên cho vay sử dụng giải pháp cho vay ngang hàng tham gia Cơ chế thử nghiệm không vượt quá 02 năm.

Công ty Fintech đăng ký thử nghiệm giải pháp cho vay ngang hàng được xem xét cấp Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm khi giải pháp đáp ứng các tiêu chí trên và đáp ứng các điều kiện cụ thể sau:

• Là doanh nghiệp được thành lập và hoạt động hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam; không là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; không đang trong quá trình chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi, giải thể, phá sản theo quy định của pháp luật;
• Người đại diện theo pháp luật, Tổng giám đốc (Giám đốc) của Công ty là người có quốc tịch Việt Nam; không có án tích; không bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và an ninh mạng; không đồng thời là chủ sở hữu, người quản lý doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ tài chính, ngân hàng, cầm đồ, kinh doanh theo phương thức đa cấp; không là chủ các dây hụi, họ, biêu, phường hoặc đang là thành viên Hội đồng quản trị, thành viên Hội đồng thành viên, thành viên Ban kiểm soát, Tổng giám đốc (Giám đốc), Phó Tổng giám đốc (Phó Giám đốc) và các chức danh tương đương của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán;
• Người đại diện theo pháp luật, Tổng giám đốc (Giám đốc) của Công ty phải có bằng đại học trở lên về một trong các ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, luật, công nghệ thông tin và có ít nhất 02 năm kinh nghiệm là người quản lý, người điều hành của tổ chức trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và không thuộc những đối tượng bị cấm theo quy định của pháp luật;
• Đáp ứng tiêu chuẩn về nhân lực, cơ sở vật chất, kỹ thuật đối với nền tảng số triển khai giải pháp cho vay ngang hàng đảm bảo các yêu cầu tối thiểu. 

Hồ sơ đăng ký tham gia Cơ chế thử nghiệm

Hồ sơ đăng ký tham gia Cơ chế thử nghiệm đối với Công ty Fintech có đăng ký thử nghiệm giải pháp cho vay ngang hàng gồm các tài liệu cụ thể như sau:

• Đơn đăng ký tham gia theo Mẫu số 03 Phụ lục I kèm theo Nghị định 94/2025/NĐ-CP.
• Tài liệu mô tả về cơ cấu tổ chức và quản lý, điều hành khi triển khai giải pháp cho vay ngang hàng đăng ký tham gia Cơ chế thử nghiệm.
• Nghị quyết của Hội đồng thành viên, Hội đồng quản trị, Đại hội đồng cổ đông, văn bản của người đại diện có thẩm quyền của chủ sở hữu phù hợp với thẩm quyền quy định tại Điều lệ về việc thông qua Đề án mô tả giải pháp cho vay ngang hàng đăng ký tham gia Cơ chế thử nghiệm.
• Đề án mô tả giải pháp cho vay ngang hàng đăng ký tham gia Cơ chế thử nghiệm.
• Kế hoạch thử nghiệm, bao gồm: Thời gian, không gian và phạm vi dự kiến thử nghiệm, kinh phí dự kiến cho hoạt động thử nghiệm, nguồn lực dự kiến tham gia thử nghiệm và nguyên tắc trao đổi, báo cáo với Ngân hàng Nhà nước trong giai đoạn thử nghiệm; việc chấm dứt thử nghiệm đảm bảo tính khả thi để hoàn tất các nghĩa vụ với khách hàng và các bên liên quan sau thời điểm có quyết định dừng thử nghiệm.
• Hồ sơ về nhân sự: Bản khai lý lịch, Phiếu lý lịch tư pháp (trước thời điểm nộp hồ sơ không quá 06 tháng), bản sao các văn bằng chứng minh năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của người đại diện theo pháp luật, Tổng giám đốc (Giám đốc); văn bản của người đại diện có thẩm quyền của đơn vị nơi người đại diện theo pháp luật, Tổng giám đốc (Giám đốc) đã hoặc đang làm việc xác nhận chức vụ và thời gian đảm nhận chức vụ hoặc bản sao văn bản chứng minh chức vụ và thời gian đảm nhiệm chức vụ tại đơn vị.
• Bản sao các tài liệu chứng minh Công ty Fintech được thành lập và hoạt động hợp pháp, gồm: Giấy phép thành lập hoặc giấy tờ có giá trị tương đương, Điều lệ.

Trình tự, thủ tục đăng ký tham gia Cơ chế thử nghiệm

• Gửi hồ sơ: qua đường bưu điện (dịch vụ bưu chính) hoặc nộp trực tiếp tới Bộ phận Một cửa Ngân hàng Nhà nước.
• Tiếp nhận hồ sơ: Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ, Ngân hàng Nhà nước có văn bản xác nhận đã nhận đầy đủ hồ sơ hợp lệ hoặc có văn bản yêu cầu tổ chức đăng ký tham gia Cơ chế thử nghiệm bổ sung, hoàn thiện thành phần hồ sơ. 
• Thẩm định hồ sơ: Trong thời hạn 90 ngày làm việc kể từ ngày gửi văn bản xác nhận đã nhận đầy đủ thành phần hồ sơ hợp lệ, Ngân hàng Nhà nước phối hợp với các bộ liên quan tiến hành thẩm định hồ sơ bao gồm cả việc kiểm tra tại chỗ nếu cần thiết.
• Cấp Giấy chứng nhận: Sau khi thời gian thẩm định quy định, Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm đối với tổ chức đăng ký tham gia Cơ chế thử nghiệm có hồ sơ đáp ứng các điều kiện và tiêu chí.
• Triển khai giải pháp: Trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm, tổ chức được cấp Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm tiến hành triển khai giải pháp cho vay ngang hàng trong phạm vi Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm.

Lưu ý chế độ báo cáo của công ty cho vay ngang hàng

• Ngân hàng Nhà nước có quyền yêu cầu các tổ chức tham gia Cơ chế thử nghiệm cung cấp thông tin có liên quan đến quá trình thử nghiệm theo định kỳ và đột xuất.
• Tổ chức tham gia Cơ chế thử nghiệm có trách nhiệm báo cáo định kỳ và cung cấp thông tin đột xuất về quá trình thử nghiệm, các rủi ro phát sinh, kết quả triển khai thử nghiệm cho Ngân hàng Nhà nước theo quy định.
• Tổ chức tham gia Cơ chế thử nghiệm có trách nhiệm báo cáo định kỳ hàng quý về các chỉ tiêu vận hành của giải pháp Fintech tham gia Cơ chế thử nghiệm.
• Báo cáo kể từ khi triển khai được một phần hai thời gian thử nghiệm và trước khi kết thúc thời hạn thử nghiệm.
• Công ty cho vay ngang hàng có trách nhiệm thực hiện báo cáo thông tin tín dụng khách hàng (bao gồm bên đi vay và bên cho vay) cho Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam theo quyết định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Trên thực tế, hoạt động cho vay ngang hàng (P2P Lending) thông qua các app cho vay đã nở rộ tại Việt Nam thời gian qua. Tuy nhiên, do chưa có khung pháp lý quy định nên tiềm ẩn nhiều rủi ro cho khách hàng. Đặc biệt nhiều cá nhân lợi dụng mô hình này để biến tướng thành “tín dụng đen” qua mạng với lãi suất và phí cắt cổ. Vì vậy, quy định cho phép thử nghiệm được kỳ vọng là bước đi quan trọng nhằm định hình khung pháp lý phù hợp cho sự phát triển của Fintech tại Việt Nam.

Trên đây là giải đáp thắc mắc về Vay ngang hàng (P2P Lending) là gì? Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn pháp luật về vay ngang hàng hay các giải pháp tài chính khác, vui lòng liên hệ Luật Việt An để được tư vấn hỗ trợ tốt nhất!