Cập nhật quy định mới về kinh doanh xuất khẩu gạo từ A-Z

Nghị định 01/2025/NĐ-CP ban hành ngày 1/1/2025 đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc điều chỉnh và hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động kinh doanh xuất khẩu gạo tại Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 01/03/2025. Việc sửa đổi Nghị định 107/2018/NĐ-CP nhằm mục tiêu tăng cường quản lý nhà nước, bảo đảm chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tham gia vào thị trường xuất khẩu gạo đầy cạnh tranh. Thông qua bài viết dưới đây, Luật Việt An sẽ cập nhật quy định mới về kinh doanh xuất khẩu gạo.

Cập nhật quy định mới về kinh doanh xuất khẩu gạo từ A- Z theo Nghị định 01/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 107/2018/NĐ-CP

Bổ sung quy định về quyền kinh doanh xuất khẩu gạo

Điều 3 Nghị định 107/2018/NĐ-CP quy định tại Điều 3 về quyền kinh doanh xuất khẩu gạo, Nghị định số 01/2025/NĐ-CP bổ sung thêm thương nhân có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo chỉ được ủy thác xuất khẩu hoặc nhận ủy thác xuất khẩu từ thương nhân có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo.

Việc bổ sung thêm quy định này nhằm đảm bảo uy tín của thương hiệu gạo Việt Nam trên trường quốc tế nhằm tránh những trường hợp gạo kém chất lượng, không đủ điều kiện xuất khẩu gây ảnh hưởng đến toàn thị trường gạo Việt Nam.

Bổ sung trường hợp bị thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo

• Không nộp báo cáo theo yêu cầu của Bộ Công Thương
• Thương nhân được cấp Giấy chứng nhận đề nghị thu hồi
• Thương nhân bị giải thể, phá sản theo quy định của pháp luật
• Thương nhân không thực hiện hoặc thực hiện không đúng chỉ đạo, điều hành của cơ quan có thẩm quyền
• Thương nhân kê khai không đúng thực tế kho chứa, cơ sở xay, xát, chế biến thóc, gạo hoặc có gian lận khác để được cấp Giấy chứng nhận
• Thương nhân không duy trì đáp ứng điều kiện kinh doanh
• Thương nhân không xuất khẩu gạo trong thời gian 18 tháng liên tục, trừ trường hợp thương nhân đã thông báo tạm ngừng kinh doanh theo quy định của pháp luật.
• Thương nhân bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Theo quy định tại khoản 1 Điều 8 Nghị định 107/2018/NĐ-CP, Bộ Công Thương xem xét, quyết định việc thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo trong 7 trường hợp thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo.

Tại Nghị định 01/2025/NĐ-CP, Chính phủ bổ sung thêm điểm h khoản 1 Điều 8 Trường hợp sau 45 ngày kể từ ngày Bộ Công Thương ban hành văn bản đôn đốc thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo mà Bộ Công Thương không nhận được báo cáo của thương nhân theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 24 Nghị định 107/2018/NĐ-CP thì sẽ bị Bộ Công Thương xem xét, quyết định thu hồi Giấy chứng đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu.

Nghị định 01/2025/NĐ-CP cũng bổ sung quy định: Quyết định thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo do Bộ Công Thương ban hành và gửi đến thương nhân bị thu hồi, Tổng cục Hải quan, Sở Công Thương địa phương liên quan đồng thời sao gửi Hiệp hội Lương thực Việt Nam để biết và thực hiện.

Việc bổ sung này giúp tăng cường giám sát, đảm bảo các thương nhân hoạt động đúng quy định, góp phần nâng cao chất lượng và uy tín của gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Hằng tháng thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo phải báo cáo lượng gạo tồn kho

• • Về trách nhiệm của thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo, theo quy định tại khoản 3 Điều 24 Nghị định 107/2018/NĐ-CP: Định kỳ Thứ 5 hàng tuần thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo báo cáo Bộ Công Thương về lượng thóc, gạo thực tế tồn kho của thương nhân theo từng chủng loại cụ thể để tổng hợp số liệu phục vụ công tác điều hành.
  • Thay vì báo cáo hàng tuần, quy định trên được Nghị định 01/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung như sau: Định kỳ trước ngày 05 hàng tháng thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo báo cáo Bộ Công Thương, Sở Công Thương nơi thương nhân có trụ sở chính, có kho, có cơ sở xay, xát hoặc cơ sở chế biến thóc, gạo đồng thời sao gửi Hiệp hội Lương thực Việt Nam về lượng thóc, gạo thực tế tồn kho của thương nhân theo từng chủng loại cụ thể để tổng hợp số liệu phục vụ công tác điều hành.

• Đồng thời, Nghị định 01/2025/NĐ-CP bỏ khoản 6 Điều 24 Nghị định 107/2018/NĐ-CP: “Thương nhân báo cáo không đúng sự thật hoặc không thực hiện chế độ báo cáo theo quy định tại Điều này không được hưởng các chính sách ưu tiên quy định tại khoản 2 Điều 16 Nghị định này cho đến khi thương nhân chấm dứt, khắc phục hành vi vi phạm”.

Việc báo cáo định kỳ này cũng giúp phát hiện sớm các biến động bất thường trong tồn kho, hỗ trợ cơ quan quản lý đưa ra biện pháp kịp thời nhằm tránh tình trạng thiếu hụt hoặc dư thừa gạo trên thị trường. Đồng thời, nó tạo điều kiện cho việc hoạch định chiến lược xuất khẩu, đảm bảo lợi ích cho cả người nông dân và doanh nghiệp kinh doanh gạo. Ngoài ra, quy định này còn thúc đẩy tính minh bạch và trách nhiệm của thương nhân trong hoạt động kinh doanh xuất khẩu gạo, góp phần nâng cao uy tín và chất lượng gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nâng cao trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong quản lý kinh doanh xuất khẩu gạo

• Về trách nhiệm của bộ, ngành, địa phương, Nghị định 01/2025/NĐ-CP yêu cầu Bộ công Thương tổ chức thực hiện chương trình phát triển hoạt động thương mại, xúc tiến thương mại đối với mặt hàng gạo và sản phẩm chế biến từ gạo để nâng cao giá trị chất lượng và thương hiệu gạo việt Nam, đảm bảo tính chủ động, có trọng tâm, trọng điểm trong quản lý, điều hành mặt hàng gạo và sản phẩm chế biến từ gạo.
• Nghị định 01/2025/NĐ-CP cũng bổ sung trách nhiệm của Bộ Tài chính phải ưu tiên phân bổ nguồn kinh phí hằng năm cho chương trình phát triển hoạt động ngoại thương, xúc tiến thương mại đối với gạo và sản phẩm chế biến từ gạo.
• Trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày Bộ Công Thương cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo cho thương nhân, Ủy ban nhân dân tỉnh/thành phố chỉ đạo Sở Công Thương nơi thương nhân có kho chứa thóc, gạo phối hợp với cơ quan của tỉnh/thành phố tổ chức hậu kiểm kho chứa, cơ sở xay, xát, chế biến thóc, gạo để đáp ứng điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo trên địa bàn theo quy định tại khoản 2 Điều 5 Nghị định 01/2025/NĐ-CP.

Việc nâng cao trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương giúp tăng cường giám sát, đảm bảo chất lượng và uy tín của gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế, đồng thời hỗ trợ người nông dân và doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh gạo.

Trên đây là tư vấn pháp lý của Luật Việt An cập nhật quy định mới về kinh doanh xuất khẩu gạo. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào khác liên quan đến vấn đề pháp lý trong lĩnh vực xuất khẩu gạo, xin hãy liên hệ với Luật Việt An để được tư vấn cụ thể và chi tiết hơn. Xin chân thành cảm ơn Quý khách!