Dấu hiệu nhận dạng sản phẩm AI theo Luật Công nghiệp công nghệ số 2025

Ngày 14/6/2025, Quốc hội thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 (Luật số 71/2025/QH15). Theo đó quy định sản phẩm số do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra phải có dấu hiệu nhận dạng từ 01/01/2026. Sau đây, Luật Việt An sẽ cập nhật quy định mới về dấu hiệu nhận dạng sản phẩm AI theo Luật Công nghiệp công nghệ số 2025.

Hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) là gì?

Công nghệ AI (trí tuệ nhân tạo) là lĩnh vực nghiên cứu và phát triển các hệ thống máy tính có khả năng thực hiện các nhiệm vụ mà thường cần đến trí thông minh của con người. AI bao gồm nhiều công nghệ và kỹ thuật khác nhau, như:

• Machine Learning (Học máy): Hệ thống có khả năng học hỏi từ dữ liệu và cải thiện hiệu suất theo thời gian mà không cần lập trình lại.
• Natural Language Processing (Xử lý ngôn ngữ tự nhiên): Cho phép máy tính hiểu, phân tích và tạo ra ngôn ngữ con người, như trong chatbots hay trợ lý ảo.Computer Vision (Thị giác máy tính): Giúp máy tính nhận diện và phân tích hình ảnh hoặc video.
• Robotics (Ngành robot): Kết hợp AI để tạo ra các robot có khả năng tự động hóa và thực hiện các nhiệm vụ phức tạp.

Có thể thấy, trí tuệ nhân tạo là một lĩnh vực công nghệ nền tảng của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, góp phần quan trọng tạo bước phát triển đột phá về năng lực sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế tăng trưởng bền vững.

Theo Khoản 9 Điều 3 Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, hệ thống trí tuệ nhân tạo là hệ thống dựa trên máy móc được thiết kế để hoạt động với các mức độ tự chủ khác nhau và có khả năng thích ứng sau khi triển khai nhằm đạt được những mục tiêu rõ ràng hoặc ngầm định, suy luận từ dữ liệu đầu vào mà hệ thống này nhận được để tạo ra dự đoán, nội dung, khuyến nghị, quyết định có thể ảnh hưởng đến môi trường thực hoặc môi trường điện tử. Hệ thống trí tuệ nhân tạo là sản phẩm công nghệ số tích hợp giữa phần cứng, phần mềm và dữ liệu.

Dấu hiệu nhận dạng sản phẩm AI theo Luật Công nghiệp công nghệ số 2025

Sản phẩm số do AI tạo ra phải có dấu hiệu nhận dạng từ 01/01/2026

Theo Điều 44 Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, quy định dấu hiệu nhận dạng đối với hệ thống trí tuệ nhân tạo như sau:

“Điều 44. Quy định dấu hiệu nhận dạng đối với hệ thống trí tuệ nhân tạo

…1. Hệ thống trí tuệ nhân tạo tương tác trực tiếp với con người phải có thông báo cho người sử dụng biết việc đang tương tác với hệ thống trí tuệ nhân tạo, trừ trường hợp người sử dụng hiển nhiên biết về việc đang tương tác với hệ thống trí tuệ nhân tạo.

…2. Sản phẩm công nghệ số thuộc Danh mục sản phẩm công nghệ số tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo phải có dấu hiệu nhận dạng để người sử dụng hoặc máy nhận biết.”

Như vậy, về dấu hiệu nhận dạng sản phẩm do AI tạo ra:

• Các sản phẩm công nghệ số nằm trong Danh mục sản phẩm do AI tạo ra phải có dấu hiệu nhận dạng riêng biệt.
• Các dấu hiệu này giúp người dùng hoặc thiết bị khác dễ dàng nhận biết nguồn gốc sản phẩm là từ AI.
• Các sản phẩm này có thể là văn bản, hình ảnh, âm thanh, video do AI tạo ra; Nội dung số được tổng hợp, chỉnh sửa, mô phỏng từ AI hay sản phẩm tích hợp AI để tương tác với người dùng.

Danh mục sản phẩm công nghệ số tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo

Theo Khoản 3 Điều 44 Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm ban hành Danh mục sản phẩm công nghệ số tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo.

Hiện nay, Bộ Khoa học và Công nghệ chưa có hướng dẫn cụ thể về Danh mục sản phẩm công nghệ số tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo này.

Ý nghĩa và tác động của quy định

• Điều 44 Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 thể hiện quan điểm của Nhà nước về phát triển AI có trách nhiệm, đặt ra hàng rào pháp lý để giảm thiểu nguy cơ lạm dụng công nghệ.
• Tạo niềm tin cho xã hội và thị trường khi tiếp nhận các sản phẩm/dịch vụ có yếu tố AI.
• Góp phần tiệm cận chuẩn mực quốc tế, tương đồng với EU AI Act 2024 và nhiều chính sách AI toàn cầu, đặc biệt là yêu cầu minh bạch.

Trách nhiệm của nhà phát triển, cung cấp, triển khai sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo

Chủ thể trong hoạt động phát triển, cung cấp, triển khai sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo bao gồm:

• Chủ thể phát triển hệ thống trí tuệ nhân tạo là tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động nghiên cứu và phát triển hệ thống trí tuệ nhân tạo;
• Chủ thể cung cấp hệ thống trí tuệ nhân tạo là tổ chức, cá nhân đưa hệ thống trí tuệ nhân tạo ra thị trường dưới tên nhãn hiệu thuộc sở hữu của chính chủ thể đó;
• Chủ thể triển khai sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo là tổ chức, cá nhân có thẩm quyền quản lý đối với hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Điều 45 Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 quy định trách nhiệm của các chủ thể trong hoạt động phát triển, cung cấp, triển khai sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo như sau:

Chủ thể phát triển hệ thống trí tuệ nhân tạo

Có trách nhiệm tuân thủ nguyên tắc phát triển, cung cấp, triển khai sử dụng trí tuệ nhân tạo gồm:

• Phục vụ sự thịnh vượng và hạnh phúc của con người, lấy con người làm trung tâm, nâng cao năng suất, hiệu quả công việc, thúc đẩy thông minh hóa; tiếp cận bao trùm, linh hoạt, công bằng và không phân biệt đối xử; tôn trọng các giá trị đạo đức, dân tộc; quyền con người, quyền công dân, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân;
• Bảo đảm minh bạch, trách nhiệm giải trình, khả năng giải thích được; bảo đảm không vượt qua tầm kiểm soát của con người;
• Bảo đảm an toàn, an ninh mạng;
• Bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật về dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân;
• Bảo đảm khả năng kiểm soát thuật toán, mô hình trí tuệ nhân tạo;
• Kiểm soát rủi ro trong suốt vòng đời của hệ thống trí tuệ nhân tạo;
• Bảo đảm tuân thủ pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và pháp luật khác có liên quan.

Chủ thể cung cấp hệ thống trí tuệ nhân tạo

Chủ thể cung cấp hệ thống trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm:

• Tuân thủ nguyên tắc phát triển, cung cấp, triển khai sử dụng trí tuệ nhân tạo như trên;
• Tuân thủ Quy định dấu hiệu nhận dạng đối với hệ thống trí tuệ nhân tạo như mục trên;
• Tuân thủ yêu cầu quản lý quy định khi cung cấp hệ thống trí tuệ nhân tạo rủi ro cao, hệ thống trí tuệ nhân tạo tác động lớn

Chủ thể triển khai sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo

Chủ thể triển khai sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm:

• Phục vụ sự thịnh vượng và hạnh phúc của con người, lấy con người làm trung tâm, nâng cao năng suất, hiệu quả công việc, thúc đẩy thông minh hóa; tiếp cận bao trùm, linh hoạt, công bằng và không phân biệt đối xử; tôn trọng các giá trị đạo đức, dân tộc; quyền con người, quyền công dân, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân;
• Bảo đảm minh bạch, trách nhiệm giải trình, khả năng giải thích được; bảo đảm không vượt qua tầm kiểm soát của con người;
• Bảo đảm an toàn, an ninh mạng;
• Bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật về dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân;
• Kiểm soát rủi ro trong suốt vòng đời của hệ thống trí tuệ nhân tạo;
• Tuân thủ yêu cầu quản lý quy định khi triển khai sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo rủi ro cao, hệ thống trí tuệ nhân tạo tác động lớn.

Lưu ý quy định về hệ thống trí tuệ nhân tạo rủi ro cao, trí tuệ nhân tạo tác động lớn

Hệ thống trí tuệ nhân tạo rủi ro cao

Đây là hệ thống trí tuệ nhân tạo trong một số trường hợp sử dụng có khả năng gây ra rủi ro, tổn hại nghiêm trọng tới sức khỏe con người, quyền con người, quyền công dân, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, lợi ích công cộng và trật tự, an toàn xã hội, trừ một trong các trường hợp sau:

• Nhằm thực hiện một hoặc một số công việc cụ thể, tác động trong phạm vi hẹp;
• Nhằm hỗ trợ con người trong việc tối ưu hóa kết quả công việc;
• Nhằm thực hiện kiểm ưa lỗi của các công việc do con người hoàn thành trước đó và không nhằm mục đích thay thế quyết định của con người.

Hệ thống trí tuệ nhân tạo tác động lớn

Đây là hệ thống trí tuệ nhân tạo được sử dụng đa mục đích, có số lượng người sử dụng lớn, số lượng tham số lớn, khối lượng dữ liệu lớn.

Theo đó, yêu cầu quản lý đối với hệ thống trí tuệ nhân tạo rủi ro cao, trí tuệ nhân tạo tác động lớn bao gồm:

• Yêu cầu kỹ thuật;
• Minh bạch trong lưu trữ và cung cấp thông tin;
• Quản trị dữ liệu;
• Giám sát, kiểm tra;
• An toàn, an ninh mạng;
• Yêu cầu cần thiết khác.

Trên đây là tư vấn dấu hiệu nhận dạng sản phẩm AI theo Luật Công nghiệp công nghệ số 2025. Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay có nhu cầu tư vấn pháp lý về AI, vui lòng liên hệ Luât Việt An để được tư vấn, hỗ trợ tốt nhất!