Khung pháp lý về Tài sản số, sandbox, tiền mã hoá, blockchain tại Việt Nam

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, Việt Nam cũng đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý để quản lý và thúc đẩy các lĩnh vực mới như tài sản số, tiền mã hoá, công nghệ blockchain và kinh tế số. Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn chuyển mình quan trọng khi các văn bản pháp luật đầu tiên liên quan đến các lĩnh vực này dần được ban hành, thử nghiệm hoặc hoàn thiện, tạo nền tảng pháp lý cho việc quản lý và phát triển các mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ mới. Sau đây, Luật Việt An sẽ cập nhật khung pháp lý về Tài sản số, sandbox, tiền mã hoá, blockchain tại Việt Nam năm 2025.

Văn bản pháp luật về tài sản số

Điểm quan trọng trong khung pháp lý về Tài sản số, sandbox, tiền mã hoá, blockchain tại Việt Nam năm 2025 được cập nhật gần đây là Luật Công nghệ công nghệ số 2025 được ban hành ngày 14 tháng 6 năm 2025 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2026.

Trong đó, Luật Công nghệ công nghệ số năm 2025 có quy định cụ thể về tài sản số tại Chương V như sau:

Khái niệm tài sản số

Theo Điều 46 Luật Công nghệ công nghệ số năm 2025, tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử.

Đây là luật đầu tiên tại Việt Nam chính thức công nhận “tài sản số” như loại tài sản được pháp luật bảo hộ và pháp lý hóa tính sở hữu, giao dịch và thừa kế trong Bộ luật Dân sự .

Phân loại tài sản số

Tài sản số bao gồm:

• Tài sản ảo trên môi trường điện tử là một loại tài sản số có thể được dùng cho mục đích trao đổi hoặc đầu tư. Tài sản ảo không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính khác theo quy định của pháp luật về dân sự; tài chính;
• Tài sản mã hóa là một loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để xác thực đối với tài sản trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao. Tài sản mã hóa không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính khác theo quy định của pháp luật về dân sự; tài chính;
• Tài sản số khác.

Quản lý tài sản số

Nội dung quản lý tài sản số bao gồm:

• Việc tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao, xác lập quyền sở hữu tài sản số;
• Quyền, nghĩa vụ của các bên đối với hoạt động có liên quan đến tài sản số;
• Biện pháp bảo đảm an toàn, an ninh mạng; phòng, chống rửa tiền; phòng, chống tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
• Thanh tra, kiểm tra, xử lý hành vi vi phạm pháp luật;
• Điều kiện kinh doanh đối với cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa;
• Nội dung quản lý khác.

Văn bản pháp luật về sandbox

Regulatory sandbox – “khung pháp lý thí điểm” là một cách tiếp cận mới và khá linh hoạt trong kỹ thuật lập pháp, cho phép thử nghiệm trực tiếp, giới hạn thời gian của các đổi mới dưới sự giám sát điều chỉnh. Sandbox cho phép thử nghiệm trong môi trường thực tiễn, nhưng có phạm vi và thời gian xác định, cùng với các biện pháp bảo vệ thích hợp để ngăn chặn bất kỳ hậu quả nào của sự thất bại mà không ảnh hưởng quá nhiều đến hệ thống tài chính quốc gia

Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 94/2025/NĐ-CP quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng, đối với việc triển khai sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới thông qua ứng dụng giải pháp công nghệ (gọi là giải pháp công nghệ tài chính), có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.

Các giải pháp Fintech được áp dụng cơ chế

Các giải pháp công nghệ tài chính (viết tắt là giải pháp Fintech) được tham gia thử nghiệm tại Cơ chế thử nghiệm bao gồm:

• Chấm điểm tín dụng.
• Chia sẻ dữ liệu qua giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API).
• Cho vay ngang hàng.

Tổ chức được tham gia cơ chế

Tổ chức tham gia Cơ chế thử nghiệm là tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và công ty Fintech đã được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm.

Thời gian thử nghiệm

Thời gian thử nghiệm các giải pháp Fintech tối đa 02 năm tùy từng giải pháp và lĩnh vực cụ thể tính từ thời điểm được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm.

Hồ sơ, thủ tục đăng ký cơ chế thử nghiệm

Hồ sơ đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm được gửi đến Ngân hàng Nhà nước. Sau khi thời gian thẩm định kết thúc, Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm đối với tổ chức đăng ký tham gia Cơ chế thử nghiệm có hồ sơ đáp ứng các điều kiện và tiêu chí theo quy định.

Văn bản pháp luật về kinh tế số

Kinh tế số là các hoạt động kinh tế dựa trên nền tảng công nghệ số và được thực hiện thông qua môi trường số.

Pháp luật về kinh tế số được hiểu là tổng thể các quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành nhằm điều chỉnh tất cả các hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước, hành vi của cá nhân, tổ chức tham gia giao dịch và thực hiện hoạt động trên nền tảng mạng xã hội liên quan đến kinh tế số như quy định nội dung, quy trình ứng dụng công nghệ 4.0, quy định về bảo đảm an ninh, an toàn cho nền kinh tế số, quy định về vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý trong quá trình chuyển đổi số nền kinh tế, quy định về giải quyết tranh chấp phát sinh từ giao dịch, hoạt động kinh tế số.

Khung pháp lý về kinh tế số hiện nay không được quy định tập trung mà được thể hiện trong các văn bản, như:

• Nghị quyết số 198/2025/QH15 và Nghị định số 88/2025/NĐ-CP tiếp tục thúc đẩy khu vực tư nhân đổi mới sáng tạo và đầu tư cho nghiên cứu phát triển (R&D);
• Nghị quyết số 193/2025/QH15 của Quốc hội cho phép thí điểm cơ chế đặc biệt với lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số;
• Luật Giao dịch điện tử năm 2023, sửa đổi bổ sung năm 2024;
• Nghị định số 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2013, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 08/2018/NĐ-CP; Nghị định số 85/2021/NĐ-CP;
• Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân;

Văn bản pháp luật về tiền số, tiền mã hóa

“Tiền số” hay tiền điện tử (digital currency hay crypto currency) được các tổ chức định nghĩa theo nghĩa rộng, bao gồm là coin, tiền thuật toán, tiền điện tử, tiền mã hóa (digital money, electronic money, electronic currency, cyber cash).

Khung pháp lý liên quan đến tiền số, tiền mã hóa số bao gồm:

Nghị định 52/2024/NĐ-CP ngày 15/5/2024 của Chính phủ quy định về thanh toán không dùng tiền mặt

Nghị định 52/2024/NĐ-CP đã lần đầu tiên đề cập đến khái niệm về “tiền điện tử”. Theo đó:

• Tiền điện tử là giá trị tiền Việt Nam đồng lưu trữ trên các phương tiện điện tử được cung ứng trên cơ sở đối ứng với số tiền được khách hàng trả trước cho ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán cung ứng dịch vụ ví điện tử.
• Cụ thể, theo Điều 3 của Nghị định 522024/NĐ-CP, tiền điện tử không được coi là có giá trị như tiền mặt, không thay thế cho tiền mặt, và không được công nhận là một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt.
• Hiện Việt Nam mới chỉ công nhận các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt gồm séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng (bao gồm: thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng, thẻ trả trước), ví điện tử và các phương tiện thanh toán khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Quyết định số 942/QĐ-TTg ngày 15/6/2021 của Thủ tướng Chính phủ

Phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, Chính phủ đã giao Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chủ trì để nghiên cứu, xây dựng và thí điểm sử dụng tiền điện tử dựa Blockchain và đặc biệt là Luật Công nghiệp công nghệ số năm 2025 – văn bản đầu tiên chính thức đề cập đến “tài sản số” và quyền sở hữu tương ứng.

Dự thảo nghị quyết thí điểm thị trường tài sản mã hóa năm 2025

• Gần đây, dự thảo Nghị quyết về thí điểm thị trường tài sản mã hóa đang được hoàn thiện và dự kiến sẽ trình Chính phủ trong tháng 8/2025.
• Việc ban hành khung pháp lý đối với tài sản số không chỉ là nhu cầu cấp thiết về quản lý, mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam từng bước đáp ứng chuẩn mực quốc tế. Đây sẽ là bước đệm quan trọng để thị trường tài chính Việt Nam phát triển minh bạch, ổn định hơn trong tương lai.

Lưu ý về công nhận tiền ảo hiện nay

Tại Công văn 5747/NHNN-PC năm 2017 của Ngân hàng Nhà nước có hướng dẫn: “Tiền ảo nói chung và Bitcoin, Litecoin nói riêng không phải là tiền tệ và không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam. Việc phát hành, cung ứng và sử dụng tiền ảo nói chung và Bitcoin, Litecoin nói riêng (phương tiện thanh toán không hợp pháp) làm tiền tệ hoặc phương tiện thanh toán là hành vi bị cấm.”

Như vậy, có thể thấy tiền ảo không phải là tiền tệ và không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Quy định pháp luật về Blockchain

Blockchain (công nghệ chuỗi khối) được hiểu đơn giản là công nghệ giúp mã hóa tất cả các dữ liệu thành các khối khác nhau, đồng thời kết nối chúng lại để tạo thành một chuỗi dài. Trong trường hợp có thêm thông tin mới, chúng sẽ được lưu vào khối mới và được nối vào khối cũ, để tạo thành một chuỗi mới. Nhờ vào đó, thông tin cũ trong công nghệ Blockchain không bị mất đi.

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã mở đường cho ứng dụng blockchain. Từ đây, nhiều văn bản pháp lý được ra đời để phát triển blockchain, gần đây có thể kể đến như:

Quyết định 1236/QĐ-TTg năm 2024

• Quyết định 1236/QĐ-TTg năm 2024 ngày 22/10/2024 về Chiến lược quốc gia về ứng dụng và phát triển công nghệ chuỗi khối (blockchain) đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 do Thủ tướng Chính phủ ban hành:
• Theo đó, định hướng đến năm 2030, Việt Nam trở thành quốc gia thuộc nhóm các nước dẫn đầu trong khu vực và có vị thế quốc tế trong nghiên cứu, triển khai, ứng dụng và khai thác công nghệ chuỗi khối; đủ năng lực làm chủ và áp dụng công nghệ chuỗi khối trong tất cả các lĩnh vực kinh tế – xã hội.

Quyết định 1131/QĐ-TTg năm 2025

Quyết định 1131/QĐ-TTg năm 2025 ngày 12/6/2025 về Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược do Thủ tướng Chính phủ ban hành: Chính thức xếp công nghệ Blockchain là nhóm công nghệ chiến lược, bao gồm các sản phẩm: Tài sản số, tiền số, tiền mã hóa; Hạ tầng mạng Blockchain; Hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Trên đây là cập nhật khung pháp lý về Tài sản số, sandbox, tiền mã hoá, blockchain tại Việt Nam năm 2025. Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay có nhu cầu tư vấn quy định pháp luật liên quan, vui lòng liên hệ Luật Việt An để được tư vấn, hỗ trợ tốt nhất!