Nghị định 249/2025/NĐ-CP mở ra chính sách thu hút chuyên gia công nghệ, đổi mới sáng tạo

Ngày 19/09/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 249/2025/NĐ-CP quy định cơ chế, chính sách thu hút chuyên gia khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 19/09/2025. Đây là bước đi đột phá nhằm cụ thể hóa Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025, khẳng định quyết tâm xây dựng chính sách đãi ngộ toàn diện, tạo động lực giữ chân nhân tài. Nghị định 249/2025/NĐ-CP mở ra chính sách thu hút chuyên gia công nghệ, đổi mới sáng tạo. Sau đây, Luật Việt An sẽ cập nhật quy định mới đáng chú ý tại Nghị định 249/2025/NĐ-CP.

Việc tuyển chọn chuyên gia phải đáp ứng các tiêu chí chung và tiêu chí cụ thể

Chuyên gia là người có kiến thức, trình độ, kinh nghiệm nghiên cứu trong một hoặc nhiểu lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải đáp ứng các tiêu chí quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 3 Nghị định 249/2025/NĐ-CP, cụ thể:

Tiêu chí chung

• Chủ trì hoặc tham gia thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyền đổi số, ưu tiên các ngành công nghệ chiến lược trong danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược do cấp có thẩm quyền ban hành, có đóng góp thiết thực cho sự phát triển của quốc gia, khu vực và quốc tế;
• Có lý lịch rõ ràng, có đạo đức tốt;
• Có mong muốn cống hiến cho sự phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Việt Nam.

Các tiêu chí cụ thể

Đáp ứng một trong các tiêu chí cụ thể sau đây:

• Là tác giả hoặc đồng tác giả sáng chế được cấp văn bằng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đã được ứng dụng, chuyển giao tạo ra sản phẩm có giá trị thực tiễn; hoặc có chuyên môn sâu, giàu kinh nghiệm trong ngành, lĩnh vực phù hợp với nhiệm vụ thực hiện tại Việt Nam và đang công tác tại bộ phận nghiên cứu của viện nghiên cứu, trường đại học hoặc doanh nghiệp uy tín ở nước ngoài;
• Là tác giả hoặc đồng tác giả công trình nghiên cứu khoa học và công nghệ xuất sắc, đã đạt giải thưởng quốc tế hoặc đã được ứng dụng rộng rãi mang lại hiệu quả thiết thực và phù hợp với chương trình, nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số dự kiến tham gia;
• Có bằng tiến sĩ từ các trường đại học trong nhóm 200 đại học hàng đầu thế giới theo các bảng xếp hạng quốc tế uy tín và có thời gian tối thiểu 05 năm giảng dạy, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ tại cơ sở nghiên cứu, đào tạo có uy tín ở nước ngoài thuộc chuyên ngành phù hợp với chương trình, nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số dự kiến tham gia;
• Có bằng tiến sĩ và đã có ít nhất 05 năm làm việc tại vị trí nghiên cứu khoa học trong chương trình, dự án hợp tác quốc tế về khoa học, công nghệ hoặc trong bộ phận nghiên cứu của doanh nghiệp có uy tín ở nước ngoài;
• Có tối thiểu 10 bài báo quốc tế đăng trên các tạp chí danh tiếng hoặc là thành viên hội đồng khoa học của các tạp chí uy tín hoặc tham gia hướng dẫn thành công ít nhất 02 nghiên cứu sinh tiến sĩ;
• Trường hợp ứng viên không đáp ứng tiêu chí quy định trên thì cơ quan, tổ chức, đơn vị có nhu cầu tuyển chọn chuyên gia quyết định việc tuyển chọn chuyên gia triển khai thực hiện chương trình, nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và chịu trách nhiệm về quyết định đó.

Có thể thấy, các tiêu chí tuyển chọn vừa đảm bảo chặt chẽ về mặt chất lượng chuyên môn, vừa mở ra cơ chế linh hoạt để các cơ quan, tổ chức chủ động tìm kiếm nhân tài phù hợp với nhu cầu thực tiễn. Đây được xem là bước tiến quan trọng để đưa nguồn lực trí tuệ trở thành động lực trung tâm của tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số quốc gia.

Chuyên gia được thực hiện một số quyền và nghĩa vụ ghi trong hợp đồng lao động

Chuyên gia có quyền và nghĩa vụ của cá nhân hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quy định tại Điều 51 và Điều 52 Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ngoài ra, căn cứ yêu cầu của vị trí được giao đảm nhiệm, chuyên gia được thực hiện một số quyền và nghĩa vụ ghi trong hợp đồng lao động theo Điều 5 Nghị định 249/2025/NĐ-CP:

• Được quyết định vấn đề kỹ thuật, công nghệ và giải quyết vướng mắc kỹ thuật thuộc phạm vi nhiệm vụ được giao;
• Được chủ động lựa chọn và đề xuất cơ quan có thẩm quyền điều động nhân lực khoa học, công nghệ; tổ chức khoa học, công nghệ tham gia thực hiện nhiệm vụ; được chủ động lựa chọn, sử dụng nhân lực trong phạm vi nhiệm vụ được giao;
• Được chủ động quyết định sử dụng kinh phí, nguồn lực được giao, bao gồm cả việc sử dụng kinh phí để mua trực tiếp công nghệ, sản phẩm, thiết bị nước ngoài cần thiết, bí quyết công nghệ với giá thỏa thuận;
• Được tạo điều kiện và hỗ trợ kinh phí khảo sát, trao đổi khoa học với nhà khoa học nước ngoài để cập nhật công nghệ mới;
• Các quyền, nghĩa vụ khác (nếu có).

Mức lương của chuyên gia được thỏa thuận trong hợp đồng lao động

Theo Điều 8 Nghị định 249/2025/NĐ-CP, tiền lương được thỏa thuận trong hợp đồng lao động đối với chuyện gia, bảo đảm tương xứng với nhiệm vụ được giao và phù hợp với mặt bằng tiền lương trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tương ứng trên thị trường lao động.

Đây là thay đổi quan trọng, phá bỏ giới hạn “khung lương cứng” vốn được xem là rào cản lớn trong việc thu hút nhân tài.

Chuyên gia được hưởng nhiều chính sách tiền thưởng, điều kiện làm việc và chế độ phúc lợi

Ngoài lương, Nghị định 249/2025/NĐ-CP mở ra chính sách thu hút chuyên gia công nghệ, đổi mới sáng tạo thông qua các chính sách về tiền thưởng, điều kiện làm việc và chế độ phúc lợi như:

• Tiền thưởng hằng năm do cơ quan, tổ chức, đơn vị được giao chủ trì thực hiện chương trình, nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quyết định trên cơ sở kết quả đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ được giao, tối đa 04 tháng tiền lương ghi trong hợp đồng lao động.
• Tiền thưởng thu được từ việc cho thuê, bán, chuyển nhượng, chuyển giao quyền sử dụng, tự khai thác, sử dụng kết quả nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; kết quả nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số khi góp vốn, hợp tác, liên doanh, liên kết, kinh doanh dịch vụ hoặc thành lập doanh nghiệp được thực hiện theo quy định tại điểm a khoản 3 Điều 28 Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
• Hỗ trợ ban đầu 01 tháng lương ghi trong hợp đồng lao động để ổn định chỗ ở, di chuyển, mua sắm thiết yếu.
• Được hỗ trợ tiền thuê nhà, phương tiện đi lại hoặc cung cấp căn hộ tiêu chuẩn, phương tiện đi lại trong thời gian làm chuyên gia.
• Được chi trả kinh phi đi nghiên cứu, trao đổi khoa học ở nước ngoài khi được cơ quan, tổ chức, đơn vị chủ trì chương trình, nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cử theo yêu cầu nhiệm vụ.
• Chăm sóc y tế, nghỉ dưỡng và nghỉ phép trong năm;…

Cơ chế này tạo ra động lực mạnh mẽ, vừa ghi nhận giá trị trí tuệ, vừa khuyến khích chuyên gia tập trung vào các công trình nghiên cứu có khả năng ứng dụng cao, khẳng định giá trị xã hội và vị thế tinh thần của chuyên gia, góp phần tạo động lực cống hiến lâu dài.

Chuyên gia chưa đáp ứng đủ tiêu chuẩn làm công chức, viên chức vẫn được xem xét, quyết định tiếp nhận vào vị trí việc làm

Theo Khoản 2 Điều 9 Nghị định 249/2025/NĐ-CP, chuyên gia có quốc tịch Việt Nam có nhu cầu vào làm công chức, viên chức trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội mà chưa đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định của pháp luật về công chức, viên chức thì:

• Cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định tiếp nhận vào vị trí việc làm;
• Được xem xét bổ nhiệm chức vụ lãnh đạo, quản lý trong cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội mà không nhất thiết bảo đảm điều kiện về độ tuổi, chức danh quy hoạch, trình độ lý luận chính trị, thời gian giữ chức vụ liền kề

Quy định này cho thấy sự thay đổi mang tính đột phá về chính sách cán bộ. Thay vì ràng buộc cứng nhắc vào các tiêu chuẩn truyền thống về độ tuổi, quy hoạch, lý luận chính trị, thâm niên, Nhà nước đã đặt trọng tâm vào giá trị và năng lực sáng tạo mà chuyên gia có thể mang lại. Điều này mở ra cơ hội để đội ngũ trí thức, chuyên gia khoa học – công nghệ có quốc tịch Việt Nam, vốn đang làm việc trong và ngoài nước, dễ dàng tham gia vào khu vực công, đóng góp trực tiếp cho quá trình hoạch định và thực thi chính sách.

Thành viên gia đình chuyên gia cũng được hưởng các chính sách

Ngoài chính sách được hưởng cùng với chuyên gia, thành viên gia đình chuyên gia (bao gồm: Vợ hoặc chồng, con dưới 18 tuổi) khi ở Việt Nam còn được hưởng các chính sách sau:

• Được hỗ trợ tìm trường học và hỗ trợ học phí cho con dưới 18 tuổi trong các cơ sở giáo dục và đào tạo công lập.
• Được cung cấp gói chăm sóc sức khỏe tự nguyện cho gia đình theo năm không quá 1% tiền lương một năm ghi trong HĐLĐ của chuyên gia.
• Được hỗ trợ giới thiệu, tạo điều kiện tiếp cận cơ hội việc làm phù hợp theo quy định của Bộ Luật Lao động và quy định của pháp luật khác có liên quan.
• Được cấp thị thực nhiều lần, thẻ tạm trú tương ứng với thời gian làm việc của chuyên gia (nếu có).

Việc mở rộng chế độ đãi ngộ cho thành viên gia đình chuyên gia thể hiện cách tiếp cận toàn diện, nhân văn của Chính phủ. Bởi lẽ, khi một chuyên gia nước ngoài hay Việt kiều lựa chọn sang Việt Nam làm việc, họ thường cân nhắc không chỉ điều kiện công việc mà còn cả môi trường sống, học tập, chăm sóc sức khỏe cho người thân.

Có thể thấy, Nghị định 249/2025/NĐ-CP mở ra chính sách thu hút chuyên gia công nghệ, đổi mới sáng tạo, thể hiện sự đổi mới mạnh mẽ trong tư duy trọng dụng nhân tài. Chính sách đãi ngộ không còn hình thức mà chạm tới nhu cầu thực tế: lương, thưởng, nhà ở, đi lại, nghiên cứu, chăm sóc sức khỏe và cả tôn vinh tinh thần. Nếu triển khai nghiêm túc, đây sẽ là cú hích lớn để thu hút trí thức Việt Nam ở nước ngoài trở về và khuyến khích chuyên gia quốc tế đến Việt Nam làm việc.

Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay có nhu cầu tư vấn pháp lý trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, vui lòng liên hệ Luật Việt An để được tư vấn, hỗ trợ tốt nhất!