Đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam cho công ty Trung Quốc (sản xuất, OEM)

Đối với các công ty sản xuất từ Trung Quốc, việc sớm xác lập quyền bảo hộ thương hiệu tại Việt Nam là bước đi cốt lõi để nhgăn chặn rủi ro bị đánh cắp nhãn hiệu hàng gia công bởi các đối tác bản địa. Để vượt qua những rào cản về thủ tục hành chính và ngôn ngữ, việc lựa chọn một dịch vụ đăng ký nhãn hiệu chuyên nghiệp sẽ là giải pháp pháp lý tối ưu giúp nhà đầu tư bảo vệ trọn vẹn tài sản trí tuệ của mình. Bài viết sau của Luật Việt An sẽ cung cấp các thông tin cần thiết để quý khách hiểu rõ quy trình đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam cho công ty Trung Quốc.

Vì sao doanh nghiệp Trung Quốc cần đăng ký nhãn hiệu?

Hoạt động sản xuất, gia công (OEM) và xuất khẩu

Theo nguyên tắc lãnh thổ của quyền sở hữu trí tuệ, một nhãn hiệu được bảo hộ tại Trung Quốc không đương nhiên có hiệu lực tại Việt Nam. Nếu không đăng ký tại Việt Nam, hàng hóa gia công xuất khẩu có thể đối mặt với rủi ro bị hải quan giữ lại do nghi ngờ xâm phạm quyền của một bên thứ ba đã nhanh tay đăng ký nhãn hiệu đó trong nước.

Đặc biệt, khi các doanh nghiệp Trung Quốc đang chuyển mình từ gia công (OEM) sang xây dựng thương hiệu riêng (OBM), việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam phải đi trước một bước. Động thái này tạo cơ sở pháp lý vững chắc để chống hàng giả ngay tại nơi sản xuất, bảo vệ trọn vẹn uy tín thương hiệu khi vươn ra toàn cầu.

Làn sóng Dịch chuyển nhà máy sang Việt Nam (Chiến lược China + 1)

Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam áp dụng nguyên tắc “First-to-file” (Nộp đơn đầu tiên). Nếu doanh nghiệp Trung Quốc chậm trễ, các đối tác bản địa (nhà phân phối, xưởng sản xuất phụ trợ) hoặc các đối thủ cạnh tranh hoàn toàn có thể nộp đơn đăng ký trước chính nhãn hiệu đó.

Khi nguy cơ bị đăng ký mất thương hiệu tại Việt Nam trở thành hiện thực, doanh nghiệp Trung Quốc rơi vào thế kẹt pháp lý. Họ sẽ bị coi là kẻ xâm phạm hàng giả trên chính thương hiệu của mình. Hậu quả là nhà máy có thể bị đình chỉ hoạt động, sản phẩm bị tịch thu, hoặc buộc phải chi ra những khoản tiền khổng lồ để lấy lại nhãn hiệu, hoặc là phải đập bỏ toàn bộ nhận diện cũ để làm lại một thương hiệu hoàn toàn mới tại thị trường Việt Nam.

Bài học thực tế: Tranh chấp nhãn hiệu “CAF PROFESSIONAL SOUND” giữa Nhà máy Kafu (Trung Quốc) và Tân Việt (Việt Nam)

Năm 2016, Kafu bắt đầu sản xuất và xuất khẩu các thiết bị âm thanh mang nhãn hiệu “CAF PROFESSIONAL SOUND” sang Việt Nam thông qua nhà nhập khẩu Tân Việt. Tuy nhiên, với tâm lý của một xưởng sản xuất thuần túy, Kafu đã bỏ ngỏ việc đăng ký bảo hộ tại thị trường đích. Lợi dụng sơ hở này, Tân Việt đã âm thầm đem nhãn hiệu “CAF” đi đăng ký độc quyền dưới tên mình tại Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam.

Hành vi “đầu cơ” của đối tác ngay lập tức đẩy Kafu vào thế kẹt pháp lý. Đột nhiên, hàng hóa do chính Kafu sản xuất ra lại đứng trước nguy cơ bị Hải quan Việt Nam ách tắc vì tội “xâm phạm nhãn hiệu”. Hơn nữa, họ bị tước mất quyền chủ động trong việc tìm kiếm các xưởng hàng gia công (OEM) hay đối tác phân phối mới tại Việt Nam.

Dù cuối cùng Kafu đã đòi lại được thương hiệu bằng cách tốn rất nhiều thời gian và tiền bạc để chứng minh Tân Việt “có dụng ý xấu” (vi phạm quy định cấm đại lý tự ý đăng ký nhãn hiệu của nhà sản xuất), nhưng toàn bộ chuỗi cung ứng và kế hoạch kinh doanh của họ đã bị đình trệ nghiêm trọng trong suốt nhiều năm kiện tụng. Kinh nghiệm cần đăng ký nhãn hiệu tại thị trường mục tiêu và nên tiến hành trước khi thành lập công ty hoặc có hoạt động kinh doanh thương mại phát sinh.

Lưu ý đặc thù về ngôn ngữ khi bảo hộ nhãn hiệu cho công ty Trung Quốc

Nguyên tắc đánh giá khả năng phân biệt đối với chữ Hán

• Theo pháp luật sở hữu trí tuệ, một nhãn hiệu chỉ được cấp văn bằng bảo hộ khi có khả năng giúp người tiêu dùng phân biệt được hàng hóa, dịch vụ của các chủ thể khác nhau.
• Dưới góc độ thẩm định, cơ quan nhà nước xếp chữ Hán (Hanzi) vào nhóm ngôn ngữ không thông dụng tại Việt Nam. Do đó, nếu một doanh nghiệp nộp mẫu nhãn hiệu chỉ chứa hoàn toàn chữ Hán, đơn đăng ký gần như chắc chắn sẽ bị từ chối.
• Cơ sở pháp lý của việc từ chối là người tiêu dùng Việt Nam thông thường không thể đọc, ghi nhớ hay phát âm các ký tự này để nhận diện thương hiệu trên thị trường.

Lưu ý: Nhãn hiệu chữ Hán đó đã được sử dụng rộng rãi, lâu dài và cực kỳ nổi tiếng tại Việt Nam trước thời điểm nộp đơn (rất hiếm doanh nghiệp OEM mới sang đáp ứng được).

Giải pháp điều chỉnh

Giải pháp an toàn và phổ biến nhất là thiết kế kết hợp chữ Hán gốc cùng với phiên âm Latinh (Pinyin) hoặc bản dịch sang tiếng Anh, tiếng Việt. Khi đó, yếu tố chữ Latinh sẽ được cơ quan thẩm định ghi nhận là thành phần chính tạo nên tính phân biệt cho tổng thể nhãn hiệu, giúp hồ sơ có tỷ lệ cấp bằng cao hơn.

• Kết hợp Pinyin (Phiên âm Latinh): Đây là cách phổ biến nhất. Nhãn hiệu sẽ bao gồm chữ Hán gốc + dòng chữ Pinyin bên dưới.
• Ví dụ: Khi thẩm định, yếu tố Pinyin (chữ Latinh) sẽ được coi là thành phần chính tạo nên tính phân biệt, còn yếu tố chữ Hán sẽ bị coi là phần phụ hoặc có thể bị yêu cầu “loại trừ quyền bảo hộ riêng” (Disclaimer) đối với phần chữ Hán đó.
• Kết hợp bản dịch Tiếng Anh/Tiếng Việt: Phù hợp với các doanh nghiệp muốn chuyển từ OEM sang xây dựng thương hiệu nội địa (Brand Building) tại Việt Nam. Việc thêm từ tiếng Anh hoặc tiếng Việt giúp tăng độ nhận diện thương hiệu với đối tác và người tiêu dùng bản địa.

Chiến lược ngôn ngữ gắn liền với mô hình kinh doanh

Bên cạnh việc đáp ứng yêu cầu của cơ quan thẩm định, việc lựa chọn ngôn ngữ bảo hộ còn phải bám sát định hướng hoạt động thực tế của doanh nghiệp tại Việt Nam để phòng ngừa rủi ro pháp lý:

• Đối với hoạt động gia công (OEM) và xuất khẩu: Nếu một bên thứ ba tại Việt Nam đăng ký trước chính xác cái tên (bằng chữ Hán/Pinyin) đó, họ có quyền yêu cầu Hải quan Việt Nam chặn đứng các lô hàng xuất khẩu tại cảng vì tội “sản xuất hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam”. Do vậy, doanh nghiệp cần đăng ký ngay mẫu thiết kế bao bì gốc để tạo lập quyền phòng vệ, bảo đảm chuỗi cung ứng không bị đứt gãy.
• Đối với mục tiêu phân phối nội địa và rủi ro “âm Hán Việt”: Nếu doanh nghiệp có kế hoạch xây dựng kênh phân phối trực tiếp tại Việt Nam, rủi ro lớn nhất thường nằm ở thói quen gọi tên của người tiêu dùng. Thực tế cho thấy, thị trường Việt Nam thường gọi tên các thương hiệu Trung Quốc theo “âm Hán Việt” thay vì đọc Pinyin. Để tránh tình trạng đánh mất nhãn hiệu trên thị trường, doanh nghiệp phải tiến hành nộp đơn bảo hộ bao vây, bao gồm cả nhãn hiệu gốc lẫn tên gọi dịch nghĩa phổ biến của thương hiệu đó.

Bảng phân loại nhóm đăng ký nhãn hiệu cho công ty Trung Quốc

Để cho các doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động theo mô hình sản xuất, gia công (OEM) và xuất khẩu, việc lựa chọn đúng nhóm sản phẩm/dịch vụ theo Bảng phân loại quốc tế Ni-xơ (Nice Classification) là bước kỹ thuật then chốt.

Khác với các công ty thương mại thông thường, xưởng sản xuất và OEM cần đăng ký bao vây cả nhóm sản phẩm đầu ra và nhóm dịch vụ vận hành. Dưới đây là bảng phân nhóm tối ưu nhất:

Quy trình đăng ký nhãn hiệu hàng OEM cho công ty Trung Quốc tại Việt Nam

Theo quy định, doanh nghiệp Trung Quốc chưa có pháp nhân tại Việt Nam không thể tự nộp đơn mà bắt buộc phải thông qua Tổ chức Đại diện Sở hữu Trí tuệ. Nhằm tối ưu hóa thời gian và loại bỏ rủi ro pháp lý, Luật Việt An sẽ đại diện quý khách hàng hoàn tất toàn bộ quy trình sau:

Lý do nhà đầu tư Trung Quốc nên chọn Đại diện Sở hữu Trí tuệ Luật Việt An

• Am hiểu chuyên sâu pháp lý và thực tiễn thẩm định
• Quy trình nhanh chóng, tối ưu ngân sách
• Cung cấp dịch vụ pháp lý toàn diện
• Giải quyết tranh chấp & xử lý vi phạm
• Tư vấn pháp lý thường xuyên

Câu hỏi thường gặp của nhà đầu tư Trung Quốc

Công ty Trung Quốc không có trụ sở, pháp nhân tại Việt Nam thì thủ tục nộp đơn như thế nào?

• Công ty nước ngoài không có hiện diện thương mại tại Việt Nam không thể trực tiếp nộp đơn. Bắt buộc phải thực hiện qua một trong hai hình thức:
  • Ủy quyền cho một tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp được Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam (IP Viet Nam) cấp phép.
  • Nộp đơn đăng ký quốc tế qua Hệ thống Madrid có chỉ định quốc gia Việt Nam.

Thời gian xử lý từ khi nộp đơn đến khi được cấp văn bằng bảo hộ tại Việt Nam là bao lâu?

Theo quy định pháp luật, thời gian thẩm định là khoảng 12-18 tháng. Tuy nhiên, trên thực tế, do lượng đơn tồn đọng tại Cục Sở hữu trí tuệ, quá trình này thường kéo dài từ 18 đến 24 tháng. Quyền ưu tiên và quyền chống hàng giả sẽ được tính từ ngày nộp đơn hợp lệ.

Nếu xưởng gia công OEM tại Việt Nam đã lén lút đăng ký trước nhãn hiệu của công ty Trung Quốc thì cần xử lý ra sao?

Công ty Trung Quốc cần nhanh chóng thực hiện các biện pháp pháp lý sau:

• Nếu đơn của xưởng gia công đang trong giai đoạn chờ thẩm định: Nộp đơn phản đối cấp văn bằng.
• Nếu xưởng gia công đã được cấp bằng: Yêu cầu hủy bỏ hiệu lực văn bằng dựa trên các bằng chứng về “dụng ý xấu” (bad faith), vi phạm hợp đồng gia công, hoặc chứng minh quyền sử dụng/sự nổi tiếng của nhãn hiệu trước thời điểm xưởng nộp đơn.

Trên đây là cập nhật mới nhất của Luật Việt về đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam cho công ty Trung Quốc (sản xuất, OEM). Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay có nhu cầu hỗ trợ, vui lòng liên hệ Luật Việt An để được hỗ trợ tốt nhất!