Điều kiện để được nhận quyền nuôi con khi ly hôn

Khi những mâu thuẫn giữa vợ và chồng trở nên trầm trọng, mục đích hôn nhân không còn đạt được thì ly hôn là giải pháp pháp lý cho phép các bên chấm dứt quan hệ vợ chồng. Tuy nhiên, kết thúc một cuộc hôn nhân không đồng nghĩa với việc chấm dứt trách nhiệm làm cha, làm mẹ. Trong quá trình giải quyết ly hôn, việc ai sẽ là người trực tiếp nuôi con sau ly hôn là một vấn đề được Tòa án xem xét rất kỹ lưỡng. Sau đây, Luật Việt An xin cung cấp các thông tin về điều kiện để được nhận quyền nuôi con khi ly hôn.

Đối tượng nào cần được cha hoặc mẹ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng sau khi cha, mẹ ly hôn?

Sau khi cha, mẹ ly hôn, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con vẫn được duy trì đối với các đối tượng sau:

• 👶 Con chưa thành niên: là con chưa đủ 18 tuổi;
• 🧑‍🦽 Con đã thành niên nhưng mất năng lực hành vi dân sự: do bệnh tâm thần hoặc bệnh khác khiến không thể nhận thức, làm chủ hành vi của mình;
• 🚫 Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi sống bản thân.

Điều kiện để được nhận quyền nuôi con khi ly hôn

(Căn cứ: Khoản 1 Điều 6 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao)

Khi Tòa án quyết định giao con cho cha hoặc mẹ trực tiếp nuôi dưỡng, sẽ căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con, xét theo các điều kiện và tiêu chí sau:

🏡 Điều kiện, khả năng của cha, mẹ trong việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con:

• Có thu nhập ổn định và công việc cụ thể;
• Có nơi ở phù hợp, ổn định;
• Có thời gian, điều kiện chăm sóc, dạy dỗ, bảo vệ con khỏi bị xâm hại, bóc lột.

💞 Đảm bảo quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi và được duy trì quan hệ với người còn lại.

❤️ Sự gắn bó, thân thiết của con với cha hoặc mẹ – xét về mặt tâm lý, tình cảm, thói quen sinh hoạt.

👪 Sự quan tâm thực tế của cha, mẹ đối với con trong quá trình chung sống và sau ly hôn.

🏫 Bảo đảm tính ổn định của môi trường sống và giáo dục – tránh làm xáo trộn cuộc sống, học tập của con.

🤝 Nguyện vọng của con:

• Được ở cùng anh/chị/em ruột (nếu có) để ổn định tâm lý và tình cảm;
• Được bày tỏ mong muốn sống cùng cha hoặc mẹ (Tòa án phải xem xét nếu con từ đủ 7 tuổi trở lên).

Các trường hợp cha, mẹ dễ mất quyền nuôi con khi ly hôn

Cha, mẹ có thể dễ mất quyền nuôi con khi ly hôn trong các trường hợp sau:

• Cha, mẹ không có việc làm, không có thu nhập ổn định;
• Không có chỗ ở hoặc có chỗ ở nhưng không ổn định hoặc chỗ ở không đảm bảo điều kiện vệ sinh, ô nhiễm tiếng ồn…
• Từng có hành vi bạo lực gia đình, sử dụng ma túy; thường xuyên uống bia, rượu…
• Không quan tâm, chăm sóc con cái trước và sau ly hôn;
• Tạo ảnh hưởng xấu đến tâm lý của con (kích động, cấm đoán con gặp bên còn lại…).

Việc xác định người trực tiếp nuôi con sau ly hôn thực hiện như thế nào?

Việc xác định người trực tiếp nuôi con sau ly hôn sẽ do vợ, chồng tự thỏa thuận với nhau. Trường hợp các bên không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.

Trường hợp con có nguyện vọng muốn sống chung với cha hoặc mẹ sau ly hôn thì có được xem xét không?

Theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khoản 2 Điều 6 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 7 tuổi trở lên, đối với ý kiến của con chưa đủ 7 tuổi Tòa án không xem xét. Tòa án sẽ không quyết định hoàn toàn theo mong muốn của con nhưng đây là một trong các căn cứ quan trong để Tòa án quyết định người trực tiếp nuôi con. Việc lấy ý kiến của con chưa thành niên từ đủ 07 tuổi trở lên được thực hiện như sau:

• Bảo đảm thân thiện, phù hợp với tâm lý, độ tuổi, mức độ trưởng thành để con có thể bày tỏ đúng và đầy đủ ý kiến của mình;
• Không lấy ý kiến trước mặt cha, mẹ để tránh gây áp lực tâm lý cho con;
• Không ép buộc, không gây áp lực, căng thẳng cho con.

Có phải con dưới 36 tháng tuổi đều được giao cho mẹ trực tiếp nuôi?

Căn cứ khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, đối với con dưới 36 tháng tuổi sẽ được giao cho mẹ trực tiếp nuôi. Tuy nhiên, mẹ có thể không trực tiếp nuôi con dưới 36 tháng tuổi trong các trường hợp sau:

• Người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con, cụ thể:
  • Mẹ mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bị bệnh nặng khác mà không thể tự chăm sóc bản thân hoặc không thể trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con (Ví dụ: Mẹ bị đột quỵ và liệt nửa người, không còn khả năng đi lại; mẹ bị bệnh tâm thần…)
  • Có thu nhập mỗi tháng thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng tại nơi người mẹ đang cư trú và không có tài sản nào khác để trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con;
  • Người mẹ không có điều kiện về thời gian tối thiểu để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.
• Cha mẹ có thỏa thuận với nhau về việc để cha trực tiếp nuôi con dưới 36 tháng tuổi vì đảm bảo lợi ích của con;
• Trường hợp điều kiện trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con của người cha không tốt hơn điều kiện của người mẹ thì Tòa án quyết định giao con cho mẹ trực tiếp nuôi.

Làm gì để tăng khả năng được nhận quyền nuôi con khi ly hôn?

Để tăng cơ hội được nhận quyền nuôi con khi ly hôn thì các bên nên:

• Chuẩn bị đầy đủ và cung cấp cho Tòa án các tài liệu liên quan đến điều kiện nuôi con như:
  • Giấy tờ chứng minh thu nhập của mình (Ví dụ: Bảng lương);
  • Giấy tờ xác nhận đang có công việc ổn định (Ví dụ: Xác nhận của cơ quan, đơn vị hoặc hợp đồng lao động);
  • Giấy tờ xác nhận nơi cư trú rõ ràng hoặc giấy tờ chứng minh có nhà ở, nơi ở ổn định (Ví dụ: Xác nhận của địa phương, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng thuê nhà thời hạn lâu dài…);
  • Giấy tờ chứng minh trình độ học vấn, bằng cấp.
• Trình bày rõ ràng về kế hoạch, cách chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn;
• Bằng chứng thể hiện mối quan hệ gắn bó với con (Ví dụ: Những hình ảnh vui chơi cùng con, xác nhận của hai bên gia đình, ý kiến của con cái…).

Quyền, nghĩa vụ của người được nhận quyền nuôi con khi ly hôn

• Người trực tiếp nuôi con có các quyền sau:
• Yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau khi ly hôn và tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi con;
• Yêu cầu người không trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình tôn trọng quyền được nuôi con của mình.
• Người trực tiếp nuôi con không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau ly hôn.

Có thể thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn hay không?

• Tòa án có thể quyết định việc thay đổi người trực tiếp nuôi con khi có yêu cầu;
  • Người có quyền yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con gồm:
  • Cha, mẹ;
  • Người thân thích;
  • Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình;
  • Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em;
  • Hội liên hiệp phụ nữ.
• Các căn cứ để Tòa án giải quyết việc thay đổi người trực tiếp nuôi con gồm:
  • Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con;
  • Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con (Ví dụ: Mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bị bệnh nặng khác hoặc không có thời gian chăm sóc con hoặc cha, mẹ có hành vi bạo hành con cái…)
  • Đối với con chưa thành niên từ đủ 07 tuổi trở lên, phải xem xét nguyện vọng của con.

Sau ly hôn cha, mẹ đang trực tiếp nuôi con cấm đoán bên còn lại thăm nom con thì bị xử lý thế nào?

Căn cứ Điều 56 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, đối với hành vi ngăn cản quyền thăm nom giữa cha, mẹ và con có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn điều kiện để được nhận quyền nuôi con khi ly hôn xin vui lòng liên hệ Công ty luật Việt An để được hỗ trợ tốt nhất!