Lưu ý quan trọng khi áp dụng Nghị định 373/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 126 về Quản lý thuế

Ngày 31/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 373/2025/NĐ-CP nhằm sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định 126/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế. Nghị định mới có hiệu lực từ ngày 14/02/2026 và tác động trực tiếp đến nhiều nhóm đối tượng, bao gồm doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân có thu nhập chịu thuế, đặc biệt là các nội dung liên quan đến kỳ khai thuế, quyết toán thuế TNCN, nghĩa vụ tài chính về đất đai và hệ thống mẫu biểu thuế. Sau đây, Luật Việt An sẽ phân tich những lưu ý quan trọng khi áp dụng Nghị định 373/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 126 về Quản lý thuế.

Hướng dẫn trường hợp người nộp thuế đã khai thuế theo quý nhưng không đủ điều kiện khai thuế theo quý

Theo quy định cũ của Nghị định số 126/2020/NĐ-CP, người nộp thuế thuộc diện khai thuế thu nhập cá nhân theo tháng nhưng đủ điều kiện khai thuế giá trị gia tăng theo quý được quyền lựa chọn khai thuế TNCN theo quý và phải áp dụng ổn định trong cả năm dương lịch.

Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, nhiều doanh nghiệp và cá nhân có sự biến động về doanh thu, quy mô hoặc điều kiện kinh doanh, dẫn đến việc không còn đáp ứng tiêu chí khai theo quý. Thực tế này khiến không ít người nộp thuế lúng túng khi chuyển đổi kỳ khai thuế, thậm chí đối mặt với nguy cơ bị xử phạt hành chính do bị coi là khai sai kỳ hoặc nộp hồ sơ chậm.

Để khắc phục bất cập nêu trên, Nghị định 373/2025/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế xử lý rõ ràng đối với trường hợp người nộp thuế không còn đủ điều kiện khai thuế theo quý:

Trường hợp người nộp thuế đã khai thuế theo quý nhưng không đủ điều kiện khai thuế theo quý

• Nếu người nộp thuế tự phát hiện không đáp ứng điều kiện, họ phải chuyển sang khai theo tháng kể từ tháng đầu của quý tiếp theo, đồng thời nộp lại các hồ sơ khai thuế theo tháng của các quý trước và thực hiện nghĩa vụ tiền chậm nộp theo quy định.
• Trường hợp cơ quan thuế thông qua rà soát dữ liệu phát hiện người nộp thuế không đủ điều kiện khai theo quý, cơ quan quản lý thuế sẽ có văn bản yêu cầu chuyển sang khai theo tháng theo cùng nguyên tắc nêu trên.
• Lưu ý quan trọng khi áp dụng Nghị định 373/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 126 về Quản lý thuế là người nộp thuế không bị xử phạt vi phạm hành chính về chậm nộp hồ sơ khai thuế đối với các hồ sơ phải nộp lại do thay đổi kỳ tính thuế.

Đây là điểm mới quan trọng, giúp giảm đáng kể rủi ro pháp lý cho người nộp thuế trong các tình huống biến động điều kiện kinh doanh. Trước đây, Nghị định 126/2020/NĐ-CP chưa có quy định cụ thể về việc miễn xử phạt vi phạm hành chính đối với các hồ sơ khai thuế bị chậm khi phải nộp lại do thay đổi kỳ tính thuế. Nghị định 373/2025/NĐ-CP đã bổ sung quy định này nhằm tạo điều kiện, giảm rủi ro xử phạt do sai kỳ tính thuế.

Quy định mới về nơi quyết toán thuế TNCN khi có trên hai nguồn thu nhập tiền lương, tiền công

Trước đây, điểm b.2 khoản 8 Điều 11 Nghị định 126/2020/NĐ-CP quy định cá nhân có thu nhập tiền lương, tiền công tại hai nơi trở lên thì tùy từng trường hợp cụ thể sẽ nộp hồ sơ khai quyết toán thuế tại: Cơ quan thuế trực tiếp quản lý tổ chức, cá nhân trả thu nhập hoặc cơ quan thuế nơi cá nhân cư trú.

Việc xác định nơi nộp hồ sơ phụ thuộc vào nhiều tiêu chí như đã hay chưa tính giảm trừ gia cảnh tại tổ chức chi trả thu nhập, tình trạng làm việc tại thời điểm quyết toán, hoặc loại hợp đồng lao động, khiến không ít người nộp thuế gặp khó khăn trong việc xác định đúng cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ.

Để khắc phục tình trạng này, Nghị định số 373/2025/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung điểm b.2 khoản 8 Điều 11 Nghị định 126/2020/NĐ-CP đã điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa và thống nhất. Cụ thể:

Quyết toán thuế TNCN khi có trên hai nguồn thu nhập tiền lương, tiền công

• Cá nhân cư trú có thu nhập tiền lương, tiền công thuộc diện tổ chức chi trả khấu trừ tại nguồn từ hai nơi trở lên thì nộp hồ sơ khai quyết toán thuế tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức trả thu nhập lớn nhất trong năm.
• Trường hợp có nhiều nguồn thu nhập lớn nhất trong năm mà các nguồn thu nhập đó bằng nhau thì cá nhân nộp hồ sơ quyết toán tại một trong những cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức chi trả các nguồn thu nhập lớn nhất trên.

Như vậy, nhằm tạo thuận lợi cho người nộp thuế và cơ quan thuế, đồng thời bảo đảm tính công bằng đối với nguồn thu ngân sách giữa các địa phương và nâng cao hiệu quả của công tác quản lý thuế, Nghị định số 373/2025/NĐ-CP đã sửa đổi quy định trên theo hướng thống nhất nộp hồ sơ khai quyết toán thuế tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức trả thu nhập lớn nhất trong năm.

Một điểm mới khác là Nghị định cũng bổ sung cơ chế phối hợp giữa các cơ quan thuế. Nếu cá nhân nộp hồ sơ quyết toán không đúng nơi quy định, cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ sẽ chủ động chuyển hồ sơ đến đúng cơ quan có thẩm quyền, thay vì yêu cầu người nộp thuế rút hồ sơ và nộp lại từ đầu như trước đây. Đây là bước cải tiến đáng kể về thủ tục hành chính, góp phần giảm chi phí tuân thủ cho người dân.

Thời hạn nộp khoản bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất

Một trong những khoảng trống pháp lý của Nghị định 126/2020/NĐ-CP là chưa quy định rõ thời hạn thông báo và thời hạn nộp khoản tiền bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất. Điều này dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất giữa các địa phương.

Để khắc phục bất cập này, Nghị định 373/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung khoản 3 và khoản 4 Điều 18 Nghị định số 126/2020/NĐ-CP theo hướng bổ sung quy định cơ quan thuế ban hành thông báo, thực hiện thu khoản tiền người sử dụng đất phải nộp bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất cùng với thời điểm thông báo và thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, cụ thể:

• Đối với trường hợp thuê đất trả tiền hằng năm: Người thuê đất phải nộp tiền thuê đất lần đầu trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận thông báo; từ năm thứ hai trở đi có thể lựa chọn nộp một lần hoặc chia làm hai kỳ trong năm. Với các trường hợp điều chỉnh nghĩa vụ tài chính hoặc gia hạn thời gian sử dụng đất, thời hạn nộp được ấn định rõ theo từng mốc 30 ngày hoặc 90 ngày.
• Đối với thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê: Nghĩa vụ tài chính được chia thành hai đợt: 50% trong vòng 30 ngày đầu và 50% còn lại trong vòng 90 ngày kể từ ngày có thông báo.
• Đối với tiền sử dụng đất: Nguyên tắc nộp cũng được xác định rõ theo hai mốc thời gian tương tự; riêng trường hợp xác định lại tiền sử dụng đất quá 5 năm kể từ ngày có quyết định giao đất tái định cư thì người sử dụng đất phải nộp đủ 100% trong thời hạn 30 ngày.

Việc quy định rõ ràng các mốc thời gian này giúp tăng tính minh bạch, hạn chế tranh chấp và tạo điều kiện cho người sử dụng đất chủ động kế hoạch tài chính.

Danh mục hồ sơ khai thuế và hệ thống mẫu biểu mới theo Nghị định 373/2025/NĐ-CP

Nghị định 373/2025/NĐ-CP đã thay thế toàn bộ Danh mục hồ sơ khai thuế ban hành kèm theo Nghị định 126/2020/NĐ-CP bằng danh mục mới. Đồng thời, nhiều mẫu tờ khai và phụ lục trước đây quy định tại Thông tư 80/2021/TT-BTC cũng được bãi bỏ và thay thế bằng các mẫu ban hành trực tiếp kèm theo nghị định.

Người nộp thuế cần đặc biệt lưu ý cập nhật các mẫu mới để tránh sử dụng nhầm mẫu đã hết hiệu lực.

Căn cứ Điều 10 Nghị định 373/2025/NĐ-CP, sửa đối, bổ sung Phụ lục I – Danh mục hồ sơ khai thuế kèm theo Nghị định số 126/2020/NĐ-CP như:

• Thay thế Danh mục hồ sơ khai thuế tại Phụ lục I kèm theo Nghị định 126/2020/NĐ-CP bằng Danh mục hồ sơ khai thuế tại Phụ lục I kèm theo Nghị định 373/2025/NĐ-CP.
• Ban hành Mẫu số 01/TTĐB tại Phụ lục I kèm theo Nghị định 373/2025/NĐ-CP và bãi bỏ các Mẫu số 01/TTĐB, 02/TTĐB tại Phụ lục II kèm theo Thông tư 80/2021/TT-BTC.
• Ban hành Mẫu số 01/TK-SDDPNN tại Phụ lục I kèm theo Nghị định 373/2025/NĐ-CP và bãi bỏ các Mẫu số 01/TK-SDDPNN, 04/TK-SDDPNN tại Phụ lục II kèm theo Thông tư 80/2021/TT-BTC.
• Ban hành Mẫu số 02/TK-SDDPNN tại Phụ lục I kèm theo Nghị định 373/2025/NĐ-CP và bãi bỏ Mẫu số 02/TK-SDDPNN tại Phụ lục II kèm theo Thông tư 80/2021/TT-BTC.

Tác động của Nghị định 373/2025/NĐ-CP đến các đối tượng

Đối với sàn thương mại điện tử

Nghị định 373 không làm thay đổi căn bản nghĩa vụ cung cấp thông tin, nhưng việc chuẩn hóa dữ liệu và mẫu biểu khai thuế sẽ khiến yêu cầu về tính chính xác và đồng bộ thông tin giao dịch trở nên chặt chẽ hơn. Các sàn cần rà soát lại hệ thống báo cáo và kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Đối với ngân hàng thương mại

Nghị định không thay đổi nguyên tắc trích tiền nộp thuế từ tài khoản người nộp thuế, nhưng việc bổ sung các mốc thời hạn rõ ràng về nghĩa vụ tài chính đất đai sẽ yêu cầu ngân hàng phối hợp chặt chẽ hơn trong việc phong tỏa, khấu trừ và chuyển tiền theo thông báo của cơ quan thuế.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Nhị định không làm thay đổi trực tiếp thời hạn nộp tờ khai hay tạm nộp thuế TNDN, nhưng các quy định mới về kỳ khai thuế và hồ sơ khai thuế sẽ đòi hỏi doanh nghiệp phải rà soát lại điều kiện khai theo quý, tránh rủi ro phải khai bổ sung nhiều kỳ.

Một số câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nghị định 373/2025/NĐ-CP có hiệu lực khi nào?

Nghị định 373/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 14 tháng 02 năm 2026.

Trường hợp người nộp thuế đã kê khai thuế theo mẫu biểu quy định tại Nghị định số 126/2020/NĐ-CP thì tiếp tục thực hiện kê khai thuế, quyết toán thuế cho kỳ tính thuế năm 2025 theo mẫu biểu quy định tại Nghị định số 126/2020/NĐ-CP và Thông tư số 80/2021/TT-BTC.

Nghị định này thay thế hoàn toàn Nghị định 126 hay chỉ sửa đổi một phần?

Không. Nghị định 373/2025/NĐ-CP chỉ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 126/2020/NĐ-CP; các nội dung không bị sửa đổi vẫn tiếp tục áp dụng.

Trường hợp người nộp thuế đã kê khai thuế theo mẫu biểu quy định tại Nghị định số 126/2020/NĐ-CP thì tiếp tục thực hiện kê khai thuế, quyết toán thuế cho kỳ tính thuế năm 2025 theo mẫu biểu quy định tại Nghị định số 126/2020/NĐ-CP và Thông tư số 80/2021/TT-BTC.

Các mẫu tờ khai thuế có thay đổi theo Nghị định này không?

Có. Nghị định 373 ban hành danh mục hồ sơ và nhiều mẫu tờ khai mới, đồng thời bãi bỏ nhiều mẫu cũ tại Thông tư 80/2021/TT-BTC.

Trên đây là lưu ý quan trọng khi áp dụng Nghị định 373/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 126 về Quản lý thuế. Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay có nhu cầu tư vấn về thuế, vui lòng liên hệ Đại lý Thuế – Công ty Luật Việt An để được tư vấn, hỗ trợ tốt nhất!