Các điểm mới của Luật Đấu thầu sửa đổi 2024

Ngày 29/11/2024, Quốc hội đã thông qua Luật số 57/2024/QH15 sửa đổi Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư và Luật Đấu thầu 2024 (Luật sửa đổi 4 Luật), có hiệu lực thi hành từ ngày 15/01/2025. Tại Điều 4 Luật số 57/2024/QH15 đã sửa đổi một số quy định của Luật Đấu thầu năm 2023. Sau đây, Luật Việt An sẽ phân tích các điểm mới của Luật Đấu thầu sửa đổi 2024.

Sửa đổi, bổ sung quy định về vốn vay ưu đãi nước ngoài

Trước đây, Luật Đấu thầu năm 2023 sử dụng cụm từ “vốn vay ưu đãi của nhà tài trợ nước ngoài”. Theo quy định sửa đổi, cụm từ này được thay thế bằng cụm từ “vốn vay ưu đãi nước ngoài”.

Đồng thời theo Luật Đấu thầu sửa đổi 2024, trước khi ký kết điều ước quốc tế, thỏa thuận vay nước ngoài có quy định về đấu thầu khác hoặc chưa được quy định tại Luật này, cơ quan chủ trì đàm phán báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định việc áp dụng theo quy định của nhà tài trợ hoặc của tổ chức quốc tế mà Nhà nước, Chính phủ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. 

Như vậy, nếu như trước đây “Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến” thì quy định mới chỉ yêu cầu “cơ quan chủ trì đàm phán báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định việc áp dụng”. Điều này tạo điều kiện thuận lợi, tránh tốn kém thời gian, quy trình thủ tục phức tạp đối với thỏa thuận vay nước ngoài.

Sửa đổi, bổ sung quy định về bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu

Theo Khoản 3 Điều 4 Luật số 57/2024/QH15 đã sửa đổi, bổ sung một số nội dung về bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu tại Điều 6 Luật Đấu thầu năm 2023 như sau:

• • Nhà thầu nộp hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với “Chủ đầu tư, bên mời thầu, trừ trường hợp nhà thầu là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc cơ quan quản lý nhà nước có chức năng, nhiệm vụ được giao phù hợp với tính chất gói thầu của cơ quan quản lý nhà nước đó và trừ trường hợp quy định tại khoản 4a Điều này”. Quy định mới đã bỏ chủ thể “công ty thành viên, công ty con của tập đoàn, tổng công ty nhà nước có ngành, nghề sản xuất, kinh doanh chính” là bên độc lập về pháp lý và tài chính.

• Bổ sung khoản 4a vào sau khoản 4 như sau: “Công ty mẹ, công ty con, công ty thành viên trong tập đoàn kinh tế nhà nước, tổng công ty nhà nước được tham dự gói thầu của nhau nếu sản phẩm, dịch vụ thuộc gói thầu đó thuộc ngành, nghề sản xuất, kinh doanh chính của tập đoàn kinh tế nhà nước, tổng công ty nhà nước. Đối với gói thầu hỗn hợp mà tập đoàn kinh tế nhà nước hoặc công ty mẹ, công ty con, công ty thành viên trong tập đoàn kinh tế nhà nước làm chủ đầu tư, bên mời thầu, nhà thầu tham dự thầu và nhà thầu tư vấn lập, thẩm tra thiết kế kỹ thuật tổng thể, báo cáo nghiên cứu khả thi (trường hợp không lập thiết kế kỹ thuật tổng thể), báo cáo kinh tế kỹ thuật (trường hợp không lập báo cáo nghiên cứu khả thi, không lập thiết kế kỹ thuật tổng thể theo quy định của pháp luật về xây dựng) không được có cổ phần hoặc phần vốn góp của nhau, không cùng có cổ phần hoặc phần vốn góp trên 30% của một tổ chức, cá nhân khác với từng bên”. 

• Điều kiện đánh giá độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính khi “nhà thầu tham dự thầu với nhà thầu tư vấn cho gói thầu đó không có cổ phần hoặc phần vốn góp của nhau; không cùng có cổ phần hoặc phần vốn góp trên 20% của một tổ chức, cá nhân khác với từng bên, trừ trường hợp quy định tại khoản 4a Điều này.” Quy định mới này đã loại trừ trường hợp tại khoản 4a mới được bổ sung.

Sửa đổi, bổ sung quy định về các trường hợp được áp dụng chỉ định thầu

Chỉ định thầu là thủ tục lựa chọn nhà thầu đơn giản và thời gian thực hiện ngắn, nên nhiều chủ đầu tư muốn sử dụng hình thức này để tiết kiệm thời gian và giảm thiểu rủi ro cho gói thầu hoặc dự án và cho bản thân nhà thầu. Luật Đấu thầu sửa đổi 2024 đã sửa đổi, bổ sung một số trường hợp áp dụng chỉ định thầu tại Điều 23 Luật Đấu thầu năm 2023 như sau:

• Gói thầu trong lĩnh vực y tế: bổ sung trường hợp thuốc bảo vệ thực vật, hạt giống cây trồng, hóa chất sát trùng, vật tư cần triển khai ngay để phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh; 
• Gói thầu trong lĩnh vực kiến trúc, xây dựng: bổ sung trường hợp gói thầu tư vấn thăm dò, khai quật khảo cổ; gói thầu tư vấn, thi công tu bổ, phục hồi di tích cấp quốc gia, di tích cấp quốc gia đặc biệt và di sản văn hóa thế giới
• Gói thầu thuộc dự toán mua sắm: quy định mới giá gói thầu thuộc dự toán mua sắm không quá 300 triệu đồng; gói thầu thuộc dự án có giá gói thầu không quá 500 triệu đồng đối với gói thầu dịch vụ tư vấn, không quá 01 tỷ đồng đối với gói thầu dịch vụ phi tư vấn, hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp; gói thầu lập nhiệm vụ quy hoạch có giá gói thầu không quá 500 triệu đồng.

Như vậy, quy định mới đã tháo gỡ một số khó khăn vướng mắc trong thời gian qua, điều chỉnh hạn mức chỉ định thầu rút gọn theo hướng phù hợp với tình hình phát triển, tạo điều kiện thuận lợi, nâng cao hiệu quả trong triển khai thực hiện công tác đấu thầu, mua sắm. 

Bổ sung quy định mới về lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt

Một trong các điểm mới của Luật Đấu thầu sửa đổi 2024 đáng chú ý là tại Khoản 12 Điều 4 Luật Đấu thầu sửa đổi năm 2024 đã bổ sung Điều 34a vào sau Điều 34 về lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt. 

Theo đó, việc lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt được áp dụng đối với dự án đầu tư kinh doanh có một hoặc một số yêu cầu, điều kiện đặc thù về thủ tục đầu tư; thủ tục giao đất, cho thuê đất, giao khu vực biển; thủ tục, phương pháp, tiêu chuẩn lựa chọn nhà đầu tư và nội dung hợp đồng dự án đầu tư kinh doanh hoặc yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, biên giới lãnh thổ, lợi ích quốc gia, thực hiện nhiệm vụ chính trị của quốc gia mà không thể áp dụng được một trong các hình thức lựa chọn nhà đầu tư ttheo đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế. 

Nhằm hướng dẫn quy định mới này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 17/2025/NĐ-CP, trong đó hướng dẫn một số quy định mới về lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt.

Sửa đổi, bổ sung quy định về đấu thầu trước

Đấu thầu trước là việc thực hiện trước một số thủ tục trước khi điều ước quốc tế, thỏa thuận vay nước ngoài được ký kết đối với dự án sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài hoặc trước khi dự án được phê duyệt đầu tư nhằm mục đích đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, trừ gói thầu cần thực hiện trước khi phê duyệt dự án.

Khoản 14 Điều 4 Luật Đấu thầu sửa đổi năm 2024 đã sửa đổi, bổ sung quy định về đấu thầu trước tại Điều 42 như sau:

• Mở rộng phạm vi áp dụng gồm cả các gói thầu phục vụ công tác đền bù, giải phóng mặt bằng, di dời công trình hạ tầng, kỹ thuật, rà phá bom mìn, vật nổ, quy hoạch, tái định cư, hoặc yêu cầu đấu thầu trước từ nhà tài trợ nước ngoài.

• Quy định rõ danh mục gói thầu có thể thực hiện đấu thầu trước: Gói thầu mua sắm hàng hóa có phạm vi rõ ràng; Gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, phi tư vấn; Gói thầu thuộc dự án ODA/vốn vay ưu đãi nước ngoài có yêu cầu cụ thể từ nhà tài trợ.
• Cụ thể hóa các thủ tục thực hiện trước: Bổ sung các bước thủ tục chi tiết. Việc ký hợp đồng chỉ được thực hiện sau khi dự án được phê duyệt, ngoại trừ gói thầu thuộc vốn ODA/vay ưu đãi nếu nhà tài trợ yêu cầu.
• Loại bỏ biện pháp bảo đảm dự thầu: Nhà thầu không phải thực hiện bảo đảm dự thầu nhưng phải cam kết tham gia trách nhiệm.
• Bổ sung cam kết về trách nhiệm: Hồ sơ mời thầu phải xác định rõ trách nhiệm của nhà thầu và chủ đầu tư trong đấu thầu trước.
• Xử lý trong trường hợp không được phê duyệt: Nếu dự án không được phê duyệt hoặc không ký kết thỏa thuận vay vốn, chủ đầu tư hủy thầu mà không bồi hoàn chi phí cho nhà thầu.
• Quy định rõ việc hình thành các gói thầu kết hợp nhiều công việc: Các công việc như khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế kỹ thuật… có thể được gộp vào một gói thầu để tổ chức đấu thầu.

Sửa đổi, bổ sung quy định về thời gian tổ chức lựa chọn nhà thầu

Khoản 14 Điều 4 Luật Đấu thầu sửa đổi năm 2024 đã sửa đổi, bổ sung quy định về thời gian tổ chức lựa chọn nhà thầu như sau:

• Bổ sung thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu đối gói thầu tư vấn đơn giản hoặc gói thầu tư vấn có giá trị không quá 500 triệu đồng hoặc gói thầu tư vấn cấp bách cần thực hiện ngay do yêu cầu về tiến độ thì thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu tối thiểu là 07 ngày đối với đấu thầu trong nước;
• Bổ sung quy định về việc sửa đổi hồ sơ mời thầu đối với gói thầu tư vấn đơn giản hoặc gói thầu tư vấn có giá trị không quá 500 triệu đồng hoặc gói thầu tư vấn cấp bách cần thực hiện ngay do yêu cầu về tiến độ, việc sửa đổi hồ sơ mời thầu được thực hiện trong thời gian tối thiểu là 03 ngày làm việc trước ngày có thời điểm đóng thầu. 

Như vậy, quy định mới đã bổ sung về thời gian tổ chức lựa chọn nhà thầu đối với gói thầu tư vấn đơn giản hoặc gói thầu tư vấn có giá trị không quá 500 triệu đồng hoặc gói thầu tư vấn cấp bách cần thực hiện ngay do yêu cầu về tiến độ. 

Trên đây là các điểm mới của Luật Đấu thầu sửa đổi 2024. Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay có nhu cầu tư vấn pháp luật đấu thầu, đầu tư, vui lòng liên hệ Luật Việt An để được tư vấn, hỗ trợ tốt nhất!