Thành lập công ty FDI trước khi cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Thành lập doanh nghiệp FDI trước khi có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư là một bước ngoặt cơ chế đón đầu dòng vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, được quy định tại Nghị định 296/2026/NĐ-CP trên cơ sở Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Cơ chế cấp ERC trước IRC đã chuyển đổi mô hình tư duy từ “dự án rồi mới đến doanh nghiệp” sang “doanh nghiệp đi trước, dự án theo sau”, mở nút thắt cho nhiều startup nước ngoài nhanh chóng gia nhập thị trường Việt Nam. Đội ngũ chuyên gia pháp lý tại Luật Việt An đã tổng hợp và phân tích chuyên sâu về cơ chế này nhằm hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài tối ưu hóa thời gian, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các rủi ro tuân thủ pháp luật.

Quy định mới cho phép thành lập tổ chức kinh tế trước khi cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Nền tảng pháp lý theo Luật Đầu tư 2025

Thay vì bắt buộc phải có dự án đầu tư mới được phép thành lập mới doanh nghiệp vốn nước ngoài như Luật Đầu tư 2020, khung pháp lý mới tạo ra một cơ chế tiếp cận mới cho dòng vốn ngoại:

• Trình tự “đảo ngược”: Điều 19 Khoản 2 Luật Đầu tư 2025 cho phép thành lập tổ chức kinh tế trước, sau đó mới thực hiện cấp hoặc điều chỉnh IRC;
• Điều kiện kiên quyết: Nhà đầu tư nước ngoài phải đáp ứng các quy định về tiếp cận thị trường theo Điều 8 Luật Đầu tư 2025;
• Loại trừ: Không áp dụng đối với các dự án thuộc Danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh.

Cụ thể hóa quy trình qua Nghị định 96/2026/NĐ-CP và Nghị định 296/2026/NĐ-CP

Sự đồng bộ giữa pháp luật đầu tư và pháp luật doanh nghiệp được hoàn thiện qua hai nghị định hướng dẫn.

Mở đường là Nghị định 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Đầu tư 2025 có hiệu lực từ 31/03/2026, tại Điều 46-51 quy định chi tiết nội dung giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp phải bao gồm cam kết đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Khi áp dụng vào lĩnh vực đăng ký kinh doanh, khoản 6 Điều 24 Nghị định 296/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 23/7/2026 quy định:

“Trường hợp nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp trước khi thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư thì hồ sơ đăng ký doanh nghiệp không bao gồm bản sao Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư quy định tại khoản 5 Điều 20, điểm c khoản 4 Điều 21 và điểm c khoản 4 Điều 22 Luật Doanh nghiệp. Trong trường hợp này, giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp bao gồm nội dung cam kết đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật.”

Theo đó, quy định này chính thức miễn trừ bản sao IRC trong thành phần hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp, buộc có cam kết đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường với nhà đầu tư nước ngoài.

Việc thành lập doanh nghiệp FDI trước khi có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo Nghị định 296/2026/NĐ-CP chuyển gánh nặng chứng minh điều kiện từ cơ quan quản lý nhà nước sang cam kết tự chịu trách nhiệm của nhà đầu tư. Do vậy, Luật Việt An chỉ khuyến khích nhà đầu tư sử dụng cơ chế “đảo ngược” này trong một số trường hợp ngành nghề đơn giản, không yêu cầu chứng minh điều kiện đáp ứng để tối đa hóa mục tiêu tiết kiệm thời gian.

Quy trình thực tiễn gia nhập thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam hiện nay

So sánh trình tự đăng ký doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài FDI

Với lợi thế thời gian gia nhập thị trường ngắn hơn đáng kể, cơ chế mới dự kiến sẽ thu hút một lượng lớn startup nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ thông tin (IT), thương mại hàng hóa thông thường do đây là các ngành nghề đầu tư phổ biến ít điều kiện.

Quy trình 4 bước thành lập doanh nghiệp FDI trước khi có IRC

Bước 1: Đánh giá điều kiện áp dụng cơ chế mới

Câu hỏi tự kiểm tra dành cho nhà đầu tư: Ngành nghề dự kiến có thuộc Danh mục hạn chế tiếp cận thị trường đối với NĐT nước ngoài theo Điều 8 Luật Đầu tư 2025 hay không?

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký doanh nghiệp

Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp theo Điều 24 Nghị định 296/2026/NĐ-CP:

• Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp  có nội dung cam kết đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường.
• Các giấy tờ khác theo loại hình doanh nghiệp (Điều 19-22 Luật doanh nghiệp) – loại trừ bản sao IRC.
• Kê khai thông tin CSHHL theo Điều 17, 18 Nghị định 296/2026/NĐ-CP (xác định theo cơ chế 2 bước bắt buộc).

Bước 3: Đăng ký doanh nghiệp và nhận ERC

• Nộp hồ sơ đến Cơ quan ĐKKD cấp tỉnh nơi đặt trụ sở chính;
• Thời hạn giải quyết: 02 ngày làm việc tiêu chuẩn (không kể thời gian bổ sung, liên thông hệ thống đăng ký kinh doanh, vận chuyển hồ sơ…).

Bước 4: Thực hiện thủ tục cấp IRC hoặc thủ tục đầu tư đặc biệt (nếu có)

• Đối với dự án áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt: nộp hồ sơ đăng ký đầu tư tại Ban quản lý khu công nghiệp/khu công nghệ cao/khu kinh tế theo Điều 28 Luật Đầu tư 2025;
• Đối với dự án thông thường: cấp IRC theo trình tự thủ tục thông thường tại Điều 42 Luật Đầu tư 2025.

Lưu ý phạm vi áp dụng cơ chế mới và các trường hợp loại trừ

• Không áp dụng đối với dự án thuộc Danh mục cấm đầu tư kinh doanh theo Điều 6 Luật Đầu tư 2025;
• Ngành nghề tiếp cận thị trường có điều kiện: Nhà đầu tư vẫn cần lưu ý phải đáp ứng quy định về tiếp cận thị trường đối với NĐT nước ngoài theo Điều 8 Luật Đầu tư 2025, đảm bảo cam kết trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp khi xin thành lập theo cơ chế mới.

Cảnh báo rủi ro pháp lý và nghĩa vụ tuân thủ đối với nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

• Bản chất ràng buộc pháp lý: Cam kết tiếp cận thị trường không thay thế bước thẩm định cuối cùng của cơ quan có thẩm quyền;
• Hệ quả pháp nhân “thực” dự án “ảo”: Nếu IRC bị từ chối sau khi lập công ty, doanh nghiệp không thể triển khai dự án, đối diện rủi ro buộc giải thể theo Nghị định 296/2026/NĐ-CP và gánh chịu chi phí vận hành;
• Triệt tiêu cấu trúc lách luật: Cấu trúc nhờ người Việt Nam đứng tên hộ thành lập công ty rồi chuyển nhượng lại cho NĐT nước ngoài khi có IRC chính thức bị đặt vào phạm vi cấm theo Điều 4 Khoản 1 Nghị định 296/2026/NĐ-CP.
• Khung minh bạch chủ sở hữu hưởng lợi: Kiểm soát ở ngưỡng 25% nhưng mở rộng thêm nhóm gia đình, thành viên hợp danh, và tiêu chí 3 bước bắt buộc.

Khuyến nghị giảm thiểu rủi ro

• Rà soát kỹ Danh mục ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường;
• Rà soát các cam kết WTO, FTA của Việt Nam đối với ngành nghề dự kiến;
• Xin ý kiến pháp lý chuyên môn trước khi thành lập.

Danh mục kiểm tra tuân thủ và khuyến nghị tình huống cho NĐT nước ngoài

Tùy thuộc vào đặc thù dự án, nhà đầu tư cần có chiến lược ứng phó linh hoạt.

• Đối với dự án sản xuất công nghệ cao trong khu công nghiệp, việc kết hợp thành lập doanh nghiệp FDI trước IRC và thủ tục đầu tư đặc biệt 2026 là giải pháp tối ưu nhất.
• Ngược lại, với các dự án Fintech tại Trung tâm tài chính, hoặc các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, nhà đầu tư cần xin ý kiến chuyên ngành trước khi ký cam kết tiếp cận thị trường nhằm tránh rủi ro bị từ chối IRC sau này.
• Đối với các quỹ đầu tư sử dụng cấu trúc ủy thác đầu tư, việc chuẩn bị hồ sơ chứng minh chủ sở hữu theo pháp luật phòng, chống rửa tiền là điều kiện tiên quyết ngay từ khâu nộp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp về thành lập doanh nghiệp FDI trước IRC

Thời gian thành lập pháp nhân theo cơ chế mới mất bao lâu?

Với cơ chế miễn nộp IRC, nhà đầu tư có thể nhận được Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp chỉ trong 3 đến 5 ngày làm việc kể từ thời điểm nộp đủ hồ sơ hợp lệ tại Cơ quan đăng ký kinh doanh.

Điều gì xảy ra nếu cam kết tiếp cận thị trường không được cơ quan nhà nước chấp thuận?

Doanh nghiệp đã thành lập sẽ không được cấp IRC, dẫn đến việc không thể hoạt động dự án. Nhà đầu tư có nguy cơ phải tiến hành thủ tục giải thể doanh nghiệp và tự chịu mọi trách nhiệm tài chính liên quan đến thuế, lao động.

Có thể nhờ cá nhân người Việt Nam đứng tên thành lập công ty trước để rút ngắn thời gian không?

Không. Điều 4 Nghị định 296/2026/NĐ-CP/NĐ-CP quy định rõ chủ sở hữu, thành viên không được đứng tên thay người khác. Hành vi này sẽ dẫn đến các chế tài xử phạt và ảnh hưởng đến tính hợp pháp của doanh nghiệp.

Dịch vụ tư vấn đầu tư nước ngoài tại Luật Việt An

Luật Việt An tự hào cung cấp các giải pháp pháp lý toàn diện, đồng hành cùng nhà đầu tư nước ngoài trong bối cảnh pháp luật liên tục cập nhật:

• Đánh giá tính khả thi và điều kiện áp dụng cơ chế thành lập doanh nghiệp trước IRC cho từng dự án FDI cụ thể;
• Hỗ trợ soạn thảo chuẩn mực văn bản cam kết tiếp cận thị trường, đối chiếu chặt chẽ với các cam kết WTO/FTA;
• Tư vấn rà soát cấu trúc sở hữu phức tạp, thực hiện nghĩa vụ kê khai CSHHL tuân thủ Nghị định 296/2026/NĐ-CP và tiêu chuẩn FATF;
• Đại diện nhà đầu tư thực hiện toàn bộ thủ tục cấp GCN ĐKdoanh nghiệp  và thủ tục đầu tư đặc biệt 2026 tại các cơ quan ban ngành có thẩm quyền;
• Cung cấp tư vấn chiến lược dài hạn về tuân thủ pháp luật thuế, kế toán và phòng chống rửa tiền cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Quy định thành lập doanh nghiệp FDI trước khi có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo Nghị định 296/2026/NĐ-CP là một bước tiến đột phá, tiệm cận thông lệ quốc tế về môi trường kinh doanh. Để đảm bảo quy trình đầu tư diễn ra an toàn, đúng pháp luật, Quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp với đội ngũ luật sư chuyên trách tại Luật Việt An để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

Luật sư phụ trách: LS. Trung Thị Liệu

Kiểm duyệt bài viết: LS tập sự: Đỗ Quỳnh Trang

Hotline/ Zalo/ Whatsapp: (+84) 961 571 818

Email: info@vietanlaw.com

Văn phòng Hà Nội: Tầng 3, Tòa nhà Hoàng Ngân Plaza, số 125 Hoàng Ngân,

Phường Yên Hòa, TP. Hà Nội

Văn phòng TP.HCM: P. 04.68, Tầng 4, Sảnh A, Tòa nhà RiverGate Residence, 151-155 Bến Vân Đồn, Phường Khánh Hội, TP. Hồ Chí Minh.