Thành lập công ty kinh doanh dịch vụ vận tải hành khách bằng đường biển

Trong bối cảnh nhu cầu di chuyển và du lịch bằng đường biển ngày càng gia tăng, việc thành lập công ty kinh doanh dịch vụ vận tải hành khách bằng đường biển trở thành lựa chọn đầu tư tiềm năng đối với nhiều tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên, đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, chịu sự điều chỉnh chặt chẽ của hệ thống pháp luật chuyên ngành về hàng hải, giao thông vận tải và đăng ký doanh nghiệp. Với vai trò là đơn vị tư vấn pháp lý chuyên nghiệp, Luật Việt An nhận thấy rằng các chủ thể kinh doanh cần nắm rõ quy trình thành lập doanh nghiệp, điều kiện về phương tiện, tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật, yêu cầu về giấy phép vận tải cũng như nghĩa vụ tuân thủ pháp luật trong suốt quá trình hoạt động. Bài viết này được xây dựng nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan về cơ sở pháp lý và các bước thực hiện thủ tục cần thiết, giúp Quý khách hàng hạn chế rủi ro và bảo đảm hoạt động kinh doanh được triển khai đúng quy định.

Kinh doanh vận tải biển là gì?

Tại Điều 3 Nghị định 160/2016/NĐ-CP quy định về hoạt động kinh doanh vận tải biển như sau:

• Kinh doanh vận tải biển là việc sử dụng tàu biển để kinh doanh vận chuyển hàng hóa, hành khách, hành lý.
• Vận tải biển quốc tế là việc vận chuyển hàng hóa, hành khách, hành lý bằng tàu biển giữa cảng biển Việt Nam và cảng biển nước ngoài hoặc giữa các cảng biển nước ngoài.

Từ khái niệm trên, có thể hiểu hoạt động kinh doanh dịch vụ vận tải hành khách bằng đường biển là một trong những nội dung kinh doanh vận tải biển.

Điều kiện thành lập công ty kinh doanh dịch vụ vận tải hành khách bằng đường biển

Theo quy định tại Điều 4 Nghị định 160/2016/NĐ-CP, để kinh doanh vận tải biển nói chung và kinh doanh dịch vụ vận tải hành khách bằng đường biển nói riêng thì trước tiên phải là doanh nghiệp, hợp tác xã kinh doanh vận tải biển được thành lập theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, các tổ chức kinh doanh phải đáp ứng được các điều kiện đặc thù đối với mỗi loại hình kinh doanh. Cụ thể như sau:

Điều kiện đối với doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển quốc tế

Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 160/2016/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Khoản 2 Điều 3 Nghị định 147/2018/NĐ-CP), doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển quốc tế phải đáp ứng các điều kiện sau đây:

• Điều kiện về tài chính: Phải có bảo lãnh theo quy định của pháp luật với mức tối thiểu là 05 (năm) tỷ Đồng Việt Nam hoặc mua bảo hiểm để bảo đảm nghĩa vụ của chủ tàu đối với thuyền viên theo quy định.
• Điều kiện về tàu thuyền: Có quyền sử dụng hợp pháp tối thiểu 01 tàu biển; nếu tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam phải phù hợp với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia do Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải ban hành.
• Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp phải thiết lập hoặc thuê tổ chức bộ máy và nhân lực như sau:
  • Về tổ chức bộ máy, gồm: Bộ phận quản lý an toàn theo quy định của Bộ luật quốc tế về quản lý an toàn (ISM Code); bộ phận quản lý an ninh hàng hải theo quy định của Bộ luật quốc tế về an ninh tàu biển và bến cảng (ISPS Code);
  • Về nhân lực: Người được giao phụ trách lĩnh vực quản lý an toàn, an ninh hàng hải phải được đào tạo, huấn luyện và được cấp chứng chỉ theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải.

Điều kiện đối với doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển nội địa

Tại Điều 6 Nghị định 160/2016/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Khoản 3 Điều 3 Nghị định 147/2018/NĐ-CP) doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển nội địa phải có quyền sử dụng hợp pháp tối thiểu 01 tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam phù hợp với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia do Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải ban hành.

Điều kiện đối với tổ chức nước ngoài tham gia vận chuyển nội địa bằng tàu thuyền mang cờ quốc tịch Việt Nam

Tại Điều 7 Nghị định 160/2016/NĐ-CP đã quy định các điều kiện đối với tổ chức nước ngoài tham gia vận chuyển nội địa bằng tàu thuyền mang cờ quốc tịch Việt Nam bao gồm:

• Tổ chức nước ngoài tham gia vận tải nội địa bằng tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam phải thành lập doanh nghiệp liên doanh theo quy định, trong đó tỷ lệ phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài không vượt quá 49% vốn điều lệ của doanh nghiệp.
• Thuyền viên nước ngoài được phép làm việc trên tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam hoặc tàu biển được đăng ký tại Việt Nam thuộc sở hữu của các doanh nghiệp liên doanh tại Việt Nam nhưng tổng số thuyền viên nước ngoài không được vượt quá 1/3 định biên của tàu biển; đồng thời, thuyền trưởng hoặc thuyền phó nhất của tàu biển đó phải là công dân Việt Nam.

Thủ tục thành lập công ty kinh doanh dịch vụ vận tải hành khách bằng đường biển

Giai đoạn 1: Xin cấp Giấy chứng nhận đăng kí đầu tư đối với tổ chức nước ngoài tham gia vận chuyển nội địa bằng tàu thuyền mang cờ quốc tịch Việt Nam

Hồ sơ thực hiện thủ tục:

Theo Điều 33 Luật Đầu tư 2020 được hướng dẫn bởi Điều 31 Nghị định 31/2021/NĐ-CP hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư gồm có:

• Văn bản đề nghị thực hiện dự án và cam kết chịu trách nhiệm nếu dự án không được chấp thuận.
• Tài liệu chứng minh tư cách pháp lý của nhà đầu tư.
• Tài liệu chứng minh năng lực tài chính (như báo cáo tài chính, cam kết hỗ trợ tài chính hoặc bảo lãnh…).
• Đề xuất dự án đầu tư, gồm các nội dung chính về nhà đầu tư, mục tiêu, quy mô, vốn, địa điểm, tiến độ, nhu cầu đất đai, lao động, ưu đãi, hiệu quả và đánh giá tác động môi trường; có thể thay bằng báo cáo nghiên cứu tiền khả thi nếu pháp luật yêu cầu.
• Bản sao giấy tờ về quyền sử dụng đất hoặc tài liệu xác định quyền sử dụng địa điểm nếu không đề nghị Nhà nước giao/thuê/chuyển mục đích đất.
• Giải trình công nghệ nếu dự án thuộc diện phải thẩm định, lấy ý kiến về công nghệ.
• Hợp đồng BCC nếu dự án đầu tư theo hình thức BCC.
• Các tài liệu khác theo yêu cầu pháp luật về điều kiện, năng lực của nhà đầu tư.

Thời hạn giải quyết:

Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được đủ hồ sơ, cơ quan đăng ký đầu tư cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư; trường hợp từ chối phải thông báo bằng văn bản cho nhà đầu tư và nêu rõ lý do.

Thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đầu tư:

Hiện nay, thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đầu tư thuộc về Sở Kế hoạch và Đầu tư

Giai đoạn 2: Xin cấp Giấy chứng nhận đăng kí kinh doanh

Bước 1: Thành lập công ty Việt Nam đăng ký dịch vụ vận tải hành khách bằng đường biển

Quy trình thành lập công ty bao gồm các bước như sau:

• Lựa chọn mã ngành, nghề kinh doanh bệnh viện. Theo Quyết định số: 36/2025/QĐ-TTg, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải hành khách bằng đường biển có thể đăng ký theo mã ngành 5011 với chi tiết như sau:
  • 50111 – Vận tải hành khách ven biển.
  • 50112 – Vận tải hành khách viễn dương.
• Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ thành lập doanh nghiệp. Bao gồm:
  • Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp
  • Điều lệ công ty (trừ doanh nghiệp tư nhân)
  • Danh sách chủ sở hữu thành viên, cổ đông
  • Bản sao giấy tờ của cá nhân, tổ chức liên quan
  • Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư
• Nộp hồ sơ thành lập công ty lên Cơ quan đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính;
• Nhận kết quả Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của Cơ quan đăng ký kinh doanh trong thời hạn từ 03 – 05 ngày làm việc;
• Thực hiện các thủ tục sau thành lập công ty như:
  • Khắc và sử dụng con dấu;
  • Treo bảng hiệu tại trụ sở;
  • Đăng ký chữ ký số, tài khoản ngân hàng;
  • Đăng ký kê khai thuế và sử dụng hóa đơn điện tử.

Bước 2: Nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp vào Công ty Việt Nam đã đăng ký kinh doanh dịch vụ vận tải hành khách bằng đường biển.

Đối với trường hợp Nhà đầu tư nước ngoài cùng góp vốn với người Việt Nam để thành lập công ty, sau khi thành lập công ty kinh danh dịch vụ vận tải hành khách bằng đường biển, nhà đầu tư phải thực hiện việc góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp vào công ty đó. Quy trình thực hiện như sau:

• Đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp cho Sở Kế hoạch và Đầu tư nơi tổ chức kinh tế đặt trụ sở chính. Hồ sơ thực hiện thủ tục bao gồm:
  • Văn bản đăng ký góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp;
  • Bản sao chứng minh nhân dân, thẻ căn cước hoặc hộ chiếu đối với nhà đầu tư là cá nhân; bản sao Giấy chứng nhận thành lập hoặc tài liệu tương đương khác xác nhận tư cách pháp lý đối với nhà đầu tư là tổ chức;
  • Văn bản ủy quyền cho tổ chức/cá nhân thực hiện thủ tục.

Trong thời hạn từ 15-25 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ, doanh nghiệp sẽ nhận được văn bản thông báo về việc đủ điều kiện góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của cơ quan có thẩm quyền.

• Thay đổi thành viên, cổ đông. Hồ sơ thực hiện thủ tục đối với từng loại hình doanh nghiệp là khác nhau. Quý khách hàng có thể tham khảo các quy định tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Cụ thể như sau:
  • Điều 42 – Đăng ký thay đổi thành viên hợp danh;
  • Điều 45 – Đăng ký thay đổi thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên;
  • Điều 50 – Thông báo thay đổi thông tin cổ đông sáng lập của công ty cổ phần không phải là công ty niêm yết và công ty đăng ký giao dịch chứng khoán;
  • Điều 51 – Thông báo thay đổi cổ đông là nhà đầu tư nước ngoài của công ty cổ phần không phải là công ty niêm yết và công ty đăng ký giao dịch chứng khoán.

Thành lập công ty kinh doanh dịch vụ vận tải hành khách bằng đường biển có cần Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh vận tải biển không?

Không, trước đây tại Điều 6 Nghị định 160/2016/NĐ-CP quy định tổ chức nước ngoài tham gia vận chuyển nội địa bằng tàu thuyền mang cờ quốc tịch Việt Nam thì phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh vận tải biển. Tuy nhiên, tại Khoản 7 Điều 3 Nghị định 147/2018/NĐ-CP đã bãi bỏ quy định này nên kể từ ngày 24/10/2018, không cần cấp loại giấy phép con này mà chỉ cần đáp ứng các điều kiện được nêu tại phần trên.

Dịch vụ thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài mà Công ty luật Việt An cung cấp:

• Tư vấn tỷ lệ góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam;
• Tư vấn lựa chọn loại hình công ty phù hợp cho nhà đầu tư: Công ty TNHH100% vốn hay góp vốn liên doanh với Công ty Việt Nam, địa chỉ trụ sở, vốn, ngành nghề kinh doanh, mở tài khoản chuyển vốn, thời hạn góp vốn;
• Tư vấn điều kiện, hướng dẫn nhà đầu tư chuẩn bị tài liệu cần thiết để thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài;
• Tư vấn, soạn thảo hồ sơ thành lập công ty cho nhà đầu tư;
• Đại diện nhà đầu tư làm việc với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam trong quá trình thành lập doanh nghiệpcho nhà đầu tư (Xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Xin Giấy phép thành lập, tiến hành đăng kí hoạt động, làm dấu pháp nhân, công bố mẫu dấu, thủ tục sau thành lập công ty, dịch vụ tư vấn pháp luật thuế – kế toán, chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, lao động – bảo hiểm, các vấn đề liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ…;
• Tư vấn toàn diện các hoạt động phát sinh trong quá trình thực hiện kinh doanh tại Việt Nam cho nhà đầu tư.

Trên đây là những nội dung cơ bản về điều kiện và thủ tục thành lập công ty kinh doanh dịch vụ vận tải hành khách bằng đường biển. Với kinh nghiệm chuyên môn, Luật Việt An sẵn sàng hỗ trợ khách hàng rà soát hồ sơ, thực hiện thủ tục và đảm bảo hoạt động kinh doanh tuân thủ đúng quy định pháp luật.