Thanh toán trong giao dịch M&A: Ký quỹ và giữ lại tiền chuyển nhượng là vấn đề quan trọng cần được các bên thỏa thuận ngay từ giai đoạn đàm phán hợp đồng mua bán, sáp nhập doanh nghiệp. Thay vì thanh toán toàn bộ giá chuyển nhượng tại thời điểm hoàn tất giao dịch, bên mua và bên bán có thể lựa chọn cơ chế ký quỹ M&A (Escrow) hoặc giữ lại tiền chuyển nhượng (Holdback) nhằm bảo đảm thực hiện các cam kết và hạn chế rủi ro phát sinh sau chuyển nhượng. Việc xác định đúng phương thức thanh toán, điều kiện giải ngân và nghĩa vụ của từng bên không chỉ bảo vệ quyền lợi tài chính mà còn giúp hạn chế tranh chấp, đặc biệt đối với giao dịch có nhà đầu tư nước ngoài tham gia. Bài viết dưới đây, Luật Việt An sẽ giúp quý khách hiểu rõ hơn về vấn đề này.
Ký quỹ M&A là gì?
M&A là từ viết tắt của cụm từ tiếng Anh Mergers and Acquisitions (Mua bán và sáp nhập doanh nghiệp). Đây là hoạt động mà một công ty giành quyền kiểm soát một phần hoặc toàn bộ một công ty khác thông qua hình thức sáp nhập hoặc mua lại. Mục tiệu của M&A thường có thể mở rộng thị trường, thị phần; Đa dạng hóa sản phẩm hoặc dịch vụ,…Quý khách muốn tìm hiểu sâu hơn về vấn đề mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có thể tìm đọc bài viết này của Luật Việt An https://luatvietan.vn/mua-ban-sap-nhap-doanh-nghiep.html
Ký quỹ M&A (M&A Escrow) là cơ chế trong đó một khoản tiền được gửi vào tài khoản phong tỏa tại tổ chức tín dụng nhằm bảo đảm thực hiện các nghĩa vụ được xác định trong giao dịch mua bán, sáp nhập doanh nghiệp.
Trong thực tiễn, bên mua và bên bán có thể thống nhất trích một phần giá chuyển nhượng để đưa vào tài khoản ký quỹ. Khoản tiền này được ngân hàng quản lý và chỉ được giải ngân khi đáp ứng các điều kiện đã thỏa thuận.
Một số mục đích sử dụng tài khoản ký quỹ trong giao dịch M&A gồm:
- Bảo đảm nghĩa vụ bồi thường của bên bán nếu phát hiện vi phạm cam kết hoặc bảo đảm về doanh nghiệp mục tiêu;
- Bảo đảm xử lý các khoản nợ, nghĩa vụ thuế chưa được kê khai hoặc nghĩa vụ tài chính phát sinh trước thời điểm hoàn tất giao dịch;
- Bảo đảm thực hiện các nghĩa vụ sau chuyển nhượng;
- Bảo vệ quyền lợi của bên mua trong trường hợp phát sinh tranh chấp liên quan đến tài sản, hợp đồng hoặc hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mục tiêu.
Ví dụ: Công ty A mua 100% vốn điều lệ của Công ty B với giá 100 tỷ đồng. Hai bên thống nhất bên mua thanh toán 90 tỷ đồng tại thời điểm hoàn tất giao dịch, 10 tỷ đồng còn lại được đưa vào tài khoản ký quỹ trong 12 tháng. Nếu trong thời gian này không phát sinh yêu cầu bồi thường hợp lệ, ngân hàng giải ngân khoản tiền còn lại cho bên bán.
Các phương thức thanh toán trong giao dịch M&A: Escrow, Holdback và Earn-out

Trong giao dịch M&A, bên mua và bên bán có thể sử dụng nhiều phương thức thanh toán để phân bổ rủi ro về giá chuyển nhượng. Ba cơ chế thường được nhắc đến là Escrow, Holdback và Earn-out. Mặc dù đều có thể khiến bên bán chưa nhận đủ tiền tại thời điểm Closing, bản chất của các cơ chế này hoàn toàn khác nhau.
Ký quỹ Escrow – Sử dụng tài khoản phong tỏa để bảo đảm nghĩa vụ
Escrow là cơ chế ký quỹ theo đó một khoản tiền được chuyển vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng. Ngân hàng thực hiện việc quản lý và giải ngân theo điều kiện đã thống nhất trong thỏa thuận ký quỹ.
Đặc điểm:
- Có sự tham gia của tổ chức tín dụng với tư cách đơn vị quản lý khoản tiền ký quỹ;
- Tiền được gửi vào tài khoản phong tỏa;
- Việc giải ngân căn cứ vào thỏa thuận và điều kiện thanh toán
- Thường được sử dụng để bảo đảm trách nhiệm bồi thường, nghĩa vụ thuế, công nợ và các cam kết sau chuyển nhượng.
Ví dụ: Trong giao dịch mua lại doanh nghiệp trị giá 80 tỷ đồng, bên mua thanh toán 70 tỷ đồng khi hoàn tất giao dịch và 10 tỷ đồng được đưa vào tài khoản ký quỹ trong 18 tháng. Nếu phát hiện khoản thuế chưa kê khai thuộc trách nhiệm của bên bán, khoản tiền ký quỹ có thể được sử dụng để thanh toán theo điều kiện đã thống nhất.
Giữa lại tiền chuyển nhượng Holdback – Bên mua giữ lại một phần giá mua
Holdback là cơ chế bên mua tạm thời chưa thanh toán một phần giá chuyển nhượng cho bên bán trong một khoảng thời gian nhất định. Khoản tiền này thường được giữ lại nhằm bảo đảm bên bán thực hiện các cam kết và trách nhiệm sau khi hoàn tất giao dịch.
Khác với Escrow, Holdback không bắt buộc phải có tài khoản phong tỏa tại ngân hàng. Bên mua thường trực tiếp giữ lại khoản tiền theo thỏa thuận trong hợp đồng chuyển nhượng.
Đặc điểm:
- Bên mua trực tiếp giữ lại một phần giá chuyển nhượng;
- Không nhất thiết phải có tổ chức tín dụng tham gia;
- Thời hạn giữ tiền và điều kiện thanh toán được quy định trong hợp đồng;
- Có thể sử dụng để xử lý nghĩa vụ thuế, công nợ, khiếu nại hoặc trách nhiệm bồi thường của bên bán.
Ví dụ: Giá chuyển nhượng doanh nghiệp là 50 tỷ đồng. Bên mua thanh toán 45 tỷ đồng tại Closing và giữ lại 5 tỷ đồng trong 12 tháng. Nếu không phát sinh yêu cầu bồi thường hợp lệ trong thời gian này, bên mua phải thanh toán khoản tiền còn lại cho bên bán.
Earn-out – Thanh toán bổ sung theo kết quả kinh doanh
Earn-out là cơ chế thanh toán trong đó một phần giá chuyển nhượng được xác định và thanh toán trong tương lai, phụ thuộc vào kết quả kinh doanh hoặc các chỉ tiêu hoạt động mà doanh nghiệp mục tiêu đạt được sau khi hoàn tất giao dịch.
Cơ chế này thường được áp dụng khi bên mua và bên bán chưa thống nhất được giá trị doanh nghiệp do có sự khác biệt trong dự báo doanh thu, lợi nhuận hoặc tiềm năng phát triển.
Các chỉ tiêu thường được sử dụng gồm:
- Doanh thu thuần trong kỳ;
- Lợi nhuận sau thuế;
- Lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao (EBITDA);
- Số lượng khách hàng hoặc hợp đồng mới;
- Khả năng duy trì khách hàng, đối tác chiến lược.
Ví dụ: Giá chuyển nhượng doanh nghiệp được xác định tối đa là 80 tỷ đồng, trong đó bên mua thanh toán 65 tỷ đồng tại Closing. Khoản 15 tỷ đồng còn lại được thanh toán nếu doanh nghiệp đạt doanh thu 100 tỷ đồng trong năm tài chính tiếp theo theo phương pháp tính đã thống nhất.
Phân biệt Escrow, Holdback và Earn-out
| Tiêu chí | Escrow | Holdback | Earn-out |
| Bản chất | Ký quỹ bảo đảm nghĩa vụ | Giữ lại một phần giá mua | Thanh toán bổ sung theo kết quả kinh doanh |
| Chủ thể giữ tiền | Tổ chức tín dụng | Bên mua | Bên mua chưa thanh toán |
| Mục đích | Bảo đảm nghĩa vụ, bồi thường | Kiểm soát rủi ro sau chuyển nhượng | Giải quyết khác biệt về định giá |
| Điều kiện thanh toán | Điều kiện ký quỹ | Điều kiện hợp đồng | Chỉ tiêu kinh doanh |
| Rủi ro chính | Tranh chấp điều kiện giải ngân | Bên mua chậm trả hoặc không trả | Tranh chấp cách tính kết quả |
Các bên có thể kết hợp cả ba cơ chế trong cùng một giao dịch M&A. Tuy nhiên, cần quy định riêng về giá trị, mục đích, thời hạn và điều kiện thanh toán của từng khoản tiền để tránh nhầm lẫn giữa khoản tiền bảo đảm nghĩa vụ và khoản giá chuyển nhượng được thanh toán trong tương lai.
Cách thiết kế cơ chế thanh toán và thỏa thuận giải ngân trong giao dịch M&A
Việc thiết kế cơ chế thanh toán cần được thực hiện ngay từ giai đoạn đàm phán hợp đồng chuyển nhượng. Các bên không nên chỉ ghi nhận tổng giá trị giao dịch mà cần xác định cụ thể số tiền thanh toán tại từng thời điểm và điều kiện giải ngân.
Xác định tỷ lệ thanh toán tại từng giai đoạn
Tùy thuộc vào giá trị giao dịch, kết quả thẩm định pháp lý và mức độ rủi ro, các bên có thể chia giá chuyển nhượng thành nhiều đợt:
| Giai đoạn | Tỷ lệ tham khảo | Nội dung |
| Đặt cọc | 5%–10% | Bảo đảm việc tiếp tục thực hiện giao dịch |
| Closing Payment | 70%–80% | Thanh toán khi đáp ứng điều kiện hoàn tất |
| Escrow/Holdback | 10%–15% | Bảo đảm nghĩa vụ sau chuyển nhượng |
| Earn-out | Theo kết quả thực tế | Thanh toán bổ sung nếu đạt chỉ tiêu |
Lưu ý: Các tỷ lệ trên chỉ mang tính minh họa, không phải tỷ lệ bắt buộc theo quy định pháp luật.
Quy định cụ thể điều kiện giải ngân
Thỏa thuận ký quỹ (Escrow Agreement) cần quy định rõ trường hợp ngân hàng được phép giải ngân, hoàn trả hoặc tiếp tục phong tỏa khoản tiền.
Một số điều kiện thường gặp:
- Giải ngân cho bên bán: Khi hết thời hạn ký quỹ và không có yêu cầu bồi thường hợp lệ.
- Thanh toán cho bên mua: Khi phát sinh nghĩa vụ bồi thường thuộc trách nhiệm của bên bán và đáp ứng điều kiện yêu cầu thanh toán.
- Giải ngân một phần: Khi chỉ một phần khoản tiền ký quỹ được sử dụng để xử lý nghĩa vụ, phần còn lại tiếp tục được giữ hoặc hoàn trả.
- Gia hạn thời gian ký quỹ: Khi có tranh chấp hoặc nghĩa vụ tài chính chưa được xác định đầy đủ.
Theo Điều 39 và Điều 40 Nghị định 21/2021/NĐ-CP, việc thanh toán tiền ký quỹ gắn với nghĩa vụ được bảo đảm và thủ tục thực hiện tại tổ chức tín dụng. Vì vậy, các bên cần thống nhất trước với ngân hàng về hồ sơ, chứng từ và quy trình giải ngân, không nên chỉ quy định chung chung rằng ngân hàng sẽ thanh toán khi một bên có yêu cầu.
Quy định thời hạn và giới hạn trách nhiệm
Đối với khoản tiền ký quỹ hoặc giữ lại, thời hạn cần tương ứng với loại rủi ro được bảo đảm thanh toán. Ví dụ:
- Nghĩa vụ thuế: Gắn với thời gian rà soát và xử lý nghĩa vụ thuế có liên quan;
- Công nợ: Gắn với thời hạn đối chiếu và xác nhận công nợ;
- Tranh chấp hợp đồng: Gắn với thời gian xử lý khiếu nại hoặc tranh chấp;
- Cam kết kinh doanh: Gắn với thời gian theo dõi các chỉ tiêu hoạt động.
Ngoài ra, hợp đồng nên quy định:
- Mức trách nhiệm bồi thường tối đa của bên bán (Liability Cap);
- Mức thiệt hại tối thiểu được yêu cầu bồi thường (De minimis/Basket);
- Thời hạn tồn tại của các cam kết và bảo đảm (Survival Period);
- Thời hạn gửi thông báo khiếu nại;
- Cách xử lý khoản tiền không có tranh chấp khi một phần khoản tiền đang được yêu cầu bồi thường.
Đây là những điều khoản quan trọng để tránh trường hợp bên mua kéo dài việc giữ tiền không có căn cứ hoặc bên bán phải chịu trách nhiệm vượt quá phạm vi đã thống nhất.
Luồng tiền và tuân thủ ngoại hối trong giao dịch M&A có yếu tố nước ngoài
Đối với giao dịch M&A có nhà đầu tư nước ngoài, việc thiết kế cơ chế ký quỹ cần được xem xét đồng thời với quy định quản lý ngoại hối. Các bên không thể chỉ căn cứ vào thỏa thuận trong hợp đồng để tự do lựa chọn đồng tiền và tài khoản thanh toán.
Xác định đúng tài khoản vốn đầu tư
Tại thời điểm tháng 11/2026, văn bản cần đặc biệt lưu ý là Thông tư 38/2026/TT-NHNN ngày 31/7/2026 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 18/8/2026, quy định về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Theo Điều 10 Thông tư 38/2026/TT-NHNN, việc thanh toán giá trị chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp tại tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được phân loại theo chủ thể chuyển nhượng và nhận chuyển nhượng. Không phải mọi giao dịch đều bắt buộc thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư.
Do đó, trước khi xác định luồng tiền, các bên cần làm rõ:
- Bên mua và bên bán là nhà đầu tư cư trú hay không cư trú;
- Doanh nghiệp mục tiêu có thuộc trường hợp phải mở tài khoản vốn đầu tư hay không;
- Giao dịch là chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp hay chuyển nhượng dự án đầu tư;
- Trường hợp thanh toán có thuộc các giao dịch phải thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư theo Điều 10 hay không.
- Việc xác định sai loại tài khoản có thể khiến ngân hàng từ chối thanh toán hoặc phát sinh khó khăn khi giải trình nguồn tiền.
Quy định về đồng tiền thanh toán và chuyển tiền
Điều 13 Thông tư 38/2026/TT-NHNN quy định về đồng tiền định giá và thanh toán trong hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Các bên cần căn cứ vào tư cách cư trú của chủ thể và loại giao dịch để xác định việc định giá, thanh toán bằng đồng Việt Nam hay ngoại tệ có được phép hay không.
Đặc biệt, cần phân biệt đồng tiền ghi nhận giá chuyển nhượng với đồng tiền thực tế được phép sử dụng để thanh toán. Việc hợp đồng ghi giá bằng USD không đồng nghĩa với việc mọi trường hợp đều được phép chuyển USD trực tiếp giữa các bên.
Đối với khoản tiền ký quỹ, các bên cần thống nhất:
- Đồng tiền dùng để nộp vào tài khoản ký quỹ;
- Tài khoản nhận và chuyển tiền;
- Tỷ giá áp dụng nếu có quy đổi;
- Đồng tiền giải ngân cho bên bán hoặc bên mua;
- Chứng từ chứng minh giao dịch và nguồn tiền.
Có thể sử dụng tài khoản ký quỹ ở nước ngoài không?
Việc sử dụng tài khoản ký quỹ tại ngân hàng nước ngoài cần được xem xét thận trọng. Thỏa thuận của các bên về việc mở tài khoản ở nước ngoài không mặc nhiên thay thế nghĩa vụ tuân thủ quy định quản lý ngoại hối tại Việt Nam.
Trước khi lựa chọn phương án này, cần làm rõ:
- Tính hợp pháp của việc chuyển tiền từ Việt Nam ra nước ngoài;
- Khả năng tiếp nhận và quản lý khoản tiền của ngân hàng nước ngoài;
- Cơ chế chuyển tiền khi giải ngân hoặc hoàn trả;
- Yêu cầu chứng từ ngân hàng và hồ sơ chứng minh mục đích chuyển tiền;
- Sự phù hợp với quy định về tài khoản vốn đầu tư và thanh toán giá trị chuyển nhượng.
Vì vậy, với giao dịch M&A có yếu tố nước ngoài, doanh nghiệp nên làm việc với ngân hàng được phép tại Việt Nam ngay từ giai đoạn xây dựng cấu trúc thanh toán để tránh tình trạng hợp đồng đã ký nhưng không thể thực hiện luồng tiền như dự kiến.
Các câu hỏi thường gặp
Ký quỹ M&A có bắt buộc phải thực hiện qua ngân hàng không?
Có, nếu các bên lựa chọn biện pháp ký quỹ theo Điều 330 Bộ luật Dân sự 2015 thì tiền phải được gửi vào tài khoản phong tỏa tại tổ chức tín dụng. Nếu bên mua trực tiếp giữ lại tiền theo hợp đồng thì cần phân biệt với cơ chế Holdback.
Bên mua có được tự ý sử dụng khoản tiền Holdback để bù trừ nghĩa vụ của bên bán không?
Không mặc nhiên. Việc khấu trừ cần có căn cứ và đáp ứng điều kiện, thủ tục đã được quy định trong hợp đồng hoặc được các bên thống nhất.
Thời gian ký quỹ trong giao dịch M&A thường là bao lâu?
Pháp luật không quy định một thời hạn chung cho mọi giao dịch M&A. Các bên được thỏa thuận thời hạn phù hợp với nghĩa vụ cần bảo đảm thanh toán và rủi ro có thể phát sinh sau chuyển nhượng.
Có thể kết hợp Escrow và Earn-out trong cùng một giao dịch không?
Có. Escrow được sử dụng để bảo đảm nghĩa vụ, trong khi Earn-out là khoản thanh toán bổ sung phụ thuộc kết quả kinh doanh. Hai cơ chế có thể được thiết kế độc lập trong cùng giao dịch.
Giao dịch M&A có nhà đầu tư nước ngoài cần lưu ý gì khi ký quỹ?
Cần xác định đúng tư cách cư trú của bên mua, bên bán, tài khoản vốn đầu tư, đồng tiền thanh toán và luồng tiền giải ngân theo Thông tư 38/2026/TT-NHNN và các quy định ngoại hối liên quan..
Quý khách hàng muốn tư vấn chi tiết hơn về nội dung trên vui lòng liên hệ Công ty luật Việt An để được hỗ trợ tốt nhất!
Viết bài: Luật sư tập sự Đỗ Quỳnh Trang
Luật sư phụ trách và kiểm duyệt bài viết: LS: Trung Thị Liệu.
Hotline/ Zalo/ Whatsapp: (+84) 961 571 818
Email: info@vietanlaw.com
Văn phòng Hà Nội: Tầng 3, Tòa nhà Hoàng Ngân Plaza, số 125 Hoàng Ngân,
Phường Yên Hòa, TP. Hà Nội
Văn phòng TP.HCM: P. 2.26 – 2.27 Tòa nhà Charmington La Pointe, 181 Cao Thắng, Phường Hòa Hưng, TP. HCM.

