Trình tự thực hiện sa thải lao động hợp pháp

Trình tự thực hiện sa thải lao động hợp pháp tại Việt Nam được quy định rõ ràng trong Bộ Luật Lao động 2019 và Nghị định 145/2020/NĐ-CP. Bài viết dưới đây sẽ thông tin đến quý khách các trường hợp sa thải người lao động; nguyên tắc xử lý kỷ luật sa thải người lao động; trình tự, thủ tục sa thải lao động hợp pháp,…để quý khách có thể tham khảo. 

Sa thải người lao động là gì?

Sa thải là một trong bốn hình thức kỷ luật lao động theo quy định tại Điều 124 Bộ luật Lao động 2019. Có thể hiểu, sa thải người lao động là hình thức kỷ luật lao động cao nhất mà pháp luật cho phép người sử dụng lao động được quyền áp dụng đối với người lao động có hành vi vi phạm kỷ luật nhằm loại bỏ ra khỏi tập thể người lao động những người lao động không có ý thức kỷ luật, vi phạm nghiêm trọng trật tự doanh nghiệp.

Các trường hợp sa thải người lao động hợp pháp

Theo Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, sa thải chỉ được áp dụng trong các trường hợp sau:

• Người lao động có hành vi trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, hoặc sử dụng ma túy tại nơi làm việc.
• Người lao động tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động, hoặc có hành vi gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản của người sử dụng lao động.
• Người lao động đã bị xử lý kỷ luật (kéo dài thời hạn nâng lương hoặc cách chức) mà tái phạm trong thời gian chưa xóa kỷ luật.
• Người lao động tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày mà không có lý do chính đáng. Trường hợp được coi là có lý do chính đáng bao gồm thiên tai, hỏa hoạn, bản thân, thân nhân bị ốm có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền và trường hợp khác được quy định trong nội quy lao động.

Các trường hợp không được sa thải người lao động

Căn cứ Điều 122, Điều 123, Điều 125 Bộ luật Lao động 2019 quy định các trường hợp không được sa thải, bao gồm:

• Người lao động đang mang thai, nghỉ thai sản, hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
• Người lao động đang trong thời gian nghỉ ốm, điều dưỡng, hoặc đã được sự đồng ý của người sử dụng lao động để nghỉ việc.
• Người lao động đang bị tạm giữ, tạm giam, hoặc đang chờ kết quả điều tra của cơ quan có thẩm quyền.

Thời hiệu xử lý kỷ luật sa thải người lao động

• Theo Điều 123 Bộ luật lao động 2019, thời hiệu xử lý kỷ luật lao động là 06 tháng kể từ ngày xảy ra hành vi vi phạm; trường hợp hành vi vi phạm liên quan trực tiếp đến tài chính, tài sản, tiết lộ bí mật công nghệ, bí mật kinh doanh của người sử dụng lao động thì thời hiệu xử lý kỷ luật lao động là 12 tháng.
• Khi hết thời gian quy định đối với các đối tượng không được xử lý kỷ luật lao động khoản 4 Điều 122 của Bộ luật này, nếu hết thời hiệu hoặc còn thời hiệu nhưng không đủ 60 ngày thì được kéo dài thời hiệu để xử lý kỷ luật lao động nhưng không quá 60 ngày kể từ ngày hết thời gian nêu trên.

Nguyên tắc xử lý kỷ luật sa thải

Khi thực hiện sa thải, người sử dụng lao động cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Phải chứng minh được lỗi của người lao động.
• Có sự tham gia của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở.
• Người lao động có quyền tự bào chữa và nhờ luật sư hoặc tổ chức đại diện bào chữa.
• Việc xử lý kỷ luật phải được ghi thành biên bản.

Trình tự thực hiện sa thải lao động hợp pháp

Theo Điều 70 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, trình tự xử lý kỷ luật lao động bao gồm các bước sau:

Bước 1: Xác nhận hành vi vi phạm

• Nếu phát hiện hành vi vi phạm ngay tại thời điểm xảy ra, người sử dụng lao động lập biên bản vi phạm và thông báo đến tổ chức đại diện người lao động.
• Nếu phát hiện sau khi hành vi đã xảy ra, cần thu thập chứng cứ chứng minh lỗi của người lao động.

Bước 2: Tổ chức họp xử lý kỷ luật

• Người sử dụng lao động phải thông báo trước ít nhất 05 ngày về nội dung, thời gian, địa điểm họp xử lý kỷ luật, họ tên người bị xử lý và hành vi vi phạm.
• Cuộc họp phải có mặt đầy đủ các thành phần tham dự. Nếu một trong các thành phần không có mặt, cuộc họp vẫn có thể tiến hành.

Bước 3: Lập biên bản cuộc họp

• Người sử dụng lao động tiến hành họp xử lý kỷ luật lao động theo thời gian, địa điểm đã thông báo. Trường hợp một trong các thành phần phải tham dự họp không xác nhận tham dự cuộc họp hoặc vắng mặt thì người sử dụng lao động vẫn tiến hành họp xử lý kỷ luật lao động.
• Nội dung cuộc họp phải được lập thành biên bản và có chữ ký của các thành viên tham dự. Nếu có người không ký, lý do không ký phải được ghi rõ.

Bước 4: Ban hành quyết định xử lý kỷ luật

• Trong thời hạn quy định, người có thẩm quyền phải ban hành quyết định xử lý kỷ luật và gửi đến người lao động, tổ chức đại diện người lao động.

Bước 5: Thông báo công khai quyết định

• Quyết định xử lý kỷ luật phải được thông báo công khai đến các bên liên quan.
• Người bị xử lý kỷ luật sa thải nếu thấy không thỏa đáng có quyền khiếu nại với người sử dụng lao động, với cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật hoặc yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động theo trình tự do pháp luật quy định.

Lưu ý khi sa thải người lao động

Sa thải là một quyết định quan trọng và mang tính pháp lý cao trong mối quan hệ lao động. Để đảm bảo việc thực hiện đúng quy định pháp luật và tránh những rủi ro pháp lý, doanh nghiệp cần lưu ý những vấn đề sau:

• Lý do chính đáng để sa thải là vi phạm hợp đồng, vi phạm pháp luật, sử dụng ma túy, chất kích thích trong giờ làm việc…
• Thủ tục sa thải phải được thực hiện theo đúng quy định pháp luật, cụ thể: thông báo về quyết định sa thải, họp xử lý kỷ luật, quyết định sa thải, thanh toán các khoản phải trả…
• Chứng cứ ghi nhận rõ hành vi xâm phạm, lời khai của nhân chứng… 
• Quy trình sa thải phải đảm bảo tính công bằng, minh bạch và tôn trọng quyền lợi của người lao động.
• Hiểu rõ quyền lợi của người lao động khi sa thải bao gồm tiền lương, trợ cấp, bồi thường, bảo hiểm xã hội. 
• Nên tham khảo ý kiến của luật sư để đảm bảo việc thực hiện đúng pháp luật và tránh rủi ro.

Trên đây là nội dung tư vấn của Luật Việt An về trình tự, thủ tục sa thải người lao động hợp pháp. Quý khách cần tư vấn thủ tục sa thải người lao động vui lòng liên hệ Luật Việt An để được hỗ trợ.