Bảo hộ nhãn hiệu mùi (Scent Mark)

Nhãn hiệu ngày càng chứng minh vai trò quan trọng trong của mình trong việc truyền bá thông tin, định vị niềm tin của khách hàng đối với mỗi sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp. Chính vì vậy, nhằm đảm bảo được cấp văn bằng bảo hộ nhãn hiệu của mình các doanh nghiệp đã ngày càng quan tâm tới việc sử dụng những dấu hiệu độc đáo, sáng tạo, mới lạ làm nhãn hiệu, nhằm tạo nên sự khác biệt cho các sản phẩm, dịch vụ của mình trong đó phải kể đến nhãn hiệu mùi. Việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu mùi với một số nước trên thế giới khá phổ biến nhưng tại Việt Nam nhãn hiệu mùi vẫn là loại nhãn hiệu phi truyền thống bởi do đặc tính phân biệt bằng khứu giác nên việc chấp nhận bảo hộ loại nhãn hiệu này còn chưa được thực hiện tại nước ta. Tại Việt Nam, chỉ chấp nhận bảo hộ nhãn hiệu là các dấu hiệu nhìn thấy được hoặc thể hiện được bằng đồ họa hay biểu đồ.

Cơ sở pháp lý về bảo hộ nhãn hiệu mùi trong một số Hiệp định quốc tế mà Việt Nam là thành viên

  • Theo quy định của Hiệp định Trips: Dấu hiệu mùi được bảo hộ nhãn hiệu về các khía cạnh liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ (Hiệp định TRIPS/WTO) quy định “bất kỳ một dấu hiệu có khả năng phân biệt hàng hóa, dịch vụ của một doanh nghiệp đều có thể làm nhãn hiệu hàng hóa”. Quy định này không loại trừ khả năng bảo hộ các dấu hiệu không nhận biết bằng thị giác làm nhãn hiệu. Việc nội luật hóa các đối tượng không nhìn thấy được làm nhãn hiệu là tùy thuộc vào sự lựa chọn của từng quốc gia. Hiện nay pháp luật các nước có bảo hộ loại nhãn hiệu mùi không có sự hạn chế hay liệt kê các loại mùi nào có thể được đăng ký bảo hộ nhãn hiệu mà sẽ được xem xét, đánh giá dựa trên từng đối tượng mùi cụ thể đăng ký cho sản phẩm cụ thể. Tuy nhiên, việc đăng ký bảo hộ dấu hiệu mùi cũng sẽ phụ thuộc vào các ngoại lệ và trường hợp loại trừ theo quy định của pháp luật quốc gia.
  • Theo quy định của Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP):Các nước thành viên bắt buộc phải thực hiện việc bảo hộ các nhãn hiệu âm thanh, riêng đối với nhãn hiệu mùi Hiệp định chỉ yêu cầu các thành viên “nỗ lực bảo hộ” loại nhãn hiệu này. Điều này cho thấy việc bảo hộ nhãn hiệu mùi còn gặp nhiều vấn đề nhất định, không chỉ về thủ tục đăng ký, bảo hộ mà cả về luận cứ về việc mùi vị có thể hoàn thành chức năng của một nhãn hiệu hay không.

Tiêu chuẩn bảo hộ nhãn hiệu mùi

Dấu hiệu mùi có khả năng phân biệt

Dấu hiệu mùi khi được xem xét để bảo hộ phải là:

  • Mùi riêng biệt mà người tiêu dùng ngay lập tức có thể nhận ra được;
  • Mùi đó đã đạt được khả năng phân biệt thông qua việc sử dụng trên thị trường;
  • Mùi không mang tính tự nhiên hay tính chức năng, nghĩa là không phải là mùi tự nhiên của sản phẩm hay mùi do chức năng, công dụng hay chất lượng của sản phẩm tạo ra thì có thể chấp nhận đăng ký.

Về mặt nguyên tắc, khi một nhãn hiệu muốn được bảo hộ trước hết nó phải đạt được tính phân biệt, đối với nhãn hiệu mùi cũng không nằm ngoài nguyên tắc chung này. Tuy nhiên, nhãn hiệu mùi có những đặc điểm đặc thù, do đó không phải tất cả các tiêu chí của nhãn hiệu thông thường đều có thể được áp dụng được với loại nhãn hiệu này. Quy định pháp lý và thực tiễn thẩm định đơn nhãn hiệu mùi ở các nước có chấp nhận loại bảo hộ cho thấy những tiêu chí bảo hộ nhãn hiệu mùi cũng có nhiều vấn đề đặt ra. Như đã đề cập ở trên, giống như nhãn hiệu thông thường, dấu hiệu phải có khả năng phân biệt. Đây là điều kiện tối quan trọng khi đăng ký bảo hộ nhãn hiệu mùi vì 2 nhãn hiệu là công cụ để nhận diện và chỉ dẫn nguồn gốc hàng hóa, dịch vụ. Khả năng phân biệt thì có hai dạng là khả năng phân biệt tự thân và khả năng phân biệt thông qua sử dụng. Khả năng phân biệt tự thân được hiểu là nhãn hiệu có tính độc đáo, để có thể thực hiện vai trò phân biệt giữa các hàng hóa, dịch vụ. Như vậy dấu hiệu mùi hương phải là một cái gì đó đặc biệt được thêm vào hàng hoá để giúp phân biệt hàng hóa của người này với hàng hóa người khác thông qua khứu giác.

Ví dụ như trường hợp của công ty Vennootschap Onder Firma Senta Aromatic Marketing (Hà Lan), đã đăng ký nhãn hiệu mùi “Mùi của cỏ tươi mới cắt” cho hàng hóa, cụ thể là, bóng tennis cho nhóm 28. Dấu hiệu “mùi cỏ tươi mới cắt” được xem là mùi riêng biệt mà tất cả mọi người đều ngay lập tức nhận ra khi gắn nó lên bóng tennis.

Trường hợp thứ hai là nhãn hiệu đạt được khả năng phân biệt thông qua sử dụng thì cũng sẽ được bảo hộ. Nếu chủ đơn chứng minh được việc người tiêu dùng đã quen thuộc với mùi hương gắn trên sản phẩm và có thể dựa vào đó để phân biệt với sản phẩm của người khác, thì lúc này dấu hiệu mùi hương đó được bảo hộ là nhãn hiệu. Liên quan đến nội dung này thì năm 1990 Ban Giải quyết Khiếu nại nhãn hiệu (TTAB) thuộc Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) đã ra quyết định chấp thuận khiếu nại của chủ đơn và đồng ý bảo hộ nhãn hiệu “mùi hương hoa đại” (Phumeria Blossoms) cho sản phẩm “chỉ may và chỉ thêu” (nhóm 23) dựa trên bằng chứng mùi đó đã đạt được khả năng phân biệt thông qua việc sử dụng trên thị trường.

Đánh giá dấu hiệu mùi không có khả năng phân biệt

Các quy định về bảo hộ nhãn hiệu mùi dần được hoàn thiện qua từng vụ việc trong thực tiễn của các nước. Từ thực tiễn bảo hộ nhãn hiệu mùi tại Hoa Kỳ và Châu Âu cho thấy một số dấu hiệu mùi hương sẽ bị loại trừ bảo hộ với các lý do sau đây:

  • Mùi hương tự nhiên của sản phẩm. Có nghĩa là những mùi mang tính công năng của sản phẩm, là một đặc tính cần thiết của hàng hóa ví dụ nước hoa, xà phòng, nước tẩy rửa, nước xịt phòng. Những mùi hương này là một đặc tính cần thiết của hàng hoá, và như vậy rõ ràng là không có tính phân biệt, vì vậy không thể được bảo hộ nhãn hiệu.
  • Mùi hương che giấu mang tính chức năng. Trong trường hợp sản phẩm có mùi gây khó chịu cho người tiêu dùng, thì việc thêm mùi hương cho sản phẩm chỉ là nỗ lực của doanh nghiệp làm cho mùi của hàng hóa trở nên dễ chịu hơn. Mùi 3 hương chỉ là một sự cải tiến cho hàng hóa, chứ không phải là dấu hiệu có tính chức năng là một chỉ dẫn nguồn gốc thương mại của hàng hóa và có khả năng phân biệt.
  • Mùi hương phổ biến trong hoạt động thương mại. Với một loại hàng hóa có mùi hương không phải là mùi tự nhiên của sản phẩm, tuy nhiên người tiêu dùng đã nhận thức rằng đây là mùi đương nhiên mà sản phẩm có do hầu hết các nhà sản xuất đều sử dụng mùi hương này. Do đó việc bổ sung mùi hương sẽ không có hoặc có ít tác dụng gây ấn tượng cho người tiêu dùng về mùi tổng thể của các loại hàng hóa.

Ví dụ: Năm 2002, Công ty N.V. Organon (Hà Lan) đã nộp đơn đăng ký “mùi cam” làm nhãn hiệu cho cho “dược phẩm dùng cho người, cụ thể là, thuốc chống trầm cảm chứa những viên hòa tan nhanh chóng và thuốc” tại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, USPTO đã từ chối đăng ký mùi trên làm nhãn hiệu nêu trên với lý do: hương vị cam là một phụ gia phổ biến và ưa thích dùng cho dược phẩm uống qua đường miệng giúp cho sản phẩm trở nên dễ uống hơn, làm tăng sự hài lòng của người bệnh. Do tần suất sử dụng hương vị này bởi nhiều công ty nên người tiêu dùng sẽ không biết được hương vị này chỉ dẫn nguồn gốc thương mại của sản phẩm Ngoài ra, trong thực tế cấp văn bằng bảo hộ cho nhãn hiệu mùi, cả Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu đều chưa xem xét đến vụ việc đăng ký nhãn hiệu mùi gây nhầm lẫn với nhãn hiệu mùi đã được đăng ký trước đó. Như vậy, vấn đề tiêu chuẩn đánh giá khả năng bảo hộ nhãn hiệu mùi của các quốc gia có thể khái quát lại những vấn đề chính đó là:

 Hình thức thể hiện nhãn hiệu mùi

Một trong những yêu cầu khi nộp đơn đăng ký nhãn hiệu, đó là dấu hiệu mùi phải được thể hiện dưới dạng nhất định để có thể thực hiện đăng bạ công khai. Việc thể hiện phải ở dưới dạng truyền tải được thông tin đến người bình thường có thể xác định được đúng nhãn hiệu. Tuy nhiên, thể hiện dấu hiệu mùi khi đăng ký nhãn hiệu là việc không hề đơn giản vì mùi hương sẽ không giữ được lâu và mỗi một người sẽ có một cảm nhận khác nhau.

Từ khóa:

CÔNG TY LUẬT - ĐẠI DIỆN SỞ HỮU TRÍ TUỆ - ĐẠI LÝ THUẾ VIỆT AN

Luật sư: Đỗ Thị Thu Hà

Luật sư Đầu tư nước ngoài: 09 13 380 750

Luật sư Doanh nghiệp 09 79 05 77 68

Luật sư Sở hữu trí tuệ: 0976 18 66 08

Email: info@luatvietan.vn

Skype Online

Dịch vụ kế toán - thuế: 09 79 05 77 68

Luật sư tư vấn Giấy phép : 0966 83 66 08

Tư vấn hợp đồng: 09 13 380 750

Email: saigon@luatvietan.vn

Skype Online

Mr Dong

Hotline: 09 33 11 33 66 (Ms.Ha) (Zalo, Viber, Whatsapp)

English speaking: (+84) 9 61 67 55 66 (Mr.Alex Thuc) (Zalo, Viber, Whatsapp)

Đăng ký nhãn hiệu

Nộp đơn đăng ký nhãn hiệu trực tiếp tại các nước khác

Ngoài việc đăng ký quốc tế nhãn hiệu có nguồn gốc Việt Nam theo Nghị định thư Marid, người sở hữu nhãn hiệu còn có thể đăng ký quốc tế nhãn hiệu...

Đăng ký nhãn hiệu cho đồng hồ

Đồng hồ là một dụng cụ đo thời gian thực sự hữu ích và hỗ trợ cho con người trong cuộc sống hằng ngày và trong hoạt động nghiên cứu khoa học. Đối...

Đăng ký bảo hộ thương hiệu cho dịch vụ giặt là

Đối với nhiều trang phục, khi tiến hành giặt bằng máy giặt hay giặt theo cách thông thường không thể làm sạch đúng cách, có thể dẫn đến hư hỏng quần...
CÔNG TY LUẬT - ĐẠI DIỆN SỞ HỮU TRÍ TUỆ - ĐẠI LÝ THUẾ VIỆT AN

Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động số: 01010266/TP/ĐKHĐ, cấp lần đầu ngày 23/10/2007 tại Sở Tư pháp Thành phố Hà Nội.

Giấy đăng ký hoạt động của Chi Nhánh Luật Việt An tại TP Hồ Chí Minh

Đại diện bởi: TS. LS Đỗ Thị Thu Hà (Giám đốc Công ty)

Mã số thuế: 0102392370