Thành lập công ty kinh doanh bảo hiểm có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Thị trường bảo hiểm Việt Nam tăng trưởng, thu hút vốn ngoại. Thành lập công ty bảo hiểm vốn nước ngoài là nhu cầu phổ biến, nhưng đây là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện, chịu sự điều chỉnh của pháp luật. Nhà đầu tư nước ngoài cần đáp ứng tiêu chí về tài chính, tổ chức, hoạt động và tuân thủ pháp luật Việt Nam. Quy trình cấp phép, vốn điều lệ và giám sát đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và am hiểu pháp lý. Bài viết này của Luật Việt An cung cấp thông tin toàn diện về điều kiện, thủ tục và lưu ý khi thành lập công ty bảo hiểm vốn nước ngoài tại Việt Nam.

Cam kết mở cửa thị trường của Việt Nam

Tại Cam kết số 318/WTO/CK năm 2006 của Chính phủ Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về dịch vụ quy định về hoạt động kinh doanh bảo hiểm như sau:

“Đối với trường hợp hiện diện thương mại: Doanh nghiệp bảo hiểm 100% vốn đầu tư nước ngoài không được kinh doanh các dịch vụ bảo hiểm bắt buộc, bao gồm bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba, bảo hiểm xây dựng và lắp đặt, bảo hiểm các công trình dầu khí và các công trình dễ gây nguy hiểm đến an ninh cộng đồng và môi trường. Hạn chế này sẽ được bãi bỏ vào ngày 1/1/2008.”

Như vậy, ở thời điểm hiện tại thì không hạn chế doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tham gia kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam.

Điều kiện chung đối với hoạt động kinh doanh bảo hiểm

Theo quy định tại Điều 64 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, để doanh nghiệp được thực hiện các hoạt động kinh doanh bảo hiểm thì phải được cấp Giấy phép thành lập và hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm. Trong đó, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện cơ bản như sau:

Điều kiện về cổ đông, thành viên góp vốn thành lập:

• Tổ chức, cá nhân có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam theo quy định của Luật Doanh nghiệp;
• Tổ chức có tư cách pháp nhân, hoạt động hợp pháp; nếu góp từ 10% vốn điều lệ trở lên thì phải có lãi 3 năm tài chính gần nhất và đáp ứng điều kiện tài chính của Chính phủ.
• Doanh nghiệp bảo hiểm, tái bảo hiểm tại Việt Nam góp vốn thành lập doanh nghiệp bảo hiểm, tái bảo hiểm mới phải có lãi 3 năm tài chính gần nhất và đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022.

Điều kiện về vốn:

• Vốn điều lệ được góp bằng Đồng Việt Nam và không thấp hơn mức tối thiểu theo quy định của Chính phủ;
• Cổ đông, thành viên góp vốn thành lập không được sử dụng vốn vay, nguồn vốn ủy thác đầu tư của tổ chức, cá nhân khác để tham gia góp vốn.

Điều kiện về nhân sự

Có Chủ tịch Hội đồng quản trị hoặc Chủ tịch Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật, Chuyên gia tính toán dự kiến đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn về năng lực quản lý, kinh nghiệm và chuyên môn nghiệp vụ quy định tại Điều 81 của Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022.

Hình thức tổ chức hoạt động

Doanh nghiệp phải bảo đảm có hình thức tổ chức hoạt động theo quy định của Luật này và có dự thảo điều lệ phù hợp với quy định của Luật Doanh nghiệp.

Theo quy định tại Điều 62 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2020, các hình thức tổ chức hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm bao gồm:

• Công ty cổ phần.
• Công ty trách nhiệm hữu hạn.

Điều kiện đặc thù đối với hoạt động kinh doanh bảo hiểm

Như trên đã phân tích, nhà đầu tư nước ngoài có thể lựa chọn thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần để thực hiện hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Đối với mỗi loại hình tổ chức hoạt động, ngoài các điều kiện chung nêu trên, pháp luật Việt Nam sẽ có những quy định về điều kiện đối với thành viên góp vốn hoặc cổ đông công ty. Cụ thể như sau:

Điều kiện của thành viên góp vốn thành lập của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn

Tại Điều Điều 65 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 quy định thành viên góp vốn thành lập doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn phải là tổ chức đáp ứng các điều kiện sau đây:

• Điều kiện đối với tổ chức thành lập theo quy định của pháp luật nước ngoài:
  • Là doanh nghiệp bảo hiểm, tái bảo hiểm, hoặc tập đoàn tài chính, bảo hiểm nước ngoài.
  • Được cơ quan nước ngoài xác nhận không vi phạm nghiêm trọng luật kinh doanh bảo hiểm trong 3 năm gần nhất.
  • Lĩnh vực kinh doanh tại Việt Nam phải là lĩnh vực mà doanh nghiệp hoặc công ty con đã thực hiện ít nhất 7 năm liên tục.
  • Tổng tài sản không dưới 2 tỷ USD vào năm liền kề trước năm nộp hồ sơ.
  • Cam kết hỗ trợ tài chính, công nghệ, quản trị cho doanh nghiệp bảo hiểm, tái bảo hiểm tại Việt Nam, đảm bảo tuân thủ quy định về an toàn tài chính và quản trị rủi ro.
  • Doanh nghiệp đáp ứng các điều kiện trên có thể ủy quyền cho công ty con chuyên đầu tư ra nước ngoài để thành lập doanh nghiệp bảo hiểm, tái bảo hiểm tại Việt Nam. Công ty con này phải đáp ứng điều kiện về tổng tài sản.
• Điều kiện đối với tổ chức kinh tế thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam: có tổng tài sản không thấp hơn 2.000 tỷ Đồng Việt Nam vào năm liền kề trước năm nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy phép;

Điều kiện về cơ cấu cổ đông góp vốn thành lập doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm dưới hình thức công ty cổ phần

Theo Điều 66 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, việc thành lập doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm dưới hình thức công ty cổ phần phải đáp ứng các điều kiện sau đây:

• Có tối thiểu 02 cổ đông là tổ chức và mỗi cổ đông đó đáp ứng điều kiện sau đây:
  • Phải góp từ 10% vốn điều lệ trở lên của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm;
  • Điều kiện quy định tại Điều 65 của Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022;
• Một cổ đông cá nhân không được góp vượt quá 10% vốn điều lệ của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm.

Điều kiện cấp giấy phép thành lập và hoạt động chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam

Căn cứ Điều 67 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, điều kiện cấp giấy phép thành lập và hoạt động chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam bao gồm:

• Doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài, doanh nghiệp tái bảo hiểm nước ngoài:
  • Có trụ sở chính tại quốc gia đã ký kết điều ước quốc tế với Việt Nam về thành lập chi nhánh; cơ quan quản lý bảo hiểm nước ngoài đã ký thỏa thuận quốc tế với Bộ Tài chính Việt Nam về quản lý, giám sát chi nhánh.
  • Được cơ quan quản lý bảo hiểm nước ngoài cho phép thành lập chi nhánh tại Việt Nam để hoạt động trong phạm vi các nghiệp vụ bảo hiểm được phép kinh doanh.
  • Có ít nhất 7 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực dự kiến hoạt động tại Việt Nam.
  • Có tổng tài sản tối thiểu đáp ứng điều kiện theo quy định của Luật.
  • Kinh doanh có lãi trong 3 năm tài chính gần nhất và đáp ứng điều kiện tài chính của Chính phủ.
  • Cam kết bảo đảm và chịu trách nhiệm về mọi nghĩa vụ của chi nhánh tại Việt Nam.
• Chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài, chi nhánh doanh nghiệp tái bảo hiểm nước ngoài:
  • Có vốn được cấp bằng Đồng Việt Nam và không thấp hơn mức tối thiểu theo quy định của Chính phủ;
  • Nguồn vốn thành lập chi nhánh là nguồn hợp pháp, không sử dụng vốn vay hoặc nguồn vốn ủy thác đầu tư dưới bất kỳ hình thức nào;
  • Có Giám đốc chi nhánh, Chuyên gia tính toán dự kiến đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn về năng lực quản lý, kinh nghiệm và chuyên môn nghiệp vụ quy định tại Điều 81 của Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022.
• Chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam sau khi được cấp giấy phép thành lập và hoạt động được phép hoạt động như doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được thành lập và hoạt động tại Việt Nam theo quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022.

Hồ sơ thành lập công ty kinh doanh bảo hiểm có vốn đầu tư nước ngoài

Theo Điều 12, Điều 13, Điều 14 Nghị định 46/2023/NĐ-CP, hồ sơ thành lập công ty kinh doanh bảo hiểm có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam bao gồm những tài liệu như sau:

Tài liệu cơ bản:

• Đơn đề nghị cấp Giấy phép theo mẫu;
• Phương án hoạt động 05 năm đầu;
• Hồ sơ nhân sự quản lý chủ chốt (người đại diện, Giám đốc/TGĐ, chuyên gia tính toán)
• Danh sách chủ sở hữu hưởng lợi (thông tin nhân thân, quốc tịch, tỷ lệ sở hữu trực tiếp/gián tiếp).
• Xác nhận vốn tại ngân hàng:
  • Tài khoản phong tỏa
  • Mức vốn tối thiểu theo quy định
• Văn bản của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài (nếu có yếu tố nước ngoài):
  • Cho phép thành lập/hoạt động tại Việt Nam
  • Xác nhận tình trạng tài chính lành mạnh
  • Không vi phạm nghiêm trọng pháp luật bảo hiểm 03 năm gần nhất
• Văn bản cam kết đáp ứng điều kiện cấp phép theo Luật Kinh doanh bảo hiểm và Nghị định 46/2023/NĐ-CP.
• Tài liệu chứng minh đáp ứng điều kiện về vốn pháp định/vốn tối thiểu.

Tài liệu riêng đối với mỗi loại hình kinh doanh:

Công ty cổ phần

• Dự thảo Điều lệ công ty.
• Hồ sơ cổ đông là cá nhân:
  • Giấy tờ tùy thân
  • Xác nhận số dư ngân hàng
• Hồ sơ cổ đông là tổ chức:
  • Chia theo: Từ 10% vốn điều lệ trở lên và dưới 10% vốn điều lệ
  • Yêu cầu khác nhau về báo cáo tài chính kiểm toán
• Biên bản họp cổ đông:
  • Thống nhất thành lập
  • Thông qua Điều lệ
• Danh sách cổ đông và cổ đông sáng lập.
• Văn bản ủy quyền thực hiện thủ tục cấp phép.

Công ty trách nhiệm hữu hạn

• Dự thảo Điều lệ công ty.
• Danh sách thành viên góp vốn kèm:
  • Hồ sơ pháp lý của tổ chức góp vốn
  • Quyết định góp vốn
  • Báo cáo tài chính kiểm toán 03 năm
  • Văn bản ủy quyền, cam kết hỗ trợ (đối với tổ chức nước ngoài)
• Biên bản họp các thành viên góp vốn:
  • Thống nhất thành lập công ty
  • Thông qua Điều lệ
• Văn bản của cơ quan có thẩm quyền Việt Nam cho phép tổ chức Việt Nam góp vốn (nếu pháp luật yêu cầu).
• Văn bản ủy quyền thực hiện thủ tục cấp phép.

Chi nhánh nước ngoài kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam

• Dự thảo Quy chế tổ chức và hoạt động của chi nhánh (do công ty mẹ phê chuẩn).
• Hồ sơ doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài:
  • Giấy phép thành lập
  • Điều lệ
  • Quyết định lập chi nhánh
  • Báo cáo tài chính kiểm toán 03 năm
• Văn bản cam kết của công ty mẹ:
  • Chịu trách nhiệm toàn bộ nghĩa vụ của chi nhánh
  • Xác nhận vốn được cấp (không phải vốn điều lệ).
• Văn bản xác nhận của cơ quan quản lý bảo hiểm nước ngoài.

Một số lưu ý khi chuẩn bị hồ sơ

Theo Điều 15 Nghị định 46/2023/NĐ-CP, khi chuẩn bị hồ sơ đăng ký thành lập công ty bảo hiểm, Quý khách hàng cần lưu ý một số nội dung như sau:

• Hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép nộp Bộ Tài chính gồm 02 bộ: 01 bản chính và 01 bản sao.
• Tổ chức, cá nhân lập hồ sơ chịu trách nhiệm về tính trung thực; gian lận bị từ chối cấp phép trong 05 năm.
• Giấy tờ công dân Việt Nam đã tích hợp dữ liệu thì Bộ Tài chính khai thác trực tiếp từ Cơ sở dữ liệu quốc gia.

Thủ tục thành lập công ty kinh doanh bảo hiểm có vốn đầu tư nước ngoài

Căn cứ Điều 16 Nghị định 46/2023/NĐ-CP, thủ tục thành lập công ty kinh doanh bảo hiểm bao gồm các bước như sau:

Thủ tục sau khi doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được cấp Giấy phép thành lập và hoạt động

Trước khi hoạt động:

• Công bố: 30 ngày trước, công bố thông tin giấy phép (tên, địa chỉ, phạm vi, vốn, người đại diện, số phép, nghiệp vụ) trên báo.

Sau khi được cấp phép:

• Ký quỹ: 60 ngày, ký quỹ 2% vốn pháp định tại ngân hàng.
• Hoàn tất thủ tục (12 tháng):
  • Vốn: Chuyển vốn phong tỏa thành vốn điều lệ.
  • Tổ chức: Xây dựng cơ cấu, bộ máy quản lý, kiểm soát, quản trị rủi ro; Bầu/bổ nhiệm người đại diện.
  • Quy chế: Ban hành quy chế quản lý nội bộ, quản trị rủi ro, quy trình nghiệp vụ.
  • Cơ sở vật chất: Có trụ sở, cơ sở vật chất, kỹ thuật, công nghệ phù hợp.
  • Tuân thủ: Ký quỹ đầy đủ, công bố giấy phép.

Lưu ý:  Nếu quá thời hạn 12 tháng kể từ ngày được cấp Giấy phép, doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm không hoàn tất các thủ tục quy định để bắt đầu hoạt động, Bộ Tài chính sẽ thu hồi Giấy phép đã cấp.

Doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài có được bán bảo hiểm qua biên giới (Cross-border) mà không cần lập công ty tại Việt Nam không?

Căn cứ Điều 74 và Điều 75 Nghị định 46/2023/NĐ-CP, doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài được quyền cung cấp dịch vụ bảo hiểm qua biên giới tại Việt Nam mà không bắt buộc thành lập pháp nhân hiện diện. Thay vào đó, doanh nghiệp nước ngoài sẽ thành lập địa điểm chi nhánh, văn phòng đại diện tại Việt Nam để thực hiện hoạt động kinh doanh.

Nhà đầu tư nước ngoài có được sở hữu 100% vốn tại công ty bảo hiểm Việt Nam không?

Như trên đã đề cập, Việt Nam đã mở cửa hoàn toàn thị trường bảo hiểm theo cam kết WTO và CPTPP, không hạn chế tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài. Do đó, nhà đầu tư nước ngoài hoàn toàn có quyền thành lập công ty bảo hiểm tại Việt Nam có 100% vốn từ nước ngoài.

Quý khách hàng có nhu cầu thành lập công ty kinh doanh bảo hiểm có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam vui lòng liên hệ đến Luật Việt An để được tư vấn và hỗ trợ tốt nhất.