Quy định mới về dạy và học bằng tiếng nước ngoài trong cơ sở giáo dục theo Nghị định 222/2025

Nghị định 222/2025/NĐ-CP, ban hành ngày 08 tháng 08 năm 2025, đã thay thế Quyết định 72/2014/QĐ-TTg và Thông tư 16/2016/TT-BGDĐT, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về dạy và học bằng tiếng nước ngoài tại Việt Nam. Với mục tiêu hiện đại hóa giáo dục, thúc đẩy hội nhập quốc tế và bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc, Nghị định này mang đến nhiều quy định mới, chiеты hơn, minh bạch hơn và phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số. Bài viết dưới đây trình bày một số quy định mới về dạy và học bằng tiếng nước ngoài trong cơ sở giáo dục theo Nghị định 222/2025 so với các văn bản cũ như sau:

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

• Nghị định 222/2025 quy định chi tiết về dạy và học bằng tiếng nước ngoài, bao gồm các nguyên tắc, chương trình, giáo trình, tài liệu, yêu cầu đối với người dạy và người học, cơ sở vật chất, thi kiểm tra, bảo đảm chất lượng, quản lý học phí, cũng như các thủ tục phê duyệt, gia hạn, điều chỉnh, đình chỉ và chấm dứt hoạt động. Nghị định không áp dụng cho các chương trình liên kết giáo dục, chương trình hoàn toàn của nước ngoài, hoặc các cơ sở giáo dục có 100% vốn đầu tư nước ngoài. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ sở giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, và các trường thuộc cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, cũng như lực lượng vũ trang.
• Trong khi trước đó, Quyết định 72/2014 chỉ quy định chung về dạy và học bằng tiếng nước ngoài, không áp dụng cho các nội dung lịch sử, chính trị, văn hóa Việt Nam và các cơ sở 100% vốn nước ngoài. Thông tư 16/2016 tập trung vào chế độ khuyến khích học sinh, thời hạn và thủ tục gia hạn/đình chỉ Đề án, nhưng thiếu chi tiết về quản lý học phí hay chấm dứt hoạt động. Nghị định 222/2025/NĐ-CP mở rộng đối tượng áp dụng, đặc biệt bổ sung các cơ sở thuộc lực lượng vũ trang, đồng thời tích hợp các hướng dẫn của Thông tư 16 vào một văn bản thống nhất.

Sự mở rộng này đáp ứng các yêu cầu của Luật Giáo dục 2019, Luật Giáo dục đại học 2018 và Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014, đồng thời đảm bảo tính đồng bộ trong quản lý giáo dục trên toàn quốc, bao gồm cả các cơ sở đặc thù như Bộ Quốc phòng và Bộ Công an. Việc tích hợp các hướng dẫn vào một văn bản giúp giảm chồng chéo và tăng tính nhất quán. Đồng thời tạo điều kiện áp dụng đồng đều các quy định tại mọi loại hình cơ sở giáo dục, đặc biệt ở những lĩnh vực nhạy cảm như quốc phòng và an ninh. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong việc triển khai dạy học bằng tiếng nước ngoài.

Nguyên tắc dạy và học bằng tiếng nước ngoài

Nghị định 222/2025 nhấn mạnh các nguyên tắc sau:

• Dạy và học xuất phát từ nhu cầu xã hội, dựa trên sự tự nguyện của người học và góp phần quảng bá nền giáo dục, văn hóa Việt Nam.
• Đảm bảo mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục theo chương trình đã được phê duyệt, tuân thủ các quy định pháp luật về giáo dục.
• Công khai Đề án dạy và học bằng tiếng nước ngoài trên trang thông tin điện tử ngay sau khi được phê duyệt.
• Chương trình, giáo trình, tài liệu không được gây phương hại đến quốc phòng, an ninh, lợi ích cộng đồng, không truyền bá tôn giáo, xuyên tạc lịch sử, hay ảnh hưởng đến văn hóa, thuần phong mỹ tục Việt Nam, đồng thời đảm bảo liên thông giữa các cấp học và trình độ đào tạo.

Quyết định 72/2014 chỉ nhấn mạnh tính tự nguyện và mục tiêu giáo dục, yêu cầu kiểm tra bằng tiếng nước ngoài ở bậc đại học và nghề nghiệp, nhưng không đề cập đến quảng bá văn hóa hay các nội dung cấm cụ thể. Thông tư 16/2016 không quy định chi tiết về nguyên tắc. Nghị định 222/2025/NĐ-CP bổ sung yêu cầu công khai minh bạch, bảo vệ an ninh quốc gia và văn hóa dân tộc, cũng như đảm bảo liên thông giáo dục.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc quảng bá văn hóa Việt Nam và bảo vệ bản sắc dân tộc trở thành ưu tiên. Yêu cầu công khai Đề án đáp ứng nhu cầu minh bạch theo Luật Giáo dục 2019, trong khi các nội dung cấm nhằm bảo vệ an ninh và giá trị văn hóa trước các tác động từ giáo dục quốc tế. Các nguyên tắc mới giúp nâng cao niềm tin của người học và phụ huynh, đồng thời bảo vệ bản sắc quốc gia trong quá trình hội nhập. Việc công khai Đề án tạo điều kiện để các bên liên quan giám sát và đánh giá, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Môn học ưu tiên dạy bằng tiếng nước ngoài

Nghị định 222/2025/NĐ-CP quy định:

• Giáo dục phổ thông: Ưu tiên giảng dạy các môn toán, khoa học tự nhiên, công nghệ và tin học.
• Giáo dục thường xuyên: Dạy một phần chương trình bằng tiếng nước ngoài.
• Giáo dục nghề nghiệp và đại học: Có thể dạy một phần hoặc toàn bộ chương trình đã được phê duyệt.
• Các nội dung về chính trị, an ninh, quốc phòng, lịch sử và ngữ văn Việt Nam không được dạy bằng tiếng nước ngoài.
• Khuyến khích sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ giảng dạy chính.

Quyết định 72/2014 cũng ưu tiên toán, khoa học tự nhiên, công nghệ và tin học, nhưng không cấm cụ thể các nội dung về chính trị hay lịch sử. Thông tư 16/2016 không đề cập đến môn học cụ thể. Nghị định 222/2025/NĐ-CP liệt kê rõ ràng các môn ưu tiên, bổ sung lệnh cấm đối với các nội dung nhạy cảm và khuyến khích sử dụng tiếng Anh.

Việc ưu tiên các môn khoa học và công nghệ phản ánh nhu cầu phát triển nhân lực chất lượng cao trong nền kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế. Lệnh cấm giảng dạy các nội dung nhạy cảm nhằm bảo vệ bản sắc văn hóa và lịch sử Việt Nam. Tiếng Anh được khuyến khích do vai trò toàn cầu của nó trong giáo dục và kinh tế. Các quy định này giúp định hướng giáo dục theo hướng thực tiễn, đáp ứng nhu cầu nhân lực quốc tế, đồng thời bảo vệ các giá trị cốt lõi của nền giáo dục Việt Nam, tránh những nội dung có thể gây tranh cãi hoặc ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.

Yêu cầu đối với người dạy

Tại Nghị định 222, người dạy cần đáp ứng những yêu cầu sau:

• Chuyên môn: Người dạy phải đáp ứng yêu cầu về chuyên môn và nghiệp vụ theo từng cấp học hoặc trình độ đào tạo.
• Năng lực ngoại ngữ:
• Giáo viên tiểu học và trung học cơ sở: Tối thiểu bậc 4 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam.
• Giáo viên trung học phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và đại học: Tối thiểu bậc 5.
• Giáo dục thường xuyên: Bậc 4 hoặc 5 tùy thuộc vào chương trình.
• Miễn trừ: Người được đào tạo đại học, thạc sĩ, tiến sĩ toàn thời gian ở nước ngoài hoặc có bằng cử nhân ngoại ngữ, sư phạm ngoại ngữ được miễn yêu cầu về năng lực ngoại ngữ.
• Trách nhiệm: Người dạy phải theo dõi, đánh giá khả năng tiếp thu của người học, điều chỉnh phương pháp giảng dạy và đề xuất chuyển lớp nếu học sinh không theo kịp.

Quyết định 72/2014 yêu cầu giáo viên phổ thông có năng lực ngoại ngữ cao hơn học sinh 2 bậc, bậc 5 cho giáo dục đại học và nghề nghiệp, và miễn trừ cho người học ở nước ngoài, nhưng không quy định trách nhiệm theo dõi học sinh. Thông tư 16/2016 không đề cập đến yêu cầu giáo viên. Nghị định 222/2025/NĐ-CP chi tiết hóa tiêu chuẩn, bổ sung miễn trừ cho cử nhân ngoại ngữ và thêm trách nhiệm hỗ trợ người học.

Việc nâng cao tiêu chuẩn ngoại ngữ nhằm đảm bảo chất lượng giảng dạy, phù hợp với Khung năng lực ngoại ngữ Việt Nam. Việc bổ sung trách nhiệm theo dõi phản ánh nhu cầu cá nhân hóa giáo dục, hỗ trợ học sinh tốt hơn trong môi trường học tập bằng tiếng nước ngoài. Các quy định này đảm bảo giáo viên có đủ năng lực giảng dạy, đồng thời tăng cường sự hỗ trợ cho học sinh, giúp giảm thiểu rủi ro về chất lượng học tập và nâng cao hiệu quả giáo dục.

Yêu cầu đối với người học

Theo Nghị định 222/2025/NĐ-CP:

• Người học tham gia tự nguyện, phải qua kiểm tra đầu vào theo yêu cầu của Đề án.
• Trách nhiệm tự nâng cao năng lực ngoại ngữ, báo cáo khó khăn với giáo viên và có thể đề xuất chuyển sang lớp dạy bằng tiếng Việt nếu không theo kịp.

Quyết định 72/2014 chỉ yêu cầu người học đạt chuẩn năng lực ngoại ngữ. Thông tư 16/2016 bổ sung chế độ khuyến khích như khen thưởng và cộng điểm. Nghị định 222/2025/NĐ-CP nhấn mạnh tính tự nguyện, bổ sung trách nhiệm tự học và quyền chuyển lớp.

Các quy định này nhằm tăng tính chủ động của người học, đồng thời bảo vệ quyền lợi của họ trong việc lựa chọn hình thức học phù hợp, phù hợp với nguyên tắc tự nguyện và nhu cầu thực tế. Đồng thời giảm áp lực cho học sinh không đủ năng lực ngoại ngữ, giúp họ có cơ hội học tập hiệu quả hơn, đồng thời đảm bảo chất lượng chương trình bằng cách loại bỏ những trường hợp không đáp ứng yêu cầu.

Ứng dụng công nghệ số

Một trong những quy định mới về dạy và học bằng tiếng nước ngoài trong cơ sở giáo dục theo Nghị định 222/2025 là khuyến khích sử dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong dạy và học, bao gồm hệ thống học tập trực tuyến, giáo trình điện tử, và quản lý đánh giá kết quả học tập trong khi Quyết định 72/2014 và Thông tư 16/2016 không đề cập đến ứng dụng công nghệ số.

Sự bổ sung này phù hợp với chiến lược chuyển đổi số quốc gia và xu hướng phát triển của cách mạng công nghiệp 4.0, nhằm hiện đại hóa giáo dục. Từ đó tăng cường hiệu quả dạy học, hỗ trợ học tập linh hoạt, đặc biệt trong bối cảnh giáo dục trực tuyến ngày càng phổ biến, giúp nâng cao khả năng tiếp cận và chất lượng giáo dục.

Thi kiểm tra, đánh giá và bảo đảm chất lượng

Nghị định 222/2025/NĐ-CP quy định:

• Giáo dục phổ thông/thường xuyên: Linh hoạt sử dụng tiếng Việt hoặc tiếng nước ngoài cho thi kiểm tra.
• Giáo dục nghề nghiệp/đại học: Thi kiểm tra bằng tiếng nước ngoài cho các môn dạy bằng tiếng nước ngoài.
• Bảo đảm chất lượng: Yêu cầu Đề án được phê duyệt, chương trình đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng, và có biện pháp quản lý rủi ro, bảo vệ quyền lợi người dạy và người học trong trường hợp đình chỉ hoặc chấm dứt.

Quyết định 72/2014 yêu cầu thi bằng tiếng Việt cho giáo dục phổ thông và bằng tiếng nước ngoài cho đại học/nghề nghiệp, cho phép bài thi bổ sung bằng ngoại ngữ để khuyến khích. Thông tư 16/2016 bổ sung cộng điểm khuyến khích (tối đa 2 điểm). Nghị định 222/2025/NĐ-CP linh hoạt hơn về ngôn ngữ thi, đồng thời bổ sung biện pháp quản lý rủi ro.

Tính linh hoạt trong ngôn ngữ thi giúp giảm áp lực cho học sinh, đồng thời phù hợp với năng lực thực tế của họ. Quản lý rủi ro và bảo vệ quyền lợi đáp ứng yêu cầu minh bạch và trách nhiệm giải trình theo các luật giáo dục mới. Đồng thời đảm bảo công bằng trong đánh giá, giảm áp lực thi cử, đồng thời bảo vệ quyền lợi của giáo viên và học sinh trong các tình huống bất ngờ như đình chỉ chương trình, nâng cao niềm tin vào hệ thống giáo dục.

Học phí và quản lý học phí

Nghị định 222/2025/NĐ-CP có quy định mới như sau:

• Học phí được tính đúng, tính đủ, dựa trên sự đồng thuận của người học.
• Giáo dục phổ thông/thường xuyên công lập: Hội đồng nhân dân tỉnh phê duyệt.
• Giáo dục nghề nghiệp/đại học: Cơ sở giáo dục tự chủ theo định mức kinh tế-kỹ thuật.
• Công khai mức học phí trước tuyển sinh, đảm bảo minh bạch trong quản lý và sử dụng.

Quyết định 72/2014 yêu cầu tính đủ học phí, phê duyệt bởi Ủy ban nhân dân tỉnh (phổ thông) hoặc báo cáo bộ (đại học/nghề nghiệp), nhưng không chi tiết về tự chủ. Thông tư 16/2016 không đề cập đến học phí.

Các quy định này phù hợp với Luật Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục đại học, tăng quyền tự chủ tài chính cho các cơ sở giáo dục, đồng thời đảm bảo minh bạch theo yêu cầu của Luật Giáo dục 2019. Điều này làm tăng tính minh bạch, giúp người học và phụ huynh nắm rõ chi phí trước khi tham gia, đồng thời tạo điều kiện cho các cơ sở giáo dục tự chủ trong việc sử dụng nguồn lực tài chính, đảm bảo chất lượng chương trình.

Nghị định 222/2025/NĐ-CP mang đến một khung pháp lý toàn diện, hiện đại và minh bạch, đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế và chiến lược chuyển đổi số quốc gia. So với Quyết định 72/2014 và Thông tư 16/2016, quy định mới về dạy và học bằng tiếng nước ngoài trong cơ sở giáo dục theo Nghị định 222/2025 đã chi tiết và bổ sung các yếu tố như ứng dụng công nghệ số, bảo vệ bản sắc văn hóa, và tăng cường quyền lợi cho người dạy và người học. Những thay đổi này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai dạy và học bằng tiếng nước ngoài mà còn đảm bảo chất lượng giáo dục, minh bạch tài chính và bảo vệ an ninh, văn hóa quốc gia. Với các mẫu biểu và thủ tục rõ ràng, Nghị định 222/2025/NĐ-CP hứa hẹn sẽ là nền tảng vững chắc cho sự phát triển giáo dục quốc tế hóa tại Việt Nam.

Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn chi tiết về quy định mới về dạy và học bằng tiếng nước ngoài trong cơ sở giáo dục theo Nghị định 222/2025, vui lòng liên hệ Luật Việt An để được giải đáp!