Xử lý xâm phạm sở hữu trí tuệ trên website

Sự phát triển bùng nổ của internet đã mang lại nhiều lợi ích cho xã hội, tuy nhiên, nó cũng tạo ra môi trường tiềm ẩn cho các hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ. Việc sử dụng trái phép nội dung có bản quyền trên website là một trong những vấn đề nhức nhối, gây thiệt hại cho cá nhân, tổ chức sở hữu quyền và ảnh hưởng đến trật tự chung trên mạng. Bài viết dưới đây của Luật Việt An sẽ giúp cho khách hàng hiểu rõ hơn về quy trình xử lý xâm phạm sở hữu trí tuệ trên website.

Các hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ trên website

Xâm phạm sở hữu trí tuệ là hành vi sử dụng trái phép tài sản trí tuệ của người khác mà không có sự đồng ý hoặc ủy quyền của họ. Đối với hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ trên website có thể được biểu hiện dưới các dạng phổ biến như sau:

Hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan

Căn cứ Điều 66 Nghị định 17/2023/NĐ-CP, một số dạng hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên website có thể kể đến như:

• Xâm phạm quyền đặt tên cho tác phẩm: Thay đổi tên tác phẩm mà không được phép của tác giả, đồng tác giả;
• Xâm phạm quyền đứng tên, nêu tên trên tác phẩm: Mạo danh tác giả, giả mạo tên, chữ ký tác giả, không nêu hoặc cố ý nêu sai tên tác giả và nguồn gốc, xuất xứ tác phẩm khi khai thác, sử dụng;
• Xâm phạm quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả: Xuyên tạc tác phẩm; sửa đổi, cắt xén tác phẩm gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả;
• Xâm phạm quyền sao chép tác phẩm: Nhân bản, tạo bản sao tác phẩm mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu; sao chép phần tác phẩm, trích đoạn, lắp ghép mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả;
• Xâm phạm quyền phát sóng, truyền đạt đến công chúng: Phát sóng, truyền đạt đến công chúng tác phẩm qua mạng viễn thông và mạng Internet mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả;
• Cố ý xóa, gỡ bỏ hoặc thay đổi thông tin quản lý quyền mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả khi biết hoặc có cơ sở để biết việc thực hiện hành vi đó sẽ xúi giục, tạo khả năng, tạo điều kiện thuận lợi hoặc che giấu hành vi xâm phạm quyền tác giả;…

Hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp

Căn cứ Điều 126, Điều 127, Điều 129 Luật Sở hữu trí tuệ, một số dạng hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp trên website có thể kể đến như:

• Sử dụng sáng chế được bảo hộ, kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ hoặc kiểu dáng công nghiệp không khác biệt đáng kể với kiểu dáng đó, thiết kế bố trí được bảo hộ hoặc bất kỳ phần nào có tính nguyên gốc của thiết kế bố trí đó trong thời hạn hiệu lực của văn bằng bảo hộ mà không được phép của chủ sở hữu;
• Sử dụng dấu hiệu trùng với nhãn hiệu được bảo hộ cho hàng hóa, dịch vụ trùng với hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục đăng ký kèm theo nhãn hiệu đó;
• Hành vi sử dụng chỉ dẫn thương mại trùng hoặc tương tự với tên thương mại của người khác đã được sử dụng trước cho cùng loại sản phẩm, dịch vụ hoặc cho sản phẩm, dịch vụ tương tự, gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh, cơ sở kinh doanh, hoạt động kinh doanh dưới tên thương mại;
• Bộc lộ, sử dụng thông tin thuộc bí mật kinh doanh mà không được phép của chủ sở hữu bí mật kinh doanh đó;
• Sử dụng chỉ dẫn địa lý được bảo hộ cho sản phẩm tương tự với sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý nhằm mục đích lợi dụng danh tiếng, uy tín của chỉ dẫn địa lý;…

Hành vi cạnh tranh không lành mạnh

• Chiếm hữu, sử dụng tên miền trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại được bảo hộ của người khác hoặc chỉ dẫn địa lý mà mình không có quyền sử dụng với dụng ý xấu, lợi dụng uy tín, danh tiếng của nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý tương ứng nhằm thu lợi bất chính.
• Sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh, hoạt động kinh doanh, nguồn gốc thương mại của hàng hóa, dịch vụ

Các biện pháp xử lý hành vi xâm phạm

Căn cứ quy định tại Khoản 1 Điều 199 Luật Sở hữu trí tuệ, tổ chức, cá nhân nào có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của tổ chức, cá nhân khác thì tuỳ theo tính chất, mức độ xâm phạm, có thể bị xử lý bằng biện pháp dân sự, hành chính hoặc hình sự.

Biện pháp dân sự

Theo Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ, các biện pháp dân sự có thể áp dụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người bị xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cụ thể như sau:

Toà án áp dụng các biện pháp dân sự sau đây để xử lý tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ:

Biện pháp hành chính

Căn cứ quy định tại Điều 211 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 được sửa đổi, bổ sung bởi Khoản 27 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ 2009, hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bị xử phạt hành chính được quy định như sau:

• Xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ gây thiệt hại cho tác giả, chủ sở hữu, người tiêu dùng hoặc cho xã hội;
• Sản xuất, nhập khẩu, vận chuyển, buôn bán hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ hoặc giao cho người khác thực hiện hành vi này;
• Sản xuất, nhập khẩu, vận chuyển, buôn bán, tàng trữ tem, nhãn hoặc vật phẩm khác mang nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý giả mạo hoặc giao cho người khác thực hiện hành vi này.

Lưu ý:

• Hiện nay, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp được quy định cụ thể tại Nghị định số 99/2013/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 126/2021/NĐ-CP.
• Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan được quy định cụ thể tại Nghị định số 131/2013/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 28/2017/NĐ-CP, Nghị định số 129/2021/NĐ-CP.
• Tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi cạnh tranh không lành mạnh về sở hữu trí tuệ thì bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về cạnh tranh.

Biện pháp hình sự

Theo quy định tại Điều 212 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 được sửa đổi, bổ sung bởi Khoản 79 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022, cá nhân, pháp nhân thương mại thực hiện hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Quy trình xử lý xâm phạm sở hữu trí tuệ trên website

Hiện nay, chưa có quy định cụ thể về quy trình xử lý hành vi xâm phạm, tuy nhiên cơ bản thì khách hàng cần phải trải qua các bước sau:

Bước 1: Xác định hành vi vi phạm:

Chủ sở hữu quyền cần xác định hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ cụ thể trên website. Cụ thể để có căn cứ xác định hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cần căn cứ vào 4 yếu tố sau:

• Đối tượng bị xem xét thuộc phạm vi các đối tượng đang được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ: Cần xác định đối tượng có đang được bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan hay quyền sở hữu công nghiệp không bằng cách xem xét các tài liệu, chứng cứ chứng minh căn cứ phát sinh quyền.
• Có yếu tố xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong đối tượng bị xem xét: Xác định, so sánh, phân tích các yếu tố của hành vi xâm phạm.
• Người thực hiện hành vi bị xem xét không phải là chủ thể quyền, không phải là người được pháp luật hoặc cơ quan có thẩm quyền cho phép, trừ một số trường hợp.
• Hành vi bị xem xét xảy ra tại Việt Nam. Hành vi bị xem xét cũng bị coi là xảy ra tại Việt Nam nếu hành vi đó xảy ra trên môi trường mạng viễn thông và mạng Internet mà người tiêu dùng hoặc người khai thác, sử dụng nội dung thông tin số tại Việt Nam.

Bước 2: Thu thập bằng chứng

• Chủ sở hữu quyền cần thu thập bằng chứng chứng minh hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ.
• Bằng chứng có thể bao gồm: ảnh chụp màn hình website vi phạm, bản ghi chép nội dung vi phạm, email trao đổi với kẻ vi phạm,…
• Bằng chứng cần được lưu giữ cẩn thận để sử dụng trong quá trình xử lý vi phạm.

Bước 3: Gửi thông báo vi phạm

• Chủ sở hữu quyền cần gửi thông báo vi phạm đến kẻ vi phạm và nhà cung cấp dịch vụ internet (ISP) nơi website vi phạm được lưu trữ.
• Thông báo vi phạm cần nêu rõ hành vi vi phạm, bằng chứng vi phạm và yêu cầu kẻ vi phạm chấm dứt hành vi vi phạm.

Bước 4: Yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm

• Chủ sở hữu quyền có thể yêu cầu kẻ vi phạm gỡ bỏ nội dung vi phạm khỏi website.
• Yêu cầu gỡ bỏ nội dung có thể được thực hiện qua email, thư hoặc thông qua các kênh giao tiếp khác.

Bước 5: Áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật

Nếu đối tượng vi phạm không hợp tác hoặc không chấm dứt hành vi vi phạm, chủ sở hữu quyền có thể áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật mà Luật Việt An đã nêu ở trên.

Trên đây là tư vấn về quy trình xử lý xâm phạm sở hữu trí tuệ trên website. Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn pháp luật liên quan đến sở hữu trí tuệ, xin vui lòng liên hệ Công ty luật Việt An để được hỗ trợ tốt nhất.