Nhận thừa kế có phải đóng thuế không?

Vấn đề đánh thuế đối với tài sản nhận thừa kế bỗng trở nên nổi tiếng và được bàn tán khi vụ việc mức thuế thừa kế phải nộp cho Chính phủ Hàn Quốc bởi gia tộc Samsung. Vậy, tại Việt Nam việc nhận thừa kế có phải đóng thuế hay không và mức đóng thuế thừa kế tại Việt Nam là bao nhiêu và so với mặt bằng chung của thế giới thì có khác biệt nhiều không?

Cơ sở pháp lý

• Bộ luật Dân sự 2015;
• Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007;
• Thông tư 111/2013/TT-BTC hướng dẫn thực hiện luật thuế thu nhập cá nhân, sửa đổi, bổ sung tại từng thời điểm.

Thừa kế là gì?

Thừa kế được hiểu là sự chuyển dịch về quyền sở hữu tài sản của người đã qua đời cho người còn sống. Điều này thể hiện ý chí cuối cùng và việc vận dụng tối đa quyền của chủ sở hữu đối với tài sản là quyền định đoạt theo quy định tại Điều 192 Bộ luật dân sự 2015 (chủ sở hữu chuyển giao toàn bộ quyền sở hữu, quyền chiếm hữu và quyền định đoạt đối với tài sản của mình cho chủ thể khác. Phần tài sản được nêu trong nội dung này gọi chung là di sản thừa kế. Thừa kế được thực hiện theo 2 hình thức: Thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật.

Theo các nhà kinh tế học thì hành vi bán phá giá là một loạt các biện pháp/ hành vi có chủ đích nhằm hạ giá hoặc bán giá hàng hóa với một mức giá thấp (giá gây lỗ/ giá thấp hơn giá sản xuất) nhằm mục tiêu thực hiện việc cạnh tranh đối với các nhà sản xuất khác, chiếm lĩnh thị trường, kiếm ngoại tệ nhanh chóng và không loại trừ các mục đích chính trị. Dĩ nhiên, hành vi này là hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

Nhận thừa kế có phải đóng thuế không?

Sau khi đã thực hiện thủ tục mở thừa kế, các chủ thể có quyền và lợi ích hợp pháp liên quan đến di sản thừa kế đã hoàn tất các thủ tục pháp lý có liên quan theo quy định pháp luật thì họ sẽ trở thành chủ sở hữu mới đối với phần di sản được nhận thừa kế. Vậy, câu hỏi đặt ra là tại thời điểm xác lập quyền sở hữu đối với phần di sản thừa kế thì người nhận thừa kế có phải thực hiện nghĩa vụ tài chính nào đối với cơ quan nhà nước không? Câu trả lời là có và tên gọi là Thuế thừa kế. Thuế thừa kế (inheritance tax) là sắc thuế được đánh lên tài sản thừa kế mang ý nghĩa giảm bớt phần nào sự chênh lệch giàu nghèo giữa các tầng lớp, giai cấp trong xã hội, gia tăng nguồn thu cho Nhà nước cũng đồng nghĩa với việc gia tăng các nguồn chi cho công cộng.

Tại Việt Nam, Thuế thừa kế cũng đã được quy định cụ thể như sau:

• Căn cứ vào Mục 9 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân quy định thì: thu nhập nhận được từ thừa kế là “chứng khoán, phần vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh, bất động sản và tài sản khác phải đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng” thì được xem là thu nhập chịu thuế.
• Thu nhập tính thuế từ nhận thừa kế, quà tặng là phần giá trị tài sản nhận thừa kế, quà tặng vượt trên 10 triệu đồng mà người nhận di sản nhận được trong mỗi lần phân chia tài sản hoặc cho tặng thừa kế.
• Như vậy, tài sản thừa kế được nhận dưới 10 triệu đồng trên từng lần nhận sẽ được miễn thuế.

Mức thuế

Mức thuế thu nhập cá nhân đối với thừa kế được áp dụng theo Biểu thuế toàn phần với thuế suất là 10%. theo quy định tại Điều 16 Thông tư 111/2016/TT-BTC (và các bản sửa đổi bổ sung).

Thời điểm xác định thu nhập tính thuế

Thời điểm xác định thu nhập tính thuế từ thừa kế là thời điểm cá nhân làm thủ tục đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản thừa kế.

Cách tính số thuế phải nộp

Thuế thu nhập cá nhân phải nộp = Thu nhập tính thuế x Thuế suất 10%

Trường hợp không phải đóng thuế thừa kế

Pháp luật Việt Nam vẫn quy định một vài trường hợp được miễn đóng thuế thu nhập cá nhân khi nhận thừa kế theo quy định tại khoản 4 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 bao gồm các chủ thể sau:

• Vợ – chồng;
• Cha, mẹ đẻ – con đẻ;
• Cha, mẹ nuôi – con nuôi;
• Cha, mẹ chồng – con dâu;
• Cha, mẹ vợ – con rể;
• Ông nội, bà nội – cháu nội;
• Ông nội, bà ngoại – cháu ngoại;
• Giữa anh, chị em ruột.

Tác động của thuế thừa kế đến người nhận thừa kế

Việc áp dụng quy định về thuế thừa kế sẽ ảnh hưởng đến tổng số di sản mà người nhận thừa kế được nhận và sẽ gây ra một vài khó khăn ảnh hưởng đến họ, cụ thể như sau:

• Ảnh hưởng đến tổng di sản nhận được: Vì phải chịu mức thuế suất phụ thuộc vào tổng giá trị di sản nhận được, nên trong một vài tình huống, người nhận di sản phải thực hiện thủ tục bán bớt tài sản của mình để đủ số tiền đóng thuế rồi sau đó mới có điều kiện tiếp nhận phần di sản thừa kế. Bởi lẽ, cùng một lúc nhận di sản thì họ cũng phải thực hiện nghĩa vụ nộp thuế, do vậy, việc đem bán di sản cũng không phù hợp vì không phải muốn bán tài sản là sẽ có người mua ngay, giá trị của tài sản còn phụ thuộc vào nhu cầu của thị trường và nhiều yếu tố khác. Do đó, tại nhiều trường hợp cũng sẽ gây những khó khăn nhất định cho người nhận di sản thừa kế.
• Sự phân chia di sản không đồng đều sẽ đem đến gánh nặng về tài chính đối với người nhận di sản, bởi lẽ không phải ai cũng đủ điều kiện về tài chính để có thể đóng một số thuế tương ứng với phần di sản họ nhận được, trong nhiều trường hợp di sản bao gồm nhiều loại tài sản khác nhau và phức tạp thì việc tiếp nhận di sản và thực hiện nghĩa vụ đóng thuế sẽ gây nên áp lực lớn cho người nhận di sản
• Từ 02 nội dung trên dẫn đến việc người nhận di sản thừa kế có thể ra quyết định từ chối nhận di sản thừa kế, từ đó phần di sản thừa kế đó sẽ được chia lại theo quy định của pháp luật đối với những người thuộc hàng thừa kế của người lập di chúc.
• Tác động đến hoạt động của một số doanh nghiệp: Đối với di sản là cổ phần, phần vốn góp tại một số doanh nghiệp thì khi người thừa kế di sản xác lập quyền sở hữu đối với di sản thì họ cũng sẽ kế thừa quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu phần vốn góp, cổ phần tại doanh nghiệp. Điều này có thể gây ảnh hưởng đến việc quản lý, điều hành và phát triển của doanh nghiệp trong tương lai ngắn hạn.

Mức thuế thừa kế tại các quốc gia khác trên thế giới

Như đã trình bày ở phần mở đầu, hiện nay nhiều quốc gia cũng ấn định mức thuế thừa kế, tuy nhiên mức thuế suất sẽ có những sự khác nhau, nếu thuế suất thừa kế của Việt Nam là 10% thì thuế suất của các nước khác là:

Bên cạnh đó, vẫn có một số quốc gia và vùng lãnh thổ không áp dụng mức thuế thừa kế (thuế suất 0%) bao gồm:

• Thụy Điển;
• Slovenia;
• Nga;
• Bồ Đào Nha;
• Ấn Độ;
• Hồng Kong;
• Mexico;
• China;
• Singapore;
• Pakistan;
• Estonia;

Qua đó, chúng ta có cách hình dung khái quát về mức đóng và thuế suất đối với thuế thừa kế của các quốc gia khác trong khu vực và trên thế giới. Phần lớn các quốc gia đều lựa chọn mức tối thiểu là 10% thuế suất đối với thuế thừa kế, do đó, Việt Nam ấn định mức thuế suất 10% là hợp lý và tương đối “mềm mỏng” đối với sắc thuế này

Dịch vụ tư vấn pháp luật của Luật Việt An

• Tư vấn pháp luật cho khách hàng về toàn bộ quy trình nhận thừa kế;
• Tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của khách hàng, đại diện theo ủy quyền cho khách hàng tham gia giải quyết tranh chấp về di sản thừa kế;
• Tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của khách hàng về mức thuế thừa kế phải đóng;
• Soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản thừa kế cho khách hàng;
• Thực hiện thủ tục kê khai và đóng thuế thừa kế cho khách hàng tại cơ quan thuế;
• Đại diện cho khách hàng tham gia vào các buổi hòa giải, tố tụng tại tòa và làm việc với các cơ quan, tổ chức khác (nếu có)

Trên đây là những tư vấn của Luật Việt An để trả lời cho câu hỏi: Nhận thừa kế có phải đóng thuế không?. Quý khách có nhu cầu tư vấn về các vấn đề pháp lý liên quan đến thừa kế, vui lòng liên hệ đến Luật Việt An để được hỗ trợ tốt nhất.