Quyền sở hữu trí tuệ đối với tên thương mại

Hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp luôn gắn liền với tên của doanh nghiệp đó. Tên thương mại là một đối tượng thuộc quyền sở hữu trí tuệ và đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của một doanh nghiệp. Tuy nhiên, hành vi xâm phạm quyền đối với tên thương mại đang diễn ra ngày càng nhiều trong cuộc sống. Trong bài viết dưới đây, Luật Việt An sẽ cung cấp cho quý khách hàng một vài thông tin liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ đối với tên thương mại.

Cơ sở pháp lý

• Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi bổ sung 2009, 2019, 2022;
• Nghị định 65/2023/NĐ-CP hướng dẫn Luật Sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp, bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng và quản lý Nhà nước về sở hữu trí tuệ;
• Nghị định 99/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP.

Tên thương mại là gì?

Căn cứ theo quy định tại Khoản 21 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ, tên thương mại là tên gọi của tổ chức, cá nhân dùng trong hoạt động kinh doanh để phân biệt chủ thể kinh doanh mang tên gọi đó với chủ thể kinh doanh khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh.

Tên thương mại là một đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp, thuộc phạm vi bảo hộ của Luật Sở hữu trí tuệ, đặc biệt là khi đặt trong mối quan hệ với nhãn hiệu của doanh nghiệp. Quyền sở hữu công nghiệp đối với tên thương mại được xác lập trên cơ sở sử dụng hợp pháp tên thương mại đó.

Một vài ví dụ về tên thương mại nổi tiếng ở Việt Nam hiện nay:

• Lavie – Nước khoáng thiên nhiên, tên viết tắt: Lavie Water;
• Cà phê Trung Nguyên.

Phân biệt tên thương mại và tên doanh nghiệp

Điều kiện bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với tên thương mại

Tên thương mại có khả năng được bảo hộ nếu đáp ứng các điều kiện sau:

• Có khả năng phân biệt giữa chủ thể kinh doanh mang tên đó với chủ thể kinh doanh khác;
• Chứa thành phần tên riêng, trừ trường hợp đã được biết đến rộng rãi;
• Không trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với tên thương mại mà người khác đã sử dụng trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh;
• Không trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu của người khác hoặc với chỉ dẫn địa lý đã được bảo hộ trước ngày tên thương mại đó được sử dụng.

Xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với tên thương mại

Khái niệm

Xâm phạm quyền đối với tên thương mại có thể hiểu là mọi hành vi sử dụng chỉ dẫn thương mại nào trùng hoặc tương tự với tên thương mại của người khác đã được sử dụng trước cho cùng loại sản phẩm, dịch vụ hoặc cho sản phẩm, dịch vụ tương tự, gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh, cơ sở kinh doanh, hoạt động kinh doanh dưới tên thương mại đó.

Yếu tố xâm phạm quyền đối với tên thương mại

Theo điều 79 Nghị định 65/2023/NĐ-CP quy định về yếu tố xâm phạm quyền đối với tên thương mại, yếu tố xâm phạm quyền đối với tên thương mại bao gồm các yếu tố sau:

• Yếu tố xâm phạm quyền đối với tên thương mại được thể hiện dưới dạng chỉ dẫn thương mại gắn trên hàng hóa, bao bì hàng hóa, phương tiện dịch vụ, giấy tờ giao dịch, biển hiệu, phương tiện quảng cáo và các phương tiện kinh doanh khác, trùng hoặc tương tự tới mức gây nhầm lẫn với tên thương mại được bảo hộ;
• Căn cứ để xem xét yếu tố xâm phạm quyền đối với tên thương mại là phạm vi bảo hộ tên thương mại được xác định trên cơ sở các chứng cứ thể hiện việc sử dụng tên thương mại đó một cách hợp pháp do chủ sở hữu tên thương mại cung cấp, trong đó xác định cụ thể về chủ thể kinh doanh, cơ sở kinh doanh, hoạt động kinh doanh, lĩnh vực kinh doanh và khu vực kinh doanh và quá trình sử dụng tên thương mại;

Để xác định một dấu hiệu bị nghi ngờ có phải là yếu tố xâm phạm quyền đối với tên thương mại hay không, cần phải so sánh dấu hiệu đó với tên thương mại được bảo hộ, so sánh chủ thể kinh doanh, cơ sở kinh doanh, hoạt động kinh doanh liên quan đến dấu hiệu bị nghi ngờ, so sánh hàng hóa, dịch vụ mang dấu hiệu đó với hàng hóa, dịch vụ của tên thương mại được bảo hộ, dựa trên các căn cứ sau đây:

• Dấu hiệu bị nghi ngờ trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với tên thương mại được bảo hộ; trong đó một dấu hiệu bị coi là trùng với tên thương mại được bảo hộ nếu giống với tên thương mại về cấu tạo từ ngữ, kể cả cách phát âm, phiên âm đối với tên thương mại; một dấu hiệu bị coi là tương tự với tên thương mại được bảo hộ nếu tương tự về cấu tạo, cách phát âm, phiên âm đối với tên thương mại, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng về chủ thể kinh doanh, cơ sở kinh doanh, hoạt động kinh doanh dưới tên thương mại được bảo hộ;
• Hàng hóa, dịch vụ mang dấu hiệu bị nghi ngờ bị coi là trùng hoặc tương tự với hàng hóa, dịch vụ mang tên thương mại được bảo hộ nếu trùng hoặc tương tự nhau về bản chất hoặc chức năng, công dụng và có cùng kênh tiêu thụ; hoặc có mối liên quan với nhau về bản chất hoặc chức năng hoặc phương thức thực hiện.

Các biện pháp xử lý hành vi xâm phạm quyền đối với tên thương mại

Việc xử lý hành vi xâm phạm quyền đối với tên thương mại còn mới và mang tính đặc thù, và có thể được giải quyết bằng các biện pháp sau:

Áp dụng biện pháp dân sự

Theo đó, Tòa án sẽ áp dụng các biện pháp dân sự để xử lý tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền đối với tên thương mại, bao gồm:

• Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm;
• Xin lỗi, cải chính công khai;
• Thực hiện nghĩa vụ dân sự;
• Bồi thường thiệt hại.

Áp dụng biện pháp hành chính

Tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi xâm phạm quyền đối với tên thương mại bị buộc phải chấm dứt hành vi xâm phạm và bị áp dụng một trong số các hình thức xử phạt hành chính sau:

• Cảnh cáo;
• Phạt tiền;
• Đình chỉ có thời hạn hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực đã xảy ra vi phạm (hình thức xử phạt bổ sung có thể áp dụng).

Áp dụng biện pháp hình sự

Bên có hành vi xâm phạm có yếu tố cấu thành tội phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật hình sự.

Mức xử phạt hành chính

Căn cứ theo Điều 11 Nghị định 99/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 10 Điều 1 Nghị định 126/2021/NĐ-CP, mức xử phạt hành chính đối với hành vi xâm phạm quyền đối với tên thương mại cụ thể như sau:

• Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 250.000.000 đồng (tùy thuộc vào giá trị hàng hóa, dịch vụ vi phạm) đối với các hành vi buôn bán; chào hàng; vận chuyển, kể cả quá cảnh; tàng trữ; trưng bày để bán hàng hóa, dịch vụ xâm phạm quyền đối với tên thương mại;
• Phạt tiền bằng 1,2 lần mức tiền phạt quy định tương ứng với từng hành vi vi phạm nhưng không vượt quá 250.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
• Sản xuất bao gồm: Thiết kế, chế tạo, gia công, lắp ráp, chế biến, đóng gói hàng hóa mang dấu hiệu xâm phạm quyền đối với tên thương mại;
• Đặt hàng, giao việc, thuê người khác thực hiện hành vi trên.
• Hình thức xử phạt bổ sung: Đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ vi phạm từ 01 tháng đến 03 tháng.

Biện pháp khắc phục hậu quả

• Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm và tiêu hủy yếu tố vi phạm;
• Buộc tiêu hủy tang vật, phương tiện vi phạm nếu không loại bỏ được yếu tố vi phạm; hàng hóa vi phạm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường; tem, nhãn, bao bì, vật phẩm vi phạm;
• Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hàng hóa quá cảnh xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với hành vi vi phạm;
• Buộc thay đổi tên doanh nghiệp, loại bỏ yếu tố vi phạm trong tên doanh nghiệp đối với hành vi vi phạm;
• Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.

Dịch vụ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với tên thương mại của Luật Việt An

• Tư vấn pháp luật về xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ;
• Hỗ trợ xác định, phân tích, đánh giá hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ;
• Hỗ trợ các phương thức để bảo vệ quyền lợi và xử lý hành vi xâm phạm quyền;
• Soạn thảo các văn bản, hồ sơ, đại diện cho khách hàng, liên hệ với cơ quan nhà nước trong quá trình bảo vệ quyền lợi;
• Trao đổi, cung cấp thông tin cho khách hàng trong tiến trình làm thủ tục để xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hoặc có nhu cầu hỗ trợ dịch vụ liên quan đến quyền đối với tên thương mại, xin vui lòng liên hệ Công ty luật Việt An để được hỗ trợ tốt nhất.