Thành lập công ty kinh doanh vận tải đường sắt (Railway)

Trong bối cảnh hệ thống giao thông vận tải Việt Nam ngày càng phát triển và hội nhập mạnh mẽ với khu vực cũng như thế giới, vận tải đường sắt vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc kết nối các trung tâm kinh tế, khu công nghiệp và cảng biển lớn. Với lợi thế về chi phí, khả năng vận chuyển hàng hóa khối lượng lớn và tính ổn định cao, ngành đường sắt đang dần được nhiều doanh nghiệp lựa chọn để đầu tư kinh doanh. Việc thành lập công ty trong lĩnh vực kinh doanh vận tải đường sắt (Railway) không chỉ mở ra cơ hội khai thác hiệu quả tiềm năng của hạ tầng sẵn có, mà còn góp phần thúc đẩy phát triển bền vững trong lĩnh vực logistics và vận tải đa phương thức. Sau đây, Luật Việt An sẽ tư vấn về thành lập công ty kinh doanh vận tải đường sắt theo quy định pháp luật hiện hành.

Kinh doanh vận tải đường sắt là gì?

Kinh doanh vận tải đường sắt là hoạt động kinh doanh liên quan đến việc cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa và/hoặc hành khách bằng hệ thống đường sắt. Đây là một lĩnh vực rộng lớn và phức tạp, bao gồm nhiều khía cạnh và hoạt động khác nhau.

Căn cứ theo quy định tại khoản 21 Điều 3 Luật Đường sắt 2017 thì kinh doanh vận tải đường sắt là việc thực hiện vận chuyển hành khách, hành lý và hàng hóa bằng đường sắt nhằm mục đích sinh lợi.

Lưu ý, từ 1/1/2026, Luật Đường sắt năm 2025 sẽ chính thức có hiệu lực, thay thế Luật Đường sắt năm 2017. Theo đó, Điều 49 Luật Đường sắt 2025 cũng quy định: Kinh doanh vận tải đường sắt là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, gồm:

• Kinh doanh vận tải hành khách;
• Kinh doanh vận tải hành lý;
• Kinh doanh vận tải hàng hóa trên đường sắt.

Khi có nhu cầu thành lập công ty trong lĩnh vực kinh doanh vận tải đường sắt, cần lưu ý những điều kiện theo quy định pháp luật:

• Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài;
• Điều kiện thành lập công ty theo Luật Doanh nghiệp;
• Điều kiện kinh doanh vận tải đường sắt theo Luật Đường sắt;

Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài

Theo Biểu cam kết WTO của Việt Nam, dịch vụ vận tải đường sắt bao gồm dịch vụ vận tải hành khách (CPC 7111) và dịch vụ vận tải hàng hóa (CPC 7112).

Theo đó, không có hạn chế tiếp cận thị trường dịch vụ vận tải đường sắt đối với nhà đầu tư nước ngoài, trừ trường hợp: các nhà cung cấp nước ngoài được cung cấp dịch vụ vận tải hàng hóa thông qua việc thành lập liên doanh với đối tác Việt Nam trong đó phần vốn góp của phía nước ngoài không được vượt quá 49% tổng vốn pháp định.

Điều kiện thành lập công ty kinh doanh vận tải đường sắt theo Luật Doanh nghiệp

Để thành lập doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt, cần đáp ứng các điều kiện về thành lập doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp năm 2020, sửa đổi năm 2025 như sau:

Điều kiện về loại hình doanh nghiệp

Hiện nay, pháp luật không quy định giới hạn về loại hình doanh nghiệp khi kinh doanh vận tải đường sắt. Do đó, công ty kinh doanh vận tải đường sắt có thể được thành lập dưới một trong các hình thức theo Luật Doanh nghiệp năm 2020 như:

• Công ty TNHH;
• Công ty cổ phần;
• Công ty hợp danh;
• Doanh nghiệp tư nhân.

Điều kiện về chủ thể

Tổ chức, cá nhân có quyền thành lập doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt, trừ một số trường hợp không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp theo Khoản 2 Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020.

Điều kiện về tên gọi

Theo Điều 37 của Luật Doanh nghiệp 2020, tên công ty phải bao gồm hai thành tố loại hình công ty và tên riêng.

• Tên công ty phải được gắn tại trụ sở chính, chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp. Tên công ty phải được in hoặc viết trên các giấy tờ giao dịch, hồ sơ tài liệu và ấn phẩm do doanh nghiệp phát hành.
• Không được đặt tên trùng hoặc tên gây nhầm lẫn với tên của doanh nghiệp đã đăng ký.

Điều kiện về trụ sở

• Trụ sở chính của doanh nghiệp đặt trên lãnh thổ Việt Nam, là địa chỉ liên lạc của doanh nghiệp và được xác định theo địa giới đơn vị hành chính; có số điện thoại, số fax và thư điện tử (nếu có).
• Doanh nghiệp nên lựa chọn địa chỉ nhà riêng (có sổ đỏ), địa chỉ của tòa nhà văn phòng và những nơi có chức năng kinh doanh thương mại.

Điều kiện về mã ngành nghề kinh doanh

Theo Quyết định số 36/2025/QĐ-TTg, và bảng phân loại mã ngành nghề CPC trong cam kết WTO, doanh nghiệp có thể đăng ký một số mã ngành nghề thuộc lĩnh vực vận tải đường sắt như:

Mã ngành nghề 4911: Vận tải hành khách đường sắt:

• Nhóm này gồm: Vận tải hành khách và/hoặc hàng hóa bằng tàu hỏa chạy trên mạng lưới đường sắt được trải rộng trên một vùng, một khu vực địa lý hoặc vận hành ở khoảng cách ngắn tại mạng đường sắt nội bộ.
• Nhóm này cũng gồm: Vận tải hành khách bằng đường bộ trong nội thành, ngoại thành bằng tàu như: tàu điện ngầm, tàu điện chạy bằng tuyến đường ray trên mặt đất hoặc tuyến đường ray trên cao,… Đặc thù của các phương thức vận tải này là chạy trên các tuyến đường theo lịch trình, giờ cố định, các bến đỗ cố định để đón, trả khách.

Mã ngành nghề 4912: Vận tải hàng hóa đường sắt:

• Nhóm này gồm: Vận tải hàng hóa bằng đường sắt liên tỉnh, nội thành và ngoại thành.
• Nhóm này cũng gồm: Vận tải hàng hóa bằng cáp treo; Dịch vụ kéo được cung cấp trên một khoảng cách dài.

Điều kiện kinh doanh vận tải đường sắt tại Việt Nam

Để thành lập công ty kinh doanh vận tải đường sắt, cần đáp ứng các điều kiện kinh doanh vận tải đường sắt tại Điều 21 Nghị định 65/2018/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 01/2022/NĐ-CP, Nghị định 91/2023/NĐ-CP, cụ thể:

• Có bộ phận phụ trách công tác an toàn vận tải đường sắt.
• Có ít nhất 01 người phụ trách công tác an toàn có trình độ đại học về chuyên ngành vận tải đường sắt và có ít nhất 03 năm kinh nghiệm làm việc trực tiếp về quản lý, khai thác vận tải đường sắt.
• Người được giao chịu trách nhiệm chính về quản lý kỹ thuật khai thác vận tải phải có trình độ đại học và có ít nhất 03 năm kinh nghiệm làm việc về khai thác vận tải đường sắt.

Ngoài ra, cần lưu ý:

• Giá vận tải hành khách nội địa trên đường sắt quốc gia do doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt quyết định trên cơ sở mức giá tối đa do Nhà nước định giá. Giá vận tải hành khách trên đường sắt địa phương do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh định giá cụ thể.
• Phụ thu ngoài giá vận tải hành khách, hành lý, hàng hóa nội địa trên đường sắt quốc gia là khoản tiền phải trả thêm cho doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt; phụ thu ngoài giá do doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt quyết định và chịu trách nhiệm.
• Doanh nghiệp kinh doanh vận tải hành khách phải mua bảo hiểm cho hành khách.

Thủ tục thành lập công ty kinh doanh vận tải đường sắt

Bước 1: Xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

• Đối với thành lập doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt có vốn đầu tư nước ngoài thuộc Điều 37 Luật Đầu tư 2020, cần phải xin cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư
• Hồ sơ đăng ký đầu tư theo khoản 1 Điều 36 Nghị định 31/2021/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Điểm a Khoản 12 Điều 1 Nghị định 239/2025/NĐ-CP và được gửi đến cho cơ quan đăng ký đầu tư cấp tỉnh.
• Theo khoản 3 Điều 36 Nghị định 31/2021/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Điểm b Khoản 12 Điều 1 Nghị định 239/2025/NĐ-CP, cơ quan đăng ký đầu tư cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho nhà đầu tư trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ khi dự án đáp ứng các điều kiện.

Bước 2: Xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp

• Sau khi dự án đầu tư được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư thì tiếp tục làm thủ tục để cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
• Hồ sơ được quy định tại Điều 19 đến Điều 22 Luật Doanh nghiệp năm 2020 (sửa đổi năm 2025) và hướng dẫn tại Chương III Nghị định 168/2025/NĐ-CP và gửi đến cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh.
• Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh xem xét tính hợp lệ của hồ sơ và cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho doanh nghiệp theo quy định; trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh thông báo bằng văn bản nội dung cần sửa đổi, bổ sung cho doanh nghiệp.

Lưu ý đối với vận tải hàng nguy hiểm bằng đường sắt

• Người thuê vận tải hàng nguy hiểm phải có giấy phép vận tải hàng nguy hiểm do cơ quan có thẩm quyền cấp cho loại, nhóm, tên hàng nguy hiểm. Doanh nghiệp vận tải hàng nguy hiểm chỉ tiến hành vận tải khi có giấy phép vận tải hàng nguy hiểm và hàng nguy hiểm có đủ giấy tờ, được đóng gói, dán nhãn theo đúng quy định.
• Thẩm quyền, hồ sơ, trình tự, thủ tục, thời hạn cấp giấy phép vận tải hàng nguy hiểm được quy định chi tiết tại Điều 39, Điều 41 Nghị định 65/2018/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 01/2022/NĐ-CP, Nghị định 91/2023/NĐ-CP.

Dịch vụ tư vấn pháp luật về thành lập công ty của Luật Việt An

• Tư vấn điều kiện thành lập doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt;
• Soạn thảo hồ sơ thành lập doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt;
• Điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho doanh nghiệp;
• Đại diện khách hàng thực hiện thủ tục thành lập công ty tại cơ quan có thẩm quyền;
• Đăng ký hóa đơn, kê khai thuế, mua chữ ký số, làm biển công ty và các dịch vụ sau thành lập cho doanh nghiệp;
• Đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ cho nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp của doanh nghiệp;
• Dịch vụ xin cấp Giấy con cho doanh nghiệp;
• Tư vấn pháp lý thường xuyên cho doanh nghiệp trong quá trình hoạt động.

Trên đây là tư vấn về điều kiện thành lập công ty kinh doanh vận tải đường sắt. Quý khách hàng có nhu cầu hỗ trợ pháp lý về thành lập công ty/doanh nghiệp, xin vui lòng liên hệ dịch vụ tư vấn của Luật Việt An để được hỗ trợ tốt nhất!