Hòa giải viên lao động

Hiện nay, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động theo pháp luật Việt Nam bao gồm HGV lao động (HGV lao động), Hội đồng trọng tài lao động, Tòa án nhân dân. Trong đó, giải quyết tranh chấp bằng hòa giải thông qua HGV lao động thường được các bên lựa chọn bởi những ưu điểm nhất định. Sau đây, Luật Việt An sẽ phân tích về HGV lao động theo quy định pháp luật hiện hành.

Căn cứ pháp lý

• Bộ luật Lao động năm 2019;
• Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết một số điều của Bộ luật Lao động năm 2019, được sửa đổi bổ sung năm 2022, 2024;
• Nghị định 22/2017/NĐ-CP về hòa giải thương mại.

Hòa giải viên lao động là gì?

Khái niệm

Theo Khoản 1 Điều 184 Bộ luật Lao động năm 2019, HGV lao động là người do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh bổ nhiệm để hòa giải tranh chấp lao động, tranh chấp về hợp đồng đào tạo nghề; hỗ trợ phát triển quan hệ lao động.

Như vậy, HGV lao động có thẩm quyền giải quyết tất cả các tranh chấp lao động bao gồm tranh chấp lao động cá nhân, tập thể và tranh chấp phát sinh từ quan hệ liên quan đến lao động. Ngoài ra, so với Bộ luật Lao động 2012, HGV lao động cũng có thêm thẩm quyền hỗ trợ phát triển quan hệ lao động tại địa phương.

Ưu điểm

• Khác với thương lượng chỉ có hai bên, giải quyết tranh chấp lao động thông qua HGV lao động có sự tham gia của bên thứ ba trung lập, giúp các bên đạt được thỏa thuận một cách dễ dàng.
• Trong quá trình hòa giải, HGV lao động có quyền điều khiển, kiểm soát hoạt động các bên, giúp đưa ra chỉ dẫn, gợi ý để các lựa chọn và cùng quyết định.
• Hòa giải không mang tính quyền lực nhà nước, không ra quyết định về vụ việc song có thể có mức độ can thiệp nhất định, chi phối tới ý chí của các bên tranh chấp.
• Trình tự, thủ tục giải quyết nhanh chóng và tiết kiệm chi phí hơn so với phương thức Trọng tài, Tòa án.

Trường hợp nào bắt buộc phải tiến hành giải quyết tranh chấp qua hòa giải?

Đối với tranh chấp lao động cá nhân

Theo Khoản 1 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, tranh chấp lao động cá nhân phải được giải quyết thông qua thủ tục hòa giải của HGV lao động trước khi yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án giải quyết, trừ các tranh chấp sau đây không bắt buộc phải qua thủ tục hòa giải:

• Về xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải hoặc về trường hợp bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động;
• Về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động;
• Giữa người giúp việc gia đình với người sử dụng lao động;
• Về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp,nbảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;
• Về bồi thường thiệt hại giữa người lao động với doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng;
• Giữa người lao động thuê lại với người sử dụng lao động thuê lại.

Đối với tranh chấp lao động tập thể

Theo Khoản 2 Điều 191, Khoản 2 Điều 195 Bộ luật Lao động 2019, tranh chấp lao động tập thể về quyền và lợi ích đều phải được giải quyết thông qua thủ tục hòa giải của HGV lao động trước khi yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết hoặc Tòa án giải quyết.

Điều kiện, tiêu chuẩn bổ nhiệm hòa giải viên lao động

Theo Điều 92 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, điều kiện tiêu chuẩn để bổ nhiệm HGV lao động bao gồm:

• Là công dân Việt Nam, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của Bộ luật Dân sự, có sức khỏe và phẩm chất đạo đức tốt.
• Có trình độ đại học trở lên và có ít nhất 03 năm làm việc trong lĩnh vực có liên quan đến quan hệ lao động.
• Không thuộc diện đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đã chấp hành xong bản án nhưng chưa được xóa án tích.

Theo đó, căn cứ kế hoạch tuyển chọn, bổ nhiệm HGV lao động được Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội có văn bản thông báo công khai việc tuyển chọn HGV lao động.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định bổ nhiệm HGV lao động. Thời hạn bổ nhiệm HGV lao động tối đa không quá 05 năm.

Trình tự, thủ tục cử hòa giải viên lao động

Theo Điều 95 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, trình tự, thủ tục cử HGV lao động để thực hiện nhiệm vụ hòa giải được quy định như sau:

Tiếp nhận đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp

• Đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động, tranh chấp về hợp đồng đào tạo nghề và yêu cầu hỗ trợ phát triển quan hệ lao động được gửi đến Sở Lao động – Thương binh và Xã hội hoặc Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội hoặc HGV lao động.
• Trường hợp HGV lao động trực tiếp nhận đơn yêu cầu: Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi tiếp nhận đơn, HGV lao động phải chuyển cho Sở Lao động – Thương binh và Xã hội hoặc Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội đang quản lý HGV lao động để phân loại xử lý.

Phân loại và cử hòa giải viên

• Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu, theo phân cấp quản lý, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội hoặc Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội có trách nhiệm phân loại và có văn bản cử HGV lao động giải quyết theo quy định.
• Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi tiếp nhận đơn, theo phân cấp quản lý, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội hoặc Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội ra văn bản cử HGV lao động theo quy định.

Sự khác nhau giữa HGV lao động so với hòa giải viên thương mại, trọng tài viên lao động

Theo Bộ luật Lao động năm 2019, Nghị định 145/2020/NĐ-CP và Nghị định 22/2017/NĐ-CP, có thể nhận thấy HGV lao động có sự khác biệt so với hòa giải viên thương mại, trọng tài viên lao động như sau:

Dịch vụ pháp lý về giải quyết tranh chấp lao động của Luật Việt An

• Tư vấn lựa chọn phương thức trọng tài phù hợp để giải quyết tranh chấp lao động;
• Tư vấn pháp luật lao động cho doanh nghiệp, người lao động;
• Tư vấn quyền và nghĩa vụ của các bên tranh chấp; tư vấn các phương án giải quyết tranh chấp lao động, tranh chấp thương mại;
• Hướng dẫn khách hàng thu thập chứng cứ, tài liệu để giải quyết tranh chấp;
• Tư vấn trình tự, thủ tục yêu giải quyết tranh chấp bằng hòa giải, trọng tài;
• Đại diện theo ủy quyền hoặc luật sư đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trước Hội đồng trọng tài, Tòa án.

Qúy khách hàng có thắc mắc liên quan hoặc có nhu cầu hỗ trợ pháp lý về giải quyết tranh chấp bằng hòa giải hoặc trọng tài, vui lòng liên hệ Luật Việt An để được hỗ trợ tốt nhất!

Bài viết được cập nhật đến tháng 4/2024, bất kỳ sự thay đổi về pháp luật nào chưa được cập nhật, vui lòng liên hệ đến Luật Việt An để được hỗ trợ.