Phán quyết của trọng tài được thi hành như thế nào?

Ngày nay, với sự phát triển nền kinh tế những tranh chấp xảy ra trong hoạt động thương mại ngày càng nhiều. Giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài thương mại là một trong những phương thức giải quyết tranh chấp ngày càng phổ biến. Theo đó, khi giải quyết tranh chấp tại trọng tài thì Hội đồng trọng tài đóng vai trò quan trọng, đây chính là chủ thể đưa ra phán quyết cuối cùng, có hiệu lực thi hành với các bên. Vậy phán quyết của trọng tài được thi hành như thế nào? Trong bài viết dưới đây, Luật Việt An sẽ trình bày những nội dung pháp lý có liên quan đến việc thi hành phán quyết của trọng tài.

Cơ sở pháp lý

• Bộ luật Tố tụng dân sự 2015;
• Luật Trọng tài thương mại 2010.
• Luật Thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung 2014, 2018, 2020.

Khái quát về phán quyết trọng tài tại Việt Nam

Theo khoản 10 Điều 3 Luật Trọng tài thương mại 2010, phán quyết trọng tài là quyết định của Hội đồng trọng tài giải quyết toàn bộ nội dung vụ tranh chấp và chấm dứt tố tụng trọng tài.

Thi hành phán quyết trọng tài là hành vi tự nguyện thực hiện phán quyết trọng tài của các bên tranh chấp hoặc hành vi của cơ quan nhà nước có thẩm quyền buộc các bên tranh chấp phải thực hiện phán quyết theo một trình tự, thủ tục do pháp luật quy định. Không có kết quả của hoạt động tố tụng trọng tài thì không thể có hoạt động thi hành phán quyết trọng tài.

Điều 60 Luật Trọng tài thương mại 2010, nguyên tắc ra phán quyết được quy định như sau:

• Hội đồng trọng tài ra phán quyết trọng tài bằng cách biểu quyết theo nguyên tắc đa số.
• Trường hợp biểu quyết không đạt được đa số thì phán quyết trọng tài được lập theo ý kiến của Chủ tịch Hội đồng trọng tài.

Hình thức phán quyết trọng tài?

Điều 61 Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định phán quyết trọng tài phải được lập bằng văn bản. Lưu ý:

• Khi có Trọng tài viên không ký tên vào phán quyết trọng tài, Chủ tịch Hội đồng trọng tài phải ghi việc này trong phán quyết trọng tài và nêu rõ lý do. Trong trường hợp này, phán quyết trọng tài vẫn có hiệu lực.
• Phán quyết trọng tài phải được gửi cho các bên ngay sau ngày ban hành.
• Phán quyết trọng tài là chung thẩm và có hiệu lực kể từ ngày ban hành.

Phán quyết của trọng tài được thi hành như thế nào?

Về nguyên tắc, Điều 65 Luật Trọng tài thương mại 2010 Nhà nước khuyến khích các bên thi hành phán quyết trọng tài một cách tự nguyện. Trong trường hợp các bên không thiện chí thi hành, cố tình trốn tránh thực hiện nghĩa vụ, với điều kiện không có yêu cầu huỷ phán quyết trọng tài được nộp cho Tòa án thì một trong các bên có thể yêu cầu thi hành phán quyết trọng tài theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự theo quy định tại Điều 67 Luật Trọng tài thương mại 2010. Theo đó, bên được thi hành phán quyết trọng tài có quyền làm đơn yêu cầu Cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền thi hành phán quyết trọng tài.

Việc thi hành phán quyết trọng tài sẽ được thực hiện mà không cần thông qua sự chấp thuận hay phê duyệt của cơ quan toà án, đây là ưu điểm của phương thức giải quyết tranh chấp thương mại bằng Trọng tài thương mại. Tuy nhiên đối với các phán quyết của trọng tài thương mại quốc tế, người được thi hành phải thực hiện thủ tục công nhận phán quyết trọng tài nước ngoài tại Việt Nam theo quy định của Công ước New York 1958 được thể chế hóa tại Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 trước khi yêu cầu cưỡng chế thi hành phán quyết trọng tài.

Trình tự công nhận phán quyết trọng tài quốc tế

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự trình tự công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài như sau:

Bước 1: Gửi đơn yêu cầu công nhận phán quyết trọng tài nước ngoài

Người có quyền nộp đơn đảm bảo theo Điều 425 Bộ luật Tố tụng Dân sự. Hình thức và nội dung đơn yêu cầu công nhận phán của Trọng tài nước ngoài phải tuân thủ Điều 452 BLTTDS.

Bước 2: Xử lý đơn yêu cầu

Tòa án có thẩm quyền thụ lý và giải quyết. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn, Chánh án Tòa án phân công một Thẩm phán giải quyết đơn yêu cầu.

Bước 3: Thụ lý hồ sơ

Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ do Bộ Tư pháp chuyển đến Tòa án có thẩm quyền căn cứ vào Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 để xem xét, thụ lý và thông báo bằng văn bản cho người được thi hành, người phải thi hành hoặc người đại diện hợp pháp của họ tại Việt Nam, Viện kiểm sát cùng cấp và Bộ Tư pháp.

Bước 4: Chuẩn bị xét đơn yêu cầu

Trong thời hạn 02 tháng kể từ ngày thụ lý. Trong thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu, Tòa án có quyền yêu cầu người được thi hành giải thích những điểm chưa rõ trong đơn. Trong trường hợp này, thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu được kéo dài nhưng không quá 02 tháng.

Bước 5: Mở phiên họp xét đơn yêu cầu

Việc xét đơn yêu cầu được tiến hành tại phiên họp do Hội đồng xét đơn yêu cầu gồm ba Thẩm phán thực hiện, trong đó một Thẩm phán làm chủ tọa theo sự phân công của Chánh án Tòa án.

Khi xem xét đơn yêu cầu công nhận Hội đồng không được xét xử lại tranh chấp đã được Trọng tài nước ngoài ra phán quyết.

Bước 6: Ra quyết định công nhận phán quyết của Trọng tài nước ngoài

Sau khi xem xét đơn yêu cầu, giấy tờ, tài liệu kèm theo, nghe ý kiến của người được triệu tập, của Kiểm sát viên, Hội đồng thảo luận và quyết định theo đa số.

Hội đồng ra quyết định công nhận hoặc không công nhận phán quyết của Trọng tài nước ngoài.

Trình tự thi hành phán quyết trọng tài

Trình tự thủ tục thi hành phàn quyết trọng tài được thực hiện tương tự thủ tục thi hành án được quy định tại Luật thi hành án dân sự gồm các bước sau:

Bước 1: Gửi đơn yêu cầu thi hành án

Hết thời hạn tự nguyện thi hành phán quyết trọng tài theo quy định, người được thi hành án có quyền làm đơn yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền thi hành phán quyết trọng tài.

Bước 2: Thụ lý hoặc từ chối nhận đơn yêu cầu thi hành án

Khi nhận đơn yêu cầu thi hành án, cơ quan thi hành án dân sự phải kiểm tra cụ thể nội dung đơn và các tài liệu kèm theo. nếu xét thấy đơn yêu cầu của người được thi hành án đầy đủ nội dung theo quy định của pháp luật và không thuộc các trường hợp từ chối nhận đơn yêu cầu thi hành án thì cơ quan thi hành án dân sự sẽ thụ lý đơn yêu cầu thi hành án và ra quyết định thi hành án theo đơn yêu cầu của người được thi hành án.

Bước 3: Ra quyết định thi hành án

Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu thi hành án, thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra quyết định thi hành án dân sự theo đơn yêu cầu.

Bước 4: Tổ chức thi hành quyết định thi hành án

Quyết định thi hành án dân sự có hiệu lực kể từ ngày ký. Trong thời hạn 2 ngày làm việc kể từ ngày quyết định thi hành án, thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự phải phân công chấp hành viên tổ chức thi hành quyết định thi hành án đó.

Bước 5: Kết thúc thi hành án

Trường hợp nào được hủy phán quyết trọng tài?

Điều 68 Luật Trọng tài thương mại 2010 phán quyết của trọng tài khi Tòa án xem xét việc hủy phán quyết khi có đơn yêu cầu của một bên. Phán quyết của bị hủy trong các trường hợp sau:

• Không có thoả thuận trọng tài hoặc thỏa thuận trọng tài vô hiệu;
• Thành phần Hội đồng trọng tài, thủ tục tố tụng trọng tài không phù hợp với thoả thuận hoặc trái với các quy định;
• Vụ tranh chấp không thuộc thẩm quyền của Hội đồng trọng tài
• Chứng cứ do các bên cung cấp là giả mạo;
• Trọng tài viên nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác của một bên tranh chấp;
• Phán quyết trọng tài trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam.

Sau khi Tòa án xem xét đơn yêu cầu hủy phán quyết trọng tài, nghĩa vụ chứng minh được xác định như sau:

• Bên yêu cầu hủy phán quyết trọng tài có nghĩa vụ chứng minh Hội đồng trọng tài đã ra phán quyết thuộc một trong các trường hợp đó;
• Đối với yêu cầu hủy phán quyết trọng tài Tòa án có trách nhiệm chủ động xác minh thu thập chứng cứ để quyết định hủy hay không.

Thủ tục thi hành phán quyết trọng tài có khác thủ tục thi hành bản án của Tòa án không?

Về cơ bản hai thủ tục này được thực hiện theo quy định của Luật Thi hành án dân sự nên sẽ giống nhau.

Dịch vụ tư vấn giải quyết tranh chấp của Luật Việt An

• Tư vấn hồ sơ, thủ tục yêu cầu thi hành phán quyết trọng tài;
• Đại diện khách hàng tham gia giải quyết tranh chấp tại trọng tài thương mại;
• Tư vấn pháp luật liên quan đến trọng tài thương mại tại Việt Nam.

Quý khách hàng có thắc mắc hoặc có nhu cầu về mặt pháp lý liên quan đến thi hành phán quyết trọng tài, xin vui lòng liên hệ Công ty luật Việt An để được tư vấn và hỗ trợ tốt nhất!

Bài viết được cập nhật đến tháng 4/2024, bất kỳ sự thay đổi về pháp luật nào chưa được cập nhật, vui lòng liên hệ đến Luật Việt An để được hỗ trợ.