Mức giảm trừ người phụ thuộc, người nộp thuế từ 01/01/2026

Trong bối cảnh nền kinh tế có nhiều biến động và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) gia tăng đáng kể trong những năm qua, vấn đề điều chỉnh chính sách thuế thu nhập cá nhân đã trở thành tâm điểm thảo luận tại các kỳ họp Quốc hội. Mới đây, Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh của thuế thu nhập cá nhân thay thế Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 hiện hành. Sự thay đổi này không chỉ phản ánh nỗ lực của Chính phủ trong việc khoan thư sức dân mà còn đảm bảo tính công bằng trong nghĩa vụ thuế. Với tư cách là đơn vị tư vấn pháp lý chuyên sâu, Luật Việt An xin gửi đến quý khách hàng và bạn đọc bài phân tích chi tiết về các quy định mới, đặc biệt là sự thay đổi về mức giảm trừ người phụ thuộc, người nộp thuế từ 01/01/2026, nhằm giúp các cá nhân và doanh nghiệp chủ động trong kế hoạch tài chính và tuân thủ pháp luật.

Bối cảnh điều chỉnh và sự cần thiết của chính sách mới

• Quy định pháp luật: Chính phủ có trách nhiệm trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động trên 20% so với thời điểm luật có hiệu lực hoặc thời điểm điều chỉnh gần nhất;
• Thực tế biến động giá: Kể từ năm 2020 đến nay, CPI đã tăng vượt ngưỡng 20%, khiến mức giảm trừ cũ (11 triệu đồng cho bản thân và 4,4 triệu đồng cho người phụ thuộc) không còn phù hợp với thực tế chi tiêu đời sống;
• Giảm gánh nặng cho người lao động: Việc duy trì mức cũ trong khi chi phí sinh hoạt, y tế, giáo dục tăng cao đã tạo áp lực lớn lên người làm công ăn lương;
• Mục tiêu của chính sách: Nghị quyết mới về mức giảm trừ người phụ thuộc, người nộp thuế được kỳ vọng sẽ kích cầu tiêu dùng nội địa và hỗ trợ thiết thực cho đời sống hàng triệu người dân.

Mức giảm trừ người phụ thuộc, người nộp thuế từ 01/01/2026

Theo quy định mới của Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 có hiệu lực từ 01/01/2026, mức giảm trừ khi tính thuế TNCN được tăng đáng kể như sau:

Chi tiết mức giảm trừ gia cảnh mới áp dụng cho bản thân người nộp thuế

Điểm nổi bật nhất trong lần sửa đổi này là sự gia tăng mạnh mẽ của mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế, được cụ thể hóa qua các nội dung chính sau:

• Mức giảm trừ gia cảnh cho cá nhân người nộp thuế tăng từ 11 triệu đồng/tháng lên 15,5 triệu đồng/tháng theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15;
• Quy đổi theo năm, mức giảm trừ cho bản thân sẽ là 186 triệu đồng/năm;
• Ngưỡng chịu thuế thay đổi: Nếu một cá nhân không có người phụ thuộc, cá nhân chỉ bắt đầu phải đóng thuế thu nhập cá nhân khi có thu nhập bình quân tháng trên 15,5 triệu đồng (sau khi đã trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc như BHXH, BHYT, BHTN);
• Mức tăng so với quy định tại Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 là khoảng 40,9%, một con số rất đáng kể và cao hơn nhiều so với tỷ lệ trượt giá CPI tích lũy, thể hiện nỗ lực lớn của nhà nước nhằm đảm bảo thu nhập thực tế của người dân không bị bào mòn bởi lạm phát và thuế.

Thay đổi về mức giảm trừ đối với người phụ thuộc

Song hành với việc nâng mức giảm trừ cho bản thân, mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc cũng được điều chỉnh tăng tương ứng. Cụ thể, mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc (bao gồm con cái, cha mẹ già yếu, vợ/chồng không có khả năng lao động, v.v.) sẽ tăng từ 4,4 triệu đồng/tháng lên 6,2 triệu đồng/tháng.

Như vậy, mức giảm trừ người phụ thuộc, người nộp thuế từ 01/01/2026 sẽ tạo ra một “vùng an toàn” thu nhập dưới ngưỡng nộp thuế rộng hơn rất nhiều.

Ví dụ, một người lao động có thu nhập 30 triệu đồng/tháng và nuôi 2 con nhỏ. Trước đây, họ phải chịu thuế khá cao, nhưng với quy định mới, gánh nặng này sẽ giảm đi đáng kể hoặc thậm chí được miễn hoàn toàn tùy thuộc vào các khoản đóng góp bảo hiểm.

• Mức cũ (trước 2026): Bản thân 11 triệu + 2 con (4,4 x 2) = 19,8 triệu.
• Mức mới (từ 2026): Bản thân 15,5 triệu + 2 con (6,2 x 2) = 27,9 triệu.

Sự chênh lệch lên tới hơn 8 triệu đồng trong mức giảm trừ tổng hợp sẽ giúp người lao động tiết kiệm được một khoản tiền thuế hàng tháng không nhỏ để tái đầu tư cho cuộc sống.

Như vậy, mức giảm trừ mới từ năm 2026 đã nâng vùng an toàn dưới ngưỡng nộp thuế cho thu nhập người lao động lên đáng kể so với quy định cũ áp dụng từ năm 2020, cụ thể:

• Độc thân: > 15,5 triệu mới nộp thuế.
• 1 con nhỏ: > 21,7 triệu mới nộp thuế.
• 2 con nhỏ: > 27,9 triệu mới nộp thuế.

Vùng thu nhập dưới ngưỡng nộp thuế mới được gia tăng đáng kể

Tác động trực tiếp đến thu nhập khả dụng của người lao động

Việc áp dụng mức giảm trừ mới sẽ làm thay đổi căn bản cách tính thuế lũy tiến từng phần. Nhóm đối tượng hưởng lợi lớn nhất là những người có thu nhập trung bình khá và nhóm người có nhiều người phụ thuộc.

Xét một ví dụ cụ thể để thấy rõ tác động: Chị A có tổng thu nhập từ tiền lương là 25 triệu đồng/tháng, đóng bảo hiểm bắt buộc 10,5% (khoảng 2,6 triệu đồng) và nuôi 1 con nhỏ.

• Theo quy định cũ: Thu nhập chịu thuế sau bảo hiểm là 22,4 triệu. Trừ đi giảm trừ bản thân 11 triệu và con 4,4 triệu, thu nhập tính thuế là 7 triệu đồng. Chị A phải đóng thuế ở bậc 2 (10%), khoảng 700.000 đồng.
• Theo quy định mới: Thu nhập chịu thuế sau bảo hiểm vẫn là 22,4 triệu. Tuy nhiên, tổng giảm trừ gia cảnh mới là 15,5 triệu (bản thân) + 6,2 triệu (con) = 21,7 triệu. Thu nhập tính thuế chỉ còn 700.000 đồng. Chị A chỉ phải đóng thuế ở bậc 1 (5%) với số tiền rất nhỏ, khoảng 35.000 đồng, giảm đến 95% so với luật cũ.

Lưu ý: Biểu lũy tiến khi tính thuế TNCN cũng được cập nhật từ 7 bậc xuống 5 bậc theo quy định mới của Luật Thuế TNCN sửa đổi 2025, với các mức thuế suất là 5%, 15%, 25%, 30%, 35% (bậc thuế suất cuối cùng – 35% – áp dụng đối với phần thu nhập tính thuế trên 100 triệu đồng/tháng).

Rõ ràng, sự thay đổi về chính sách mức giảm trừ người phụ thuộc, người nộp thuế từ 01/01/2026 đã giúp người lao động như chị A giữ lại được phần lớn thu nhập của mình.

Điều kiện và thủ tục đăng ký người phụ thuộc theo quy định mới

Mặc dù mức giảm trừ tăng lên, nhưng các quy định về điều kiện xác định người phụ thuộc về cơ bản vẫn giữ nguyên tính chặt chẽ để tránh trục lợi thuế. Người nộp thuế cần lưu ý chuẩn bị hồ sơ đầy đủ để được hưởng quyền lợi từ mức giảm trừ người phụ thuộc, người nộp thuế mới một cách hợp pháp.

Các đối tượng người phụ thuộc phổ biến theo quy định của điểm d khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC bao gồm:

• Con: Con đẻ, con nuôi hợp pháp, con ngoài giá thú, con riêng của vợ hoặc chồng (dưới 18 tuổi hoặc trên 18 tuổi nhưng bị khuyết tật, không có khả năng lao động, hoặc đang đi học đại học/cao đẳng/nghề mà không có thu nhập hoặc thu nhập không vượt quá 1 triệu đồng/tháng);
• Vợ hoặc chồng: Phải đáp ứng điều kiện ngoài độ tuổi lao động hoặc trong độ tuổi lao động nhưng bị khuyết tật, không có khả năng lao động và không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng không quá 1 triệu đồng;
• Cha đẻ, mẹ đẻ; cha vợ, mẹ vợ (hoặc cha chồng, mẹ chồng); cha dượng, mẹ kế; cha nuôi, mẹ nuôi hợp pháp: Đáp ứng điều kiện tương tự về độ tuổi, khả năng lao động và thu nhập;
• Các cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế đang phải trực tiếp nuôi dưỡng: Như anh chị em ruột, ông bà nội ngoại, cô dì chú bác ruột, cháu ruột (người nộp thuế là ông bà, cô dì chú bác).

Người phụ thuộc hợp lệ theo quy định hiện hành

Doanh nghiệp và bộ phận nhân sự (HR) cần lưu ý cập nhật hệ thống tính lương và thông báo cho người lao động rà soát lại hồ sơ người phụ thuộc. Mã số thuế của người phụ thuộc cần được đăng ký chính xác để hệ thống thuế ghi nhận mức giảm trừ 6,2 triệu đồng/tháng bắt đầu từ kỳ tính thuế tháng 1/2026.

Những lưu ý quan trọng cho doanh nghiệp và người nộp thuế

Bên cạnh việc tăng mức giảm trừ gia cảnh, Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi thông qua ngày 10/12/2025 (hiệu lực từ 01/07/2026) cũng mang đến những điều chỉnh khác mà các bên cần lưu ý để đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ:

• Các thay đổi đồng bộ khác: Luật sửa đổi cũng điều chỉnh biểu thuế lũy tiến từng phần (giảm số bậc hoặc điều chỉnh thuế suất) và nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế đối với hộ kinh doanh lên mức 500 triệu đồng/năm;
• Thời điểm áp dụng: Người nộp thuế cần lưu ý rằng mức giảm trừ người phụ thuộc, người nộp thuế từ 01/01/2026 áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 trở đi. Quyết toán thuế năm 2025 (thực hiện đầu năm 2026) vẫn áp dụng mức cũ (11 triệu và 4,4 triệu);
• Trách nhiệm cập nhật: Các doanh nghiệp cần chủ động cập nhật phần mềm kế toán và bảng tính lương. Việc khấu trừ thuế tại nguồn (withholding tax) cần thực hiện chính xác theo định mức mới ngay từ tháng 1/2026 để tránh khấu trừ thừa, gây ảnh hưởng dòng tiền của người lao động.

Để đảm bảo tuân thủ đúng các quy định pháp luật và tối ưu hóa lợi ích thuế hợp pháp, người nộp thuế và doanh nghiệp cần nắm rõ các chi tiết về hồ sơ chứng minh người phụ thuộc cũng như cách tính thuế mới.

Luật Việt An tự hào là đơn vị uy tín hàng đầu trong lĩnh vực tư vấn thuế, kế toán và pháp luật doanh nghiệp. Chúng tôi cung cấp các dịch vụ trọn gói từ tư vấn quyết toán thuế thu nhập cá nhân, rà soát hồ sơ thuế cho doanh nghiệp, đến đại diện thực hiện các thủ tục hành chính với cơ quan thuế.

Nếu quý khách hàng có bất kỳ vướng mắc nào liên quan đến chính sách thuế mới, xin vui lòng liên hệ với Luật Việt An để được hỗ trợ chuyên sâu và kịp thời.