Tư vấn thủ tục sa thải người lao động cho doanh nghiệp

Hiện nay, đa phần các doanh nghiệp thường gặp nhiều vướng mắc và tranh chấp liên quan đến việc sa thải người lao động. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc không thực hiện đúng thủ tục sa thải theo quy định pháp luật. Để hạn chế tối đa rủi ro trong việc quản lý nhân sự, nắm rõ và thực hiện đúng thủ tục sa thải lao động là yêu cầu bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp. Bài viết dưới đây, Luật Việt An sẽ tư vấn thủ tục sa thải người lao động cho doanh nghiệp theo quy định mới nhất hiện nay.

Sa thải người lao động là gì?

Theo Điều 124 Bộ luật Lao động 2019, sa thải là hình thức kỷ luật lao động nặng nhất do người sử dụng lao động áp dụng đối với người lao động có hành vi vi phạm kỷ luật nghiêm trọng. Khác với việc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, sa thải mang tính chất trừng phạt, dẫn đến việc người lao động mất việc làm ngay lập tức và bị hạn chế một số quyền lợi nhất định.

Các trường hợp doanh nghiệp được sa thải người lao động

Việc xác định đúng hành vi vi phạm là bước đầu tiên trong tư vấn luật lao động nhằm đảm bảo tính hợp pháp.

Căn cứ theo Điều 125 Bộ luật Lao động, doanh nghiệp chỉ được quyền áp dụng hình thức kỷ luật sa thải trong các trường hợp cụ thể sau đây:

• Hành vi vi phạm pháp luật: Trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, hoặc sử dụng ma túy tại nơi làm việc.
• Xâm phạm lợi ích cốt lõi của doanh nghiệp: Tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động, hoặc có hành vi gây thiệt hại nghiêm trọng (hoặc đe dọa gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng) về tài sản, lợi ích của doanh nghiệp.
• Tái phạm vi phạm kỷ luật: Người lao động bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương hoặc cách chức mà tái phạm trong thời gian chưa xóa kỷ luật.
• Tự ý bỏ việc: Tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng.

Điều kiện để sa thải người lao động hợp pháp

Để việc thủ tục sa thải được thực hiện đúng theo quy định pháp luật, doanh nghiệp phải tuân thủ các nguyên tắc tại cốt lõi khi xử lý kỷ luật lao động nói chúng và sa thải nói riêng tại Điều 122 Bộ luật Lao động 2019. Cụ thể:

• Người sử dụng lao động phải chứng minh được lỗi của người lao động.
• Phải có sự tham gia của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở mà người lao động đang bị xử lý kỷ luật là thành viên.
• Người lao động phải có mặt và có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc tổ chức đại diện bào chữa.
• Việc xử lý kỷ luật phải được ghi thành biên bản.
• Không được áp dụng nhiều hình thức kỷ luật lao động đối với một hành vi vi phạm.

Quy trình thủ tục sa thải người lao động đúng quy định

Theo hướng dẫn tại Điều 70 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, thủ tục sa thải người lao động được thực hiện theo quy trình như sau:

Bước 1: Phát hiện vi phạm và lập biên bản

Khi phát hiện hành vi vi phạm, doanh nghiệp phải lập biên bản vi phạm tại thời điểm xảy ra. Nếu phát hiện sau khi sự việc đã xảy ra, phải thu thập bằng chứng đầy đủ trước khi tiến hành các bước tiếp theo.

Bước 2: Thông báo họp xử lý kỷ luật

Doanh nghiệp gửi thông báo mời họp bằng văn bản đến các thành phần bắt buộc ít nhất 05 ngày làm việc trước ngày tiến hành cuộc họp. Thành phần bao gồm:

• Người lao động;
• Đại diện tổ chức công đoàn.

Bước 3: Tiến hành họp xử lý kỷ luật lao động

Cuộc họp phải được tiến hành với đầy đủ thành phần đã thông báo. Diễn biến cuộc họp phải được lập thành biên bản, có chữ ký của những người tham dự. Nếu có người không ký, phải ghi rõ lý do.

Bước 4: Ban hành quyết định sa thải

Trong thời hiệu xử lý kỷ luật, người có thẩm quyền giao kết hợp đồng lao động bên phía doanh nghiệp ban hành quyết định sa thải và gửi đến người lao động và tổ chức đại diện người lao động.

Hồ sơ xử lý sa thải người lao động gồm những gì?

Để hoàn thiện thủ tục sa thải, bộ hồ sơ lưu trữ nội bộ của doanh nghiệp cần đảm bảo các tài liệu sau:

• Biên bản vi phạm kỷ luật lao động hoặc các tài liệu, chứng cứ chứng minh lỗi.
• Bản tường trình của người lao động (nếu có).
• Giấy triệu tập/Thông báo tham dự cuộc họp xử lý kỷ luật.
• Biên bản cuộc họp xử lý kỷ luật lao động.
• Quyết định thi hành kỷ luật sa thải có chữ ký của người có thẩm quyền.

Những sai lầm doanh nghiệp thường gặp khi sa thải nhân viên

Trên thực tế, rất nhiều doanh nghiệp vướng vào kiện tụng do không nắm vững luật. Các sai lầm phổ biến bao gồm:

• Sa thải không có căn cứ hoặc áp dụng sai lỗi quy định trong nội quy lao động.
• Bỏ qua bước thông báo hoặc tiến hành họp mà không có tổ chức đại diện người lao động.
• Xử lý kỷ luật và ban hành quyết định xử lý kỷ luật khi đã hết thời hiệu theo Điều 123 Bộ luật Lao động 2019. Cụ thể như sau:
  • Thông thường là 06 tháng kể từ ngày xảy ra hành vi vi phạm;
  • Đối với vi phạm liên quan đến tài chính, tài sản là 12 tháng kể từ ngày xảy ra vi phạm.
• Thiếu sự tư vấn pháp luật lao động kịp thời, dẫn đến việc dùng quyết định hành chính nội bộ thay vì quyết định kỷ luật.

Sa thải trái luật bị xử lý thế nào?

Áp dụng quy định tại Điều 41 Bộ luật Lao động 2019, trường hợp doanh nghiệp sa thải người lao động trái pháp luật thì được coi là đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái luật. Khi đó, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm như sau:

Trường hợp người lao động đồng ý trở lại làm việc

• Phải trả tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trong những ngày người lao động không được làm việc.
• Phải bồi thường cho người lao động một khoản tiền ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.
• Trường hợp không còn vị trí, công việc như tại hợp đồng lao động, các bên tiến hành sửa đổi hợp đồng theo thoả thuận.
• Người lao động hoàn trả lại các khoản trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm đã nhận từ doanh nghiệp (nếu có).

Trường hợp người lao động không đồng ý trở lại làm việc

• Doanh nghiệp chi trả các khoản tiền như nói trên.
• Thanh toán trợ cấp thôi việc cho người lao động theo Điều 46 Bộ luật Lao động; cứ mỗi năm làm việc được hưởng một nửa tháng tiền lương.

Trường hợp người sử dụng lao động không muốn nhận lại người lao động và người lao động đồng ý

• Doanh nghiệp chi trả các khoản tiền như trường hợp 1;
• Thanh toán trợ cấp thôi việc cho người lao động theo Điều 46 Bộ luật Lao động; cứ mỗi năm làm việc được hưởng một nửa tháng tiền lương.
• Bồi thường cho người lao động ít nhất bằng 02 tháng tiền lương.

Doanh nghiệp có được sa thải người lao động đang mang thai không?

Theo khoản 4 Điều 122 Bộ luật Lao động 2019 quy định người sử dụng lao động không được xử lý kỷ luật lao động, bao gồm cả sa tahỉ đối với người lao động đang trong thời gian mang thai, nghỉ thai sản, hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Theo đó, nếu người lao động thuộc trường hợp bị xử lý kỷ luật sa thải, doanh nghiệp phải chờ đến khi hết thời gian bảo vệ này mới được tiến hành kỷ luật. Khi đó, theo quy định tại khoản 2 Điều 123 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp sẽ có 60 ngày để thực hiện thủ tục sa thải, kể từ khi chấm dứt thời gian nói trên.

Tư vấn thủ tục sa thải người lao động cho doanh nghiệp của Luật Việt An

Việc áp dụng kỷ luật mức cao nhất luôn tiềm ẩn rủi ro tranh chấp. Với ngũ chuyên gia tư vấn luật lao động am hiểu thực tiễn, chúng tôi cung cấp dịch vụ chuyên sâu nhằm hỗ trợ các tổ chức thực hiện đúng và đầy đủ quy định.

Các hạng mục hỗ trợ bao gồm:

• Rà soát, soạn thảo nội quy lao động và đối chiếu với hành vi vi phạm của nhân sự.
• Soạn thảo hợp đồng lao động, hồ sơ, biên bản, thông báo trong quy trình xử lý kỷ luật.
• Đại diện hoặc đồng hành cùng doanh nghiệp trong các phiên họp kỷ luật lao động.
• Đánh giá rủi ro và đề xuất phương án đàm phán chấm dứt hợp đồng tối ưu nhất.

Với việc tuân thủ chặt chẽ thủ tục sa thải, sự đồng hành của Luật Việt An sẽ giúp doanh nghiệp bảo vệ trọn vẹn quyền lợi hợp pháp, hạn chế tối đa các khiếu kiện, tranh chấp kéo dài ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp về sa thải người lao động

Sa thải có cần báo trước không?

Pháp luật hiện hành không quy định doanh nghiệp phải báo trước một khoảng thời gian nhất định khi ra quyết định sa thải giống như đơn phương chấm dứt hợp đồng.

Tuy nhiên, theo khoản 2 Điều 70 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, doanh nghiệp bắt buộc phải thông báo trước ít nhất 05 ngày làm việc về việc tổ chức cuộc họp xử lý kỷ luật.

Người lao động bị sa thải có được hưởng trợ cấp thôi việc không?

Theo quy định tại Điều 46 Bộ luật Lao động 2019, người lao động bị xử lý kỷ luật sa thải đúng luật sẽ không được doanh nghiệp chi trả trợ cấp thôi việc. Tuy nhiên, họ vẫn được thanh toán tiền lương cho những ngày đã làm việc, tiền phép năm chưa nghỉ hết và được doanh nghiệp chốt, trả lại sổ Bảo hiểm xã hội.

Để đảm bảo an toàn pháp lý tối đa, doanh nghiệp nên tham vấn chuyên gia tư vấn luật lao động trước khi ban hành quyết định cuối cùng, giúp quy trình xử lý kỷ luật diễn ra đúng luật và bảo vệ trọn vẹn lợi ích của tổ chức. Nếu có vướng mắc, Quý khách hàng hãy liên hệ tới Luật Việt An để được hỗ trợ kịp thời.